Diety pynne zbilansowane i diety moduowe Magorzata yszkowska

Diety płynne zbilansowane i diety modułowe Małgorzata Łyszkowska Klinika Chirurgii Dziecięcej i Transplantacji Narządów IP-CZD • różnice składu między pokarmem naturalnym i sztucznym • podział i charakterystyka diet zbilansowanych

Prawidłowy rozwój PRZEWÓD POKARMOWY 1 2 3 4 5 rola Trawienie pokarmu Wchłanianie substancji odżywczych Niszczenie substancji szkodliwych Tworzenie bariery nie przepuszczającej substancji szkodliwych Synteza i metabolizm hormonów, enzymów, przeciwciał rozwijającego się organizmu (+) Pokarm

Wybór odpowiedniego preparatu Wiek chorego Stan odżywienia Stan czynnościowy jelit, wątroby, trzustki; Współistnienie innych chorób • Noworodek / wcześniak • Niemowlę • Dziecko młodsze • Dziecko starsze • Dorosły • Prawidłowy • Niedożywienie / nadwaga • Swoiste niedobory • Możliwość trawienia białek, węglowodanów, tłuszczów • Możliwość wchłaniania białek, węglowodanów, tłuszczów, witamin, makro- i mikroelementów • Zaburzenia metaboliczne

ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW BIAŁKOWOENERGETYCZNYCH W ŻYWIENIU białka tłuszcze 12% 33% 55% węglowodany

PODZIAŁ DIET • Wiek odbiorcy – mleka dla wcześniaków – mleka początkowe – mleka następne – mleka dla dzieci powyżej 1 r. ż. – mleka dla dzieci starszych i dorosłych • Konsystencja: – płynne, papkowate, stałe • Zawartość energii – bogatokaloryczne (powyżej 1 kcal / ml) – normokaloryczne (od 0, 65 do 1 kcal / ml)

PODZIAŁ DIET • Zawartość białka – bogatobiałkowe – normobiałkowe (12 - 16%) – ubogobiałkowe • Rodzaj białka – białko zwierzęce – białko roślinne • Obecność glutenu – bezglutenowe – glutenowe

PODZIAŁ DIET Stopień przetworzenia cząsteczek białka • pełne cząsteczki białka (d. polimeryczna) • hydrolizaty białkowe (d. oligomeryczna) • wolne aminokwasy (d. monomeryczna = elementarna)

PODZIAŁ DIET • Zawartość węglowodanów – bogatowęglowodanowa – normowęglowodanowa (ok. 50%) – ubogowęglowodanowa • Obecność laktozy – laktozowe – ubogolaktozowe – bezlaktozowe

PODZIAŁ DIET • Zawartość tłuszczu – bogatotłuszczowa – normotłuszczowa (30 - 35%) – ubogotłuszczowa • Rodzaj tłuszczu – LCT / MCT – wzbogacone w kw. tłuszczowe n-3, n-6

PODZIAŁ DIET • Zawartość włókna – bogatoresztkowa – ubogoresztkowa • Dodatkowo wzbogacana – aminokwasami – pierwiastkami śladowymi – kwasami tłuszczowymi – probiotykami, prebiotykami – nukleotydami

Żywienie noworodków i niemowląt • Mleko kobiece • Mleko modyfikowane • Diety lecznicze

Mleko kobiece Mleko krowie Skład ilościowy i jakościowy odpowiedni dla noworodka i niemowlęcia Skład ilościowy i jakościowy odpowiedni dla cielaka Nadmiar: białka, Na, K, Cl, Ca, P Ca / P = 1, 3 100% tłuszczu zwierzęcego Niedobór laktozy, wit. , mikroelementów, jedno- i wielonienasyconych kw. tłuszczowych Upodobnienie składu do mleka kobiecego Eliminacja zagrożeń Mleko modyfikowane

Białko Stopień przetworzenia cząsteczek białka • Dieta polimeryczna – pełne, nie zmienione cząsteczki białek Dieta polimeryczna eliminująca niektóre aa • • Dieta oligomeryczna – cząsteczki białek przetworzone do oligopeptydów (od 2 cząst. aa) • Dieta monomeryczna = elementarna – cząsteczki białek przetworzone do wolnych aminokwasów Þ HYDROLIZA Þ SYNTETYCZNE AMINOKWASY

