Dilemmas en ethiek Social Work Maatschappelijke Zorg Les

Dilemma’s en ethiek Social Work & Maatschappelijke Zorg Les 3 – donderdag 4 juni ‘ 20

Planning van deze les Terugblik naar vorige les Theorie Stappenplan & Moreel beraad Huiswerkopdrachten voor deze week

Ethiek op 3 niveaus…. Welke waren dat ook alweer?

Ethiek op 3 niveaus: Micro-niveau Meso-niveau Marco-niveau

Macroniveau (organisatie – landelijk) Macro-niveau: hier zie je de organisatiestructuren, beleid en wetgeving in plaats van menselijke handelingen. Grote sociale systemen zoals gemeente, provincies en landen.

Meso-niveau (binnen het team): Meso-niveau gaat het vooral om institutioneel handelen. Kleinere groep zoals een team of afdeling waarbij sturing door managers en organisatiebeleid wordt gegeven. Er zijn vaak 1 (of meer personen) die anders denken, er ontstaan dan gewetensproblemen (ethische dilemma’s)

Micro-niveau (jezelf-op de werkvloer) Op micro-niveau gaat het over individuele handelingen en oplossingen op de werkvloer. Kwesties die in je eigen hoofd / van de medewerker afspelen.

Wie heeft de beroepscode Sociaal Werk bekeken?

En wie heeft de beroepscode Sociaal Agogisch Werk bekeken?

Stappenplan ethisch dilemma Stap 1: situatie beschrijving Stap 2: analyse Stap 3: afweging keuzes Stap 4: besluitvorming en evaluatie

Waarom een stappenplan? In het BO-vak Dilemma’s oefenen studenten om bewust(er) afwegingen te maken bij morele dilemma’s. Hoe bewuster je die afwegingen maakt, des te meer neemt de kwaliteit van de (methodische) beslismomenten toe. Het ‘Stappenplan’ om een ethisch dilemma te analyseren biedt elke sociaal werker/persoonlijk begeleider daarbij gestructureerde ondersteuning. Na het behandelen van alle stappen kun je zeggen dat er ‘professioneel verantwoord’ is gehandeld. Los van de uiteindelijke beslissing.

Stap 1 Situatie beschrijving 1. Wat is precies de situatie? 2. Wat zijn de ethische dilemma’s? En waarom en voor wie? 3. Is Heb je voldoende feitenkennis? het dossier voldoende duidelijk en heb je duidelijk onderscheid gemaakt tussen feitelijke -, normatieve - en subjectieve beweringen?

Stap 2 Analyse 4. wat zijn jouw handelingsmogelijkheden; wat zijn daar de voor- en nadelen van? (let op wettelijke kaders + professionele richtlijnen) het is belangrijk om al brainstormend zoveel mogelijk handelingsmogelijkheden te inventariseren. 5. welke waarden en normen spelen een rol in dit dilemma? Voor jou en voor betrokkenen? 6. welke belangen spelen een rol in dit dilemma? Voor jou en voor betrokkenen? 7. welke artikelen van de beroepscode spelen een rol in dit dilemma? Wat zeggen ze over dit dilemma? (vaak veel meer dan wordt verondersteld)

Stap 3 Afweging keuzes 8. Welke rangorde van waarden & normen en belangen stel je vast? 9. Naar welke beslissing neig je (wat weegt het zwaarst? ) en hoe is deze beslissing te verantwoorden? Welke alternatieven zijn er en heb je die voldoende meegewogen? Als het jezelf betrof, zou je de oplossing kunnen accepteren? (principe van wederkerigheid) Zou je andere cliënten op dezelfde wijze behandelen? (principe van gelijkheid) Heb je voldoende overlegd met collega’s? (moreel beraad)

Stap 4 Besluitvorming en evaluatie 10. Wat is je besluit? Verantwoord je besluit/handelen tegenover de cliënt. Evalueer met de betrokkenen over het dilemma, de afwegingen, de keuzes en jullie besluit. Zijn jullie tevreden? Zouden jullie het een volgende keer anders doen? Zo ja, wat dan? En waarom?

Moreel beraad: een definitie Stap 3: Heb je voldoende overlegd met collega’s? (moreel beraad) Een Moreel Beraad is een gesprek waarin de deelnemers gezamenlijk een ethische kwestie uit hun werk bespreken. Zij doen dit gestructureerd, aan de hand van een gespreksmethodiek, en met behulp van een gespreksleider.

Moreel beraad: waar gaat dat over? Een moreel beraad kan over het primaire zorgproces gaan. Zo kan het erop gericht zijn om een concreet antwoord te vinden op de vraag hoe we zouden moeten handelen in situatie X met patiënt Y of situatie X. De casus is dan het primaire doel van het moreel beraad. Maar een moreel beraad kan ook gaan over (personeels-, financieel, behandel-) beleidsthematiek of facilitaire taken.

Doel moreel beraad Het doel van moreel beraad kan bijvoorbeeld zijn het bevorderen van de samenwerking binnen een team of de reflectie op de eigen professionaliteit. In dat geval is de casus in een moreel beraad tegelijkertijd een middel voor een ander doel, zoals onderlinge communicatie en bejegening of bevorderen van (visie op) professionaliteit.

Ethische kwesties die besproken kunnen worden in een Moreel Beraad: Wat is minimale zorg? Brengen we mevrouw nog naar de huiskamer nu andere bewoners steeds vaker klagen over haar gedrag? Wanneer mogen we een behandelingsovereenkomst beëindigen? Moeten wij als collega’s onderling altijd dezelfde benadering aanhouden tegenover onze patiënten? Wanneer mogen we iemand met drang en dwang onder de douche zetten? Wanneer ingrijpen als wilsbekwame patiënt bewust gezondheidsrisico’s neemt bijv rondom corona?

Huiswerk: Kies 1 van de 3 casussen (zie volgende dia’s) uit en werk die uit aan de hand van het stappenplan.

Casus 1

Casus 2

Casus 3