DE ONZICHTBARE GEVOLGEN VAN HERSENLETSEL Mechteld Dijkman Klinisch

DE ONZICHTBARE GEVOLGEN VAN HERSENLETSEL Mechteld Dijkman, Klinisch psycholoog, Coördinator NAH-poli Heliomare

Oorzaken Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Niet-progressief • CVA (infarct, TIA, bloeding) • Traumatisch hersenletsel (ongeval, mishandeling) • Zuurstoftekort (anoxie), b. v. na suïcidepoging, hartstilstand, bijna-verdrinking • • • Ruimte-innemend proces (tumor, abces) Infecties (meningitis, encefalitis) Vergiftiging (CTE, koolmonoxide) Hydrocephalus (NPH) Stofwisselingsstoornissen

TIA (Transient Ischaemic Attack) • CVA waarbij de neurologische symptomen binnen 24 uur verdwijnen • Door de komst van trombolyse en nieuwe beeldvormende technieken, overeenkomsten in diagnostiek en behandeling is onderscheid TIA en CVA minder wenselijk

Gevolgen van hersenletsel Ø Lichameljke gevolgen 75% van de patienten met ogenschijnlijk ‘licht hersenletsel’heeft op langere termijn last van: Ø Cognitieve stoornissen Ø Emotionele stoornissen Ø Gedragsveranderingen

Lichamelijke gevolgen na hersenletsel • • • Verlamming Gevoelsstoornissen Coördinatiestoornissen Evenwichtsproblemen Hoofdpijn Epilepsie Halfzijdige gezichtsvelduitval Dubbelzien VERMOEIDHEID!

Cognitieve stoornissen • • Afasie: taalstoornis Tempo van informatieverwerking Aandacht (volgehouden, verdeelde, neglect) Geheugen (KTG/LTG, visueel/verbaal) Handelen (apraxie) Waarneming (ruimtelijk, visuele agnosie) Sociale cognitie (emotieherkenning, egocentrisch denken, begrip van sociale situaties) • Executieve functies

Executieve functies • • Planning en organisatie Initiatiefname Zelfcontrole en zelfcorrectie Ziekte-inzicht , zelfoverschatting (=géén eigenwijsheid!) • Flexibiliteit • Zelfinhibitie

Emotionele stoornissen (primair) • Emotionele labiliteit (o. a. dwanghuilen en lachen) • Affectvervlakking • Depressiviteit • Angst • Prikkelbaarheid

Gedragsproblemen • • Impulsiviteit/ontremming Verhoogde prikkelbaarheid/agressie Verminderd initiatief/apathie Egocentrisch gedrag

Vermoeidheid (Lichamelijk en/óf mentaal!) Door alle fysieke, cognitieve, emotionele en gedragsveranderingen kost het NAH-patiënten meer energie om te kunnen functioneren in het dagelijks leven.

Indirecte emotionele gevolgen van NAH (secundair) • • • Onzekerheid Angst/depressie Minderwaardigheidsgevoelens Prikkelbaarheid/agressie Ontkenning • Verwerkingsproces • Deels afhankelijk van karakter en ontwikkeling vóór NAH

Gevolgen op alle levensgebieden: • Functioneren in het dagelijks leven (ADL, administratie, zelfstandigheid) • Relatie/gezin: rollen/intimiteit/seksualiteit • Sociale contacten • Werk/dagbesteding

Heliomare: NAH-polikliniek VOLWASSENEN vanaf 17 jaar (en/of systeem!) NAH-multipoli: cognitieve + motorische stoornissen • Multidisciplinair team: revalidatiearts, paramedici, neuropsycholoog, cognitief trainer, logopedist, maatsch. werk, arbeid, …. NAH-monopoli : geen motorische stoornissen; alleen cognitieve, gedrags- of emotionele stoornissen en mentale vermoeidheid! • 75% van de aanmeldingen • alleen revalidatiearts, neuropsycholoog, cognitief trainer, arbeidsdeskundige

Vragen? Einde