Węglowodany • Dieta bezlaktozowa à polimery glukozy 100% à polimery glukozy + sacharoza max 20% • Dieta ubogolaktozowa polimery glukozy + laktoza ok. 30% - 50% • Dieta laktozowa laktoza 100% à

Tłuszcze Kwasy tłuszczowe długołańcuchowe C > 12 (LCT) Nasycone (zwierzęce) Nienasycone Jednonienasycone (oliwa z oliwek) Wielonienasycone n - 6 (oleje roślinne) n - 3 (ryby) Kwasy tłuszczowe średniołańcuchowe C 8 - 10 (MCT) Kwasy tłuszczowe krótkołańcuchowe C 4 - 6 (MCT)

PUFA- element struktury i prekursor eikozanoidów n-6 LA n-3 ALA elongacja desaturacja AA EPA eikozanoidy DHA

Zalecenia europejskie suplementacji LC-PUFA u niemowląt

Charakterystyka diet zbilansowanych Pochodzenie poszczególnych składników Białka Mleko krowie: • kazeina • białka serwatkowe Soja Zboża Groch Kolagen Tłuszcze Węglowodany Polimery glukozy: • dekstryny (10 - 20 cz. ) • maltodekstryny (5 - 10 cz. ) • syrop kukurydziany (3 - 5 cz. ) Tłuszcz roślinny (LCT): • olej kukurydziany • olej sojowy • olej palmowy Laktoza MCT Sacharoza Glukoza Fruktoza kw. tłuszczowe: • n-3 • n-6

OSOBY ZDROWE Diety mleczne (polimeryczne) • laktozowe lub • ubogolaktozowe CHORE Diety mleczne (polimeryczne) • bezlaktozowe • ubogolaktozowe z MCT • zagęszczone Hydrolizaty białkowe (oligo-, monomeryczne) • bezlaktozowe lub • ubogolaktozowe Diety bezmleczne Izolaty sojowe (polimeryczne) • bezlaktozowe LCT LCT + MCT

Dieta o niskim stopniu hydrolizy białek • Nieznaczny stopień hydrolizy białka – peptydy składające się z 11 - 15 aminokwasów • Zawiera laktozę • Oznakowana symbolem H. A. • Nie może być stosowana przy leczeniu alergii pokarmowych • Zastosowanie - Zapobieganie alergii

Dieta o wysokim stopniu hydrolizy białek • Znaczny stopień hydrolizy białka – peptydy składające się z 2 - 4 aminokwasów – wolne aminokwasy • Bezlaktozowa lub o zmniejszonej zawartości laktozy • Nie może być stosowana w karmieniu dzieci zdrowych • Zastosowanie - Leczenie alergii i chorób przebiegających ze znacznym uszkodzeniem jelita

Dieta o wysokim stopniu hydrolizy białek skład białkowy wolne aa (20 -25%) 2 - 4 peptydy (45 -50%) oligopeptydy (25 -30%) polipeptydy (0, 1 -0, 3%)

PORÓWNANIE SKŁADU MIESZANEK DLA DZIECI W 1 -ym ROKU ŻYCIA

PORÓWNANIE SKŁADU MIESZANEK DLA DZIECI W 1 -ym ROKU ŻYCIA

Diety dla niemowląt i małych dzieci

MIESZANKI DLA NOWORODKÓW Z MAŁĄ URODZENIOWĄ MASĄ CIAŁA Bebilon Nenatal Premium (Nutricia) Mleko kobiece + wzmacniacze Bebilon BMF (Nutricia) (1 tor. = 1, 5 g rozp. w 50 ml mleka) - węglowodany 1 g / tor. / 50 ml - białko 0, 35 g / tor. / 50 ml - Ca, P, Mg, Zn, Cu, J, Mn, Na, K - wit. A, D, E, K, z gr. B, C, kwas foliowy

