DEPOZITI JELLY BUMPS N Lemai T Spaji B

DEPOZITI "JELLY BUMPS" N. Lemaić, T. Spajić, B. Vještica FINE ZEISSOPTIC, Karnegijeva 5, Beograd

UVOD Prekornealni suzni film je kompleksan fluid sastavljen od lipidne, vodene i mucinske komponente. Pojava depozita na kontaktnim sočivima je vrsta biološke interfacijalne konverzije. Primarno su to organski depoziti: proteinski i lipidni, a ponekad mogu biti kombinovanog sastava materije – "Jelly Bumps".

Struktura prekornealnog suznog filma Wolff Struktura suznog filma sa jasno izdvojenim osnovnim komponentama (Wolff 1946. )

Predlog za novi model suznog filma. Prydal, Artal, Woon, Campbell, Gipson Novi model strukture suznog filma bez jasne granice medju slojevima

Lipidni sloj suznog filma Sastav: slobodne masne kiseline, holesterol, fosfolipidi, trigriceridi, holesterolski estri, voštani estri, steroidni estri. . Uloga: Smanjuje evaporaciju. Obezbeđuje stabilnost suznog filma. Zajedno sa drugim slojevima čini inicijalnu refrakcionu površinu oka.

Vodeni sloj suznog filma Sastav voda (98%) i ostatak: Elektroliti: natrijum, kalcijum, magnezijum, hloridi, karbonati, neorganski fosfati, mlečna kiselina Vitamini: vitamin B 12, vitamin A, vitamin E, askorbinska kiselina Nejonizujuće difuzijske materije: urea i glukoza Proteini: Albumini Imunoglobulini klase Ig. A, Ig. G, Ig. D, Ig. E, Ig. M Inflamatorni medijatori: histamin, komplement, aktivator plazmino gena, prostaglandini, proteaze Antimikrobni proteini: lizozim, β-lizin, laktoferin, prirodni antimikrobni peptidi, humani β- defensini, plazmin i 17 aminokiselina Matriks metaloproteinaze (MMPs) Faktori rasta (EGF): heparin vezujući faktor (HB-EGF), transformišući faktor α (TGFα), transformišući faktor β (TGFβ), fibroblast faktor rasta, keratinocit faktor rasta, hepatocit faktor rasta Citokini: IL-1α, IL-1β, IL-6 Lipidi i mucin

Koncentracija proteina u suznom filmu Protein Koncentracija (mg∙ml -1) Lysozym 2. 07 Lipocalin 1. 55 Lactoferrin 1. 65 Secrotorni Ig. A 1. 93

Vodeni sloj suznog filma Uloga: Odgovoran za očuvanje funkcije i zdravlja okularne površine. Obezbeđuje ishranu i oksigenaciju rožnjače. Eliminiše debris i toksične elemete.

Mucinski sloj suznog filma Sastavljen od glikoproteina Sekretorni mucini: solubilni i u formi gela čine vodeno mucinski sloj Transmembranski mucini utkani su u mikro vile rožnjače i konjunktive. Omogućuje stabilnost suznog filma i providnost medija oka Održava hidrataciju površine rožnjače i konjunktive Obezbeđuje lubrikaciju. Viskoelastičan i rezervoar imunoglobulina.

Dinamika suznog filma Ukoliko je normalna funkcija kapaka očuvana novi treptaj nastaje pre formiranja “suvog mesta”.

Idealan suzni film je rezultat zajedničkog delovanja mucina, rastvorenih proteina u vodenom delu suznog filma i pozitivnog površinskog pritiska nerastvorenog prednjeg lipidnog sloja.

Kontaktno sočivo u suznom filmu

PLTF i Po. LTF Prilikom primene kontaktnih sočiva javljaju se promene u suznom filmu. Kontaktno sočivo deli suzni film na PLTF i Po. LTF PLTF (Pre lens tear film) Mnogo tanji od prekornealnog suznog filma Zaštićuje površinu kontaktnog sočiva od isušivanja i taloženja i omogućuje udobnost nošenja Ima tanak lipidni sloj pri nošenju mekih kontaktnih sočiva, dok ga nema pri nošenju RGP kontaktnih sočiva Po. LTF (Post lens tear film) Predstavlja “jastuk” tokom nošenja kontaktnih sočiva Od suštinskog značaja za postojanje cirkulacije suza

Struktura prekornealnog suznog filma

CILJ RADA Glavna strukturna promena javlja se na površinskom lipidnom sloju suznog filma. Ustanoviti kada i zašto adsorpcija i apsorpcija supstanci iz suznog filma na površini mekog kontaktnog sočiva dovodi do stvaranja "Jelly Bumps" depozita koji mogu biti potencijalno imunogeni ili izvor infekcije.

