DE KEERZIJDE VAN KANKERBEHANDELING LATE GEVOLGEN VAN CHIRURGISCHE

DE KEERZIJDE VAN KANKERBEHANDELING LATE GEVOLGEN VAN CHIRURGISCHE INGREPEN Dr. J. M. Klaase Chirurg-oncoloog MST

Pubmed • Weinig artikelen over late termijns effecten chirurgie alleen • Veelal combinatietherapie (radiotherapie, chemotherapie) • Veelal andere disciplines (gynaecologie, urologie)

Oorzaak weinig artikelen • 50% van alle kankerpatienten gaat dood • Degenen die overleven klagen niet • (Ziektevrije) overlevingscijfers lijken belangrijker dan bijwerkingen • Inderdaad meeste bijwerkingen bij combinatietherapie (meestal het geval) • Chirurgie is sparender geworden • Chirurgie leidt niet tot kanker

Voorbeelden combinatietherapie • Regionale isolatieperfusie bij melanoom of sarcoom • HIPEC behandeling gemetastaseerde coloncarcinoom • Chemoradiotherapie gevolgd door rectumresectie bij gefixeerd rectumcarcinoom

Short term side effects…. • • • Bloeding Pneumonie Naadlekkage Wondinfectie Etc…

Korte termijn gevolgen leiden tot lange termijn gevolgen

Korte termijn gevolgen leiden tot lange termijn gevolgen

Lange termijnsgevolgen • Door chirurgische ingreep alleen • Niet direct ontstaan als gevolg van korte termijnscomplicatie

Lange termijnsgevolgen • • • Mammachirurgie Liesklierdissectie melanoom Laparotomie algemeen Pancreaschirurgie Rectumchirurgie (stoma)

Lange termijns gevolgen mammachirurgie • Lymfoedeem van de arm • Erysipelas • Schouderklachten/bewegingsbeperking

Behandeling van lymfoedeem

Borstkanker, van Halsted operatie naar lumpectomie en schildwachtklierprocedure

Lumpectomie en schildwachtklierprocedure

Lange termijn effecten na liesklierdissectie voor melanoom • 5 jrs ovrleving 15 -40% (aantal klieren, breslow dikte, ziektevrij interval etc) • Lymfoedeem • lymfocele • Littekenbreuk diepe liesklieroperatie • Bewegingsbeperking (soms)

Lymphoedeem na liesklierdissectie

Littekenbreuk na laparotomie

Littekenbreuk na laparotomie • Bij 1 -10% van de geopereerde patienten • Meer na gecompliceerde wondgenezing • Herstel met kunststof mat (bij voorkeur laparoscopisch)

Littekenbreuk na laparotomie

Ileus na eerdere buikoperatie

Ileus na eerdere buikoperatie • Vaak dunne darm ileus door streng of adhaesie • Nogal eens na subtotale colectomie • Eerst conservatieve therapie proberen

Whipple operatie

Whipple operatie • 5 jaars overleving 19% (pancreaskop) • Postoperatieve mortaliteit 5% • Endocriene insufficientie 10% • Exocriene insufficientie 70% • Pancreasfistel

Rectumchirurgie • low anterior resectie • Hartmann procedure • Rectum amputatie

Rectumchirurgie • Low anterior resectie – tumor minimaal 2 -3 cm boven kringspier – mobiele tumor – vaak side to end staple anastomose

Rectum chirurgie • Hartmann resectie = rectumresectie met eindstandig colostoma – wanneer risico op naadlekkage hoog – wanneer geen goede sfincter spanning – slecht ter been, rolstoelgebonden

Rectum chirurgie • Rectum amputatie – wanneer tumor ingroeit in kringspier – altijd met eindstandig colostoma – kringspier wordt verwijderd (i. t. t. Hartmann resectie)

Late termijns gevolgen van rectumchirurgie • Blaasontledigingsstoornissen • Sexuele functiestoornissen • Defaecatiestoornissen (compliance colonwand) • stomaproblematiek

Late stomacomplicaties • Stenose • Prolaps • Parastomale hernia

Parastomale hernia

Parastomale hernia • te grote trepanatie-opening belangrijkste oorzaak • soms klachten van pijn, lekkage • oplossing: breukband, evt. operatieve correctie • vernauwing trepanatie-opening (50% succes), verplaatsen stoma (70%)