Diety polimeryczne, normokaloryczne, laktozowe (mleczne) Mleka początkowe Mleka następne Mleka po 1 r. ż. Mieszanki mleczne Bebiko 1 Bebiko 2 Bebiko Junior 3 Bebiko 2 R Bebiko Junior 3 R Bebilon 1 Bebilon 2 Bebilon Junior 3 Bebilon Comfort 1 Bebilon Comfort 2 Enfamil Premium Lipil 1 Enfamil Premium Lipil 2 Hipp. BIO Combiotik 1 Hipp. BIO Combiotik 2 Humana 1 Humana 2 Humana 3 R Humana 2 Premium Humana 3 R Premium Enfamil Premium 3 Humana 1 Plus Humana 1 Premium Humana 1 Plus Premium Nan Pro 1 Nan Pro 2 Nan Pro 3 Nan Pro 2 R Nestle Junior R Humana MCT

Diety o zwiększonej gęstości kalorycznej dla małych dzieci Nazwa Wiek Rodzaj białka kcal /ml B % W % T % MCT % EPA DHA Błonnik g/100 ml Laktoza m. Osmol /l Ent. /p. o. Infatrini < 1 r. ż. Polimer. 1 10, 4 41 48, 5 - + 0, 8 295 Ent. /p. o. Nutrini > 1 r. ż Polimer. 1 10 50 40 - + - - 200 Ent. /p. o. Nutrini Energy Multi Fibre > 1 r. ż Polimer. 1, 5 11 49 40 - + 0, 8 - 315 Ent. Clinutren Junior > 1 r. ż Polimer. 1 14 62 24 - + - - Frebini energy Drink > 1 r. ż. Polimer. 1, 5 10, 2 50 40 19 - - - 400 Ent. / p. o. Frebini energy fibre Drink > 1 r. ż. Polimer. 1, 5 10, 2 50 40 19 - 1, 1 - 420 Ent. /p. o. Peptamen > 1 r. ż Oligomer 1 14 62 24 - + - - Ent. /p. o. + sachar Nutrini Peptisorb > 1 r. ż Oligomer 1 11 54 35 46 - - 295 Ent.

Diety o nieznacznym stopniu hydrolizy białka, normokaloryczne Preparaty początkowe Preparaty następne Preparaty po 1 r. ż. Bebiko HA 1 Bebiko HA 2 Bebilon HA 2 Hipp HA Combiotik 1 Hipp HA Combiotik 2 Humana HA 1 Premium Humana HA 2 Premium Humana HA 3 Premium Nan Pro HA 2 Nan Pro HA 3 Humana HA 1 Plus Premium

Diety o znacznym stopniu hydrolizy białka, normokaloryczne BEZLAKTOZOWE Diety początkowe Diety następne Bebilon Pepti MCT Nutramigen 1 UBOGOLAKTOZOWE Nutramigen 2 Diety początkowe Diety następne Bebilon Pepti 1 Bebilon Pepti 2 Diety elementarne, normokaloryczne, bezlaktozowe Cały okres niemowlęcy i wczesnodziecięcy Bebilon Neocate Elecare (+MCT)

Diety polimeryczne, normokaloryczne, bezlaktozowe Izolaty sojowe Diety początkowe Diety następne Bebilon sojowy 2 Humana SL Isomil (+sacharoza) Isomil 2 (+sacharoza) Białko zbóż Dieta następna i okres wczesnodziecięcy Sinlac Mleko krowie Okres niemowlęcy i wczesnodziecięcy Enfamil 0 -lac

Diety dla dorosłych, młodzieży, dzieci > 6 roku życia

Diety polimeryczne, normokaloryczne (1 kcal/1 ml) Nazwa B % W % T % MCT % n-3 laktoza m. Osmol/l Ent. /p. o. Nutrison proszek 16 49 35 - - - 320 Ent. /p. o. Nutrison standard 16 49 35 - - - 265 Ent. Fresubin original 15 55 30 - - - 220/330 Ent. /p. o. Reconvan 22 48 30 58 + - 270 Ent.