MATERIJAL Ispitivana su hydrogel kontaktna sočiva za: Mesečno nošenje: Zeiss compatic (sulpho betain) Eyeye bioxy (hioxyfilcon A) Godišnje nošenje: Hydron omniflex (mma/vp) Ispitivana su silicon hydrogel kontaktna sočiva za: Mesečno nošenje: Conta vision (comfilcon A) I MAXX (enfilcon A)

METODE Refraktometrija i keratometrija urađene su aparatom Huvitz HRK 7000 A. Biomikroskopom je proveren kvantitet i kvalitet suza Izvršeno preračunavanje Abelsonovog indeksa (OPI) korišćenjem sledećih parametara: Merenja frekvencije kompletnih (11) i nekompletnih treptaja (3). Fluoresceinskim testom merena je stabilnost prekornealnog suznog filma (TBUT). TBUT = 14 do 24 s. OPI ≥ 1 Fluoresceinskim testom odnos sočivo rožnjača. Ocenjivanje promena urađeno primenom CCLRU skale.

Kvantitet suznog filma Posmatranje visine suznog meniskusa TMH

Kvalitet suznog filma Četiri tipa: Neupadljiv suzni film (balans lipida) Suviše lipida u suznom filmu Vodnjikav suzni film (nedostatak lipida) Suzni film sa dosta čestica

Neupadljiv suzni film (balans lipida)

Suviše lipida u suznom filmu

Vodnjikav suzni film (nedostatak lipida)

Suzni film sa dosta čestica

Abelsonov indeks OPI je pokazatelj zaštite integriteta površine oka. Izračunava se: OPI = TBUT / IBI TBUT vreme prekida prekornealnog suznog filma IBI – Inter Blinkig Interval – Interval izmedju dva kompletna treptaja i izračunava se po formuli: IBI = 60 / broj kompletnih treptaja u minuti OPI ≥ 1 je pokazatelj da je zaštićen integritet površine oka. OPI < 1 je pokazatelj da je površina oka izložena riziku oštećenja.

CCLRU grading scales CCLRU (Cornea and Contact Lens Research Unit – Odelenje za istraživanje rožnjače i kontaktnih sočiva Univerziteta Novi Južni Vels, Sidnej, Australija). Mehanički i fiziološki uticaj kontaktnih sočiva na površinu oka (kapci, konjunktiva i rožnjača) posmatran je primenom fotografske CCLRU skale koja je gradirana u opsegu 0 - 4.

Raspodela kontaktnih sočiva prema kvalitetu suznog filma Vrsta kontaktnog sočiva Broj kontaktnih sočiva Zeiss Compatic (sulpho betain) 38 KVALITET SUZNOG FILMA Neupadljiv 10 Suviše lipida 13 Vodnjikav 8 Dosta čestica 7

Raspodela kontaktnih sočiva prema kvalitetu suznog filma Vrsta kontaktnog sočiva Broj kontaktnih sočiva Eyeye bioxy (hioxyfilcon A) 34 KVALITET SUZNOG FILMA Neupadljiv 34 Suviše lipida 0 Vodnjikav 0 Dosta čestica 0

Raspodela kontaktnih sočiva prema kvalitetu suznog filma Vrsta kontaktnog sočiva Hydron omniflex (mma/vp) KVALITET SUZNOG FILMA Broj kontaktnih sočiva 36 Neupadljiv 36 Suviše lipida 0 Vodnjikav 0 Dosta čestica 0

Rapodela kontaktnih sočiva prema kvalitetu suznog filma Vrsta kontaktnog sočiva Broj kontaktnih sočiva Conta vision (comficon A) 34 KVALITET SUZNOG FILMA Neupadljiv 26 Suviše lipida 0 Vodnjikav 4 Dosta čestica 4

Raspodela kontaktnih sočiva prema kvalitetu suznog filma Vrsta kontaktnog sočiva Broj kontaktnih sočiva I MAXX (enfilcon A) 32 KVALITET SUZNOG FILMA Neupadljiv 28 Suviše lipida 0 Vodnjikav 2 Dosta čestica 2

Rezultati rada Depoziti “Jelly bumps” pojavili su se kod četiri korisnika (šest sočiva) za vreme nošenja godišnjih sočiva hydron omniflex (MMA/VP) u vremensku razdoblju 8 -10 meseci od početka nošenja. Ovi želatinozni kalkuli veoma teško se uklanjaju pošto se ne formiraju samo na površini već urastaju i u matricu sočiva. Kod jednog korisnika došlo je do smanjenja vidne oštrine dok je kod dva korisnika promenjena boja kontaktnog sočiva. Evidentirane promene bile su CCLRU 3. Kod korisnika kontaknih sočiva sa planiranom zamenom (mesečna) nije zabeležena pojava ovakvih depozita. Student T-testom za vezane uzorke nije dobijena statistički značajna razlika p=0, 136

“Jelly Bumps” Organski depoziti kombinovanog sastava materije

“Jelly Bumps” Sastoje se od lipida, kalcijuma i proteina

“Jelly Bumps” Nazivaju se i neravnine od želea – “Mulberry” depositi

“Jelly Bumps” Veličine od 200 do 800 μm.