Diety polimeryczne, bogatokaloryczne (> 1 kcal/ml) Nazwa Kcal/ B % ml W % T % MCT % EPA + DHA Cubitan 1, 25 29, 7 45 25 - - Nutrison Protein Plus 1, 25 20 +glu 45 35 - - Nutridrink 1, 5 16 49 35 - - Nutridrink Yoghurt Style 1, 5 16 49 35 - - Nutrison Energy 1, 5 16 49 35 - - Nutrison Protein Plus 1, 5 20 45 35 - Fresubin Energy / Drink 1, 5 15 50 35 Fresubin HP energy 1, 5 20 45 Ensure HN Plus 1, 5 20 66 Laktoza m. Osmol/ Ent. /p. o. l 500 p. o. - 290 Ent. - 455 p. o. 740 p. o. - 385 Ent. - - 290 Ent. - + - 330/405 Ent. /p. o 35 57 + - 300 Ent. 13 - - - 517 Ent. /p. o

Diety polimeryczne z błonnikiem Nazwa Kcal/ ml B% W% T% MCT % EPA + DHA Błonnik g/100 ml Laktoza m. Osmo l/l Ent. /p. o. Nutrison Multi Fibre 1 16 49 35 - - 1, 5 - 210 Ent. Nutrison Advanced Cubison 1 20, 4 +arg 49, 6 30 24 - 1, 5 - 315 Ent. Jevity 1 15, 3 53, 6 29, 8 20 - 1 - 249 Ent. Fresubin original fibre 1 15 52 30 - + 1, 5 - 285 Ent. Fresubin 1500 complete 1 15 52 30 - + 1, 5 - 285 Ent. Fresubin 1200 complete 1, 2 20 50 30 - + 2, 0 - 345 Ent. Fresubin 1800 complete 1, 2 20 50 30 - + 2, 0 - 345 Ent. Nutrison Advanced Protison 1, 3 23 +glu 48 26, 3 - - 1, 5 - 270 Ent.

Diety polimeryczne z błonnikiem Nazwa EPA + DHA Kcal/ ml B% W% T% MCT % Supportan / Drink 1, 5 27 33 40 34 + Fresubin protein energy Drink 1, 5 27 33 40 - Nutridrink Multi Fibre 1, 5 16 49 35 Nutridrink Soup 1, 5 20 38 Forti. Care 1, 6 22, 5 +glu 47, 6 Błonnik g/100 ml Laktoza m. Osmo l/l Ent. /p. o. 1, 2/1, 5 - 340/435 Ent. /p. o. - 0, 5 - 390 p. o. - - 2, 3 - 455 p. o. 42 - - 2, 3 - 350 p. o. 29, 9 - + 2, 1 - 730 p. o.

Diety oligomeryczne Nazwa Peptisorb Provide. Xtra Drink Survimed OPD Kcal/ ml T% MCT % EPA + DHA B% W% Błonnik g/100 ml 1 16 69 15 47 - - 1, 5 11 89 0 - - 0/1 1 18 57 25 51 + - Laktoza m. Osmol/l Ent. /p. o. 455 Ent. - 700 / 690 p. o. - 300 Ent.

Diety dostosowane do poszczególnych chorób

PREPARATY DLA CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ ODDECHOWĄ Pulmocare • • białko 16, 7% en. węglowodany 28, 1% en. tłuszcze 55, 2% en. 1, 5 kcal / ml wglowodany tłuszcze PREPARATY STANDADOWE białko wglowodany tłuszcze

CYSTILAC • Dla niemowląt i dzieci w wieku poniemowlęcym • Normokaloryczna – 83 kcal/100 ml (więcej niż w mieszankach mlecznych dla dzieci zdrowych) • Węglowodany – 8, 6 g/100 ml (41%); laktoza (+) • Tłuszcze – 4, 4 g/100 ml (48%); 20%MCT; MUFA 1, 7 g/100 ml; PUFA - 0, 5 g/100 ml • Białko – 2 g/100 ml (11%); kazeina: białka serwatkowe 50: 50 • Współczynnik a = 1: 231 Energia = Białka = Węglowodany Tłuszcze

CYSTILAC mg/100 ml mmol/100 ml 160 90 140 80 120 70 100 60 80 50 60 40 30 40 20 20 10 0 wit. A 0 Na K Ca P Mg mg/100 ml Cl mg/100 ml 7 5 4. 5 6 4 3. 5 5 3 4 Cystilac Mleko początkowe 3 Mleko następne 2 2. 5 2 1. 5 1 1 0. 5 0 0 wit. E Karnityna Tauryna wit. K wit. D