Depoziti “Jelly bumps” Tabela pojave “Jelly bumps” depozita Vrsta kontaktnog sočiva Broj kontaktnih sočiva Zeiss Compatic (sulpho betain) 0 Eyeye bioxy (hioxyfilcon A) 0 Hydron omniflex (mma/vp) 6 Conta vision (comficon A) 0 I MAXX (enfilcon A) 0

Uočene promene boje na kontaktnom sočivu Pink - Roze prebojanost 2 kom. Hydron omniflex (mma/vp)

Uočene promene boje na kontaktnom sočivu Braon prebojanost – 2 kom. Hydron omniflex (mma/vp)

PROMENA BOJE KONTAKTNIH SOČIVA Tabela promena boja mekih kontaktnih sočiva prouzrokovane upotrebom medikamenata Promena boje Medikament Braon - sivo Tetracycline Epinephrine Phenothiazines Phenylephrine Sulfasalazine Braon - narandžasto Phenazopyridine Nitrofurantoin Rifampin Roze - pink Phenophtalein Hydrogen peroxide (koji nije za oftamološku upotrebu)

Depoziti “Jelly bumps” Kategorisani po Hathaway and Lowther sistemu klasifikacije (modifikovan Rudko sistem) u smislu: Stepena Vrste Obima

Sistem klasifikacije depozita Stepen: 1. Čist 2. Vidljiv pod kosim svetlom kada je mokar koristeći 10 x uvećanje. 3. Vidljiv kad je suv sa golim okom. 4. Vidljiv kada je mokar ili suv sa golim okom

Sistem klasifikacije depozita Vrsta: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Kristalni Granularni (zrnasti) Biofilm (tanka membrana, prevlaka) Plak Oblaganje i omotački sloj Otpaci

Sistem klasifikacije depozita Obim: 1. 2. 3. 4. 0 – 25 % 25 – 50 % 50 – 75 % 75 – 100 %

Raspodela depozita “Jelly bumps”-a Redni broj uzorka Stepen Vrsta Obim 1. Vidljiv suv golim okom (3) Plak (4) 25 -50% (2) Vidljiv mokar ili suv golim Plak (4) i okom (4) Oblaganje (5) 3. Vidljiv pod bio mikroskopom (2) Plak (4) 0 -25% (1) 4. Vidljiv pod bio mikroskopom (2) Plak (4) 0 -25% (1) 5. Vidljiv pod bio mikroskopom (2) Granulirani (2) 0 -25% (1) 6. Vidljiv pod bio mikroskopom (2) Granulirani (2) 0 -25% (1) 2. 25 -50% (2)

Mehanizam nastajanja “Jelly bumps”-a Amfipatični lipidi talože se na površini kontaktnog sočiva (suva mesta) Neki lipidi na površini sočiva će proći rastvaranje dok će drugi pretrpeti difuziju i fazno odvajanje od nezasićenih masnih kiselina u masi materijala sočiva. Polimerizacija i mobilizacija nezasićenih lipida može formirati ostrva sa slobodnim karboksilnim grupama. Joni kalcijuma stabilizuju masu. Sekundarni sloj koji formira glavninu depozita i oblikuje kupolu sastoji se od holesterola, holesteril estara i mucina Formiranje tercijalnog sloja – presvlačenje mase sa proteinima koji mogu započeti auto imuni odgovor.

Etiologija pojave depozita Individualni kvalitet suznog filma. Priroda polimernih sočiva Interfacijalne reakcije Suve oči ili subklinički suve oči Nedovoljno čišćenje i održavanje kontaktnih sočiva

ZAKLJUČAK Meka kontaktna sočiva prilikom upotrebe menjaju svoja fizička i hemijska svojstva. Nije uočena korelacija između nastanka “Jelly bumps”-a i kvaliteta suznog filma. Uzrok nastanka ovih depozita je neadekvatna nega sočiva. Lipidi nataloženi na kontaknim sočivima olakšavaju formiranje druge vrste depozita Optimalna nega sočiva umanjuje te promene i obezbeđuje sigurno i udobno nošenje.

HVALA NA PAŽNj. I !