Diety stosowane u chorych na cukrzycę Skrobia, fruktoza + błonnik węglowodanów Niski indeks glikemiczny tłuszczu Nazwa kcal /ml B% W% T% EPA + DHA Błonnik g/100 ml Diasip 1 19, 4 46, 7 33, 9 - 2, 0 Diason 1 17, 2 45 37, 8 - 1, 5 Diben 1, 5 20 35 42 + 2, 0 Laktoza Izomalto -za Fruktoza Skro -bia m. Osmol /l Ent. / p. o. + - - 365 Ent /p. o - - + + 300 Ent - - + + 360 Ent /p. o

Diety stosowane u chorych z niewydolnością wątroby + MCT + L-leucyna, L-izoleucyna, L-walina, L-arginina • Fresubin hepa Drink – Energia 1, 3 kcal/ml – Białko 12% – Węglowodany 55% – Tłuszcze 33% (MCT 36%) – Błonnik 1 g/100 ml – Osmolarność 360 m. Osmol/l

Diety stosowane u chorych z niewydolnością nerek • ilościowa i jakościowa modyfikacja białka • modyfikacja składu elektrolitowego Nazwa Kcal/ ml B% W % T % MCT % Laktoza Renilon 4, 0 2, 0 8 +glut 47 45 - 455 Ent. /p. o. Renilon 7, 5 2, 0 15 +glut 40 45 - 410 Ent. /p. o. Survimed renal 1, 3 6 84 10 4, 7 360 Ent. /p. o. - m. Osmol/l Ent. /p. o.

Diety stosowane u chorych z niewydolnością nerek Renilon 4, 0 Renilon 7, 5 Survimed renal Na mg/100 ml 32 (13, 9 mmol/l) 59 (25, 6 mmol/l) 20 (8, 7 mmol/l) K mg/100 ml 21 (5, 5 mmol/l) 22 (5, 6 mmol/l) 24 (6, 1 mmol/l) Cl mg/100 ml 6 (1, 7 mmol/l) 11 (3, 1 mmol/l) 2, 4 (0, 7 mmol/l) Ca mg/100 ml 6 (1, 5 mmol/l) 9 (2, 25 mmol/l) 52 (13 mmol/l) P mg/100 ml 2 (0, 6 mmol/l) 3 (0, 97 mmol/l) 19 (6, 1 mmol/l) Mg mg/100 ml 0, 6 (0, 25 mmol/l) 1 (0, 4 mmol/l) 10 (4 mmol/l) Wit. A ug/100 ml - - 31, 5 karotenoidy + + - Wit. E mg/100 ml 5 5 1, 3 Wit. K ug/100 ml 11 11 6, 6 Wit. D ug/100 ml 1, 4 - 0, 66

Glutamina Plus (1 torebka) • białko = L-glutamina – 10 g • węglowodany = maltodekstryny, skrobia, cukier – 9, 4 g • błonnik – 1 g Intestamin (0, 5 kcal/1 ml) • białko = glicylo-glutamina, alanylo-glutamina – 8, 5 g ü glutamina 6 g ü glicyna 2 g • węglowodany = maltodekstryny – 3, 75 g

Preparaty stosowane w chorobach metabolicznych Galaktozemia Fruktozemia Fenyloketonuria Wszystkie preparaty bezlaktozowe Wszystkie preparaty Easiphen bez fruktozy i bez Lophlex sacharozy Minaphlex Phenyl-Free 1; 2; 2 HP XP Analog LCP XP Maxamum Milupa pku 1 Milupa pku 2 mix; 2 prima; 2 secunda Milupa pku 3; 3 advante

DIETY LECZNICZE CZĄSTKOWE BIAŁKO • Protifar (białko mleka 1 miarka = 2, 2 g białka) • Ketosteril - niewydolność nerek WĘGLOWODANY • Fantomalt (maltodekstryny 1 miarka = 4, 3 g = 17 kcal) TŁUSZCZE • Calogen (50 g tłuszczu/100 ml) • Olej MCT