De huid in beweging Hoofdstuk 2 Skelet en

De huid in beweging Hoofdstuk 2 Skelet en skeletspieren = bewegingsapparaat

Skelet paard

De huid in beweging Hoofdstuk 2 Skelet en spieren Functies skelet Bescherming weke delen Beweging Steun Bloedaanmaak Ca-metabolisme

De huid in beweging Hoofdstuk 2 Skelet en spieren Anatomie Skelet 1. Beenderen: a. Pijp beenderen: opperarmbeen, dijbeen, ellepijp, etc. b. Platte beenderen: schedelbeenderen, schouderblad, etc. c. Korte beenderen: hand- en voetwortelbeentje, etc.

De huid in beweging Hoofdstuk 2 Skelet en spieren a. Pijpbeenderen Ledematen Voortbeweging Lang, rond Beenvlies (periost) Spongiosa en compacta weefsel Beenmerg ‘holte’ - jonge dieren (rood = aanmaak erytrocyten) - volwassen dieren (geel = opslag van vet)

Fout op p 37 boek: schacht heet diafyse en niet metafyse!

Zoek de bijbehorende namen… a. Pijpbeenderen

De huid in beweging Hoofdstuk 2 Skelet en spieren a. Pijpbeenderen Epifyse Epifysairschijf Metafyse Diafyse Kraakbeen Compacta Spongiosa

Groeischijven paard

Opperarmbeen – 3 tot 3, 5 jaar Schouderblad – 3 tot 3, 5 jaar Spronggewricht – 3 tot 3, 5 jaar Tibia (scheenbeen) – 3 tot 3, 5 jaar Femur (dijbeen) – 3 tot 4 jaar Bekken – Heup tussen 18 maanden en 2 jaar, de rest ontwikkelt zich tot 5 jaar Wervelkolom – Vanaf 5, 5 jaar

Er lopen 32 wervels over de rug van het paard Hoe verder naar voren (richting het hoofd) hoe later de wervels sluiten: de atlas (1 e halswervel) sluit op zijn vroegst dus pas rond de 6 jaar. Deze uitkomsten zijn gebaseerd op onderzoek bij kleine merries. Hoe groter je paard en hoe langer de hals, hoe langer het duurt voordat de groeischijven sluiten. Een hengst of ruin doet er sowieso 6 maanden langer over en het duurt ook langer voordat alle botstructuren volgroeid zijn. Wanneer we dus bijvoorbeeld kijken naar een warmbloed paard van 1. 68 m, dan zal zijn skelet zeker niet volgroeid zijn voor zijn 8 e levensjaar.

Wanneer zadelmak maken? Het (late) moment waarop de botstructuren van de wervelkolom volgroeid zijn, moet voor ons bepalend zijn voor de planning van het africhten van het paard. In tegenstelling tot andere ledematen waarbij de druk die uitgeoefend wordt op de botstructuur zo goed als loodrecht is, wordt de druk bij de wervelkolom als het ware op de ‘zijkant‘ van de wervels uitgeoefend. Dit maakt deze wervels veel vatbaarder voor ‘verschuivingen’, blokkades en blessures. Je hebt hierboven kunnen lezen dat de groeischijven in de hals van het paard pas rond zijn 6 e levensjaar sluiten. Je kunt je dan vast wel voorstellen dat er enorm veel druk op deze wervels komt te staan wanneer je paard bijvoorbeeld gaat hangen aan het halster of wanneer je hem hardhandig corrigeert aan het halster (wat overigens nooit de bedoeling is). Hiermee verhoog je ook de kans op beschadigingen van de halswervels.

b. Platte beenderen Schouderblad, schedel, bekken, ribben Bescherming Groot, breed, plat Spieraanhechting Aanmaak bloedcellen

Overige beenderen Wervels, hand- en voetwortelbeentjes, sesambeentjes Vorm divers, vaak kubus

Botverbindingen 1. Onbeweeglijk: schedel, bekken (synostose) fontanel 2. Weinig beweeglijk: (synchondrose) - rib- borstbeen (kraakbeen) - wervels (tussenwervelschijf)

3. beweeglijk, (synsarcose) Schoudergewricht bij gebrek aan sleutelbeen! (spieren ter compensatie) 4. Gewrichten (di-artrose)

Gewrichten

Gewrichten (di-arthrose) Laagje kraakbeen voor o. a. vorm aanpassing, glad Gewrichtskapsel = synoviaalvlies en -vocht Gewrichtsbanden (collateraalbanden) (Spieren) 5 soorten: obv beweging die ze toelaten Kogelgewricht (vrij beweegbaar heup, atlas icm draaier) Scharniergewricht (1 -richting vingerkootjes, elleboog, knie) Rolgewricht (torsie radius tov ulna) Zadelgewricht (2 -richtingen loodrecht op elkaar duim bij mens) Straffegewricht (middenvoetsbeentjes)

Skelet indeling naar functie Schedel Wervelkolom Borstkas Schoudergordel Voorpoot Bekkengordel Achterpoot

Anatomische termen van de positie van het dier.

Schedel Hersenschedelbeenderen: omgeven hersenen Aangezichtsbeenderen: omgeven mond- en neusholte (snuit) Platte beenderen Relatief licht gewicht schedel zeer wendbaar Huisvesten oren, ogen, reukzintuig Sinussen (holten in schedelbeenderen bv sinus frontalis) Foramen occipitale magnum: ruggemerg (opening in achterhoofdsbeen)

Latijnse termen!!

Schedelvormen Brachycephaal Metacephaal Dolichocephaal

BOS operatie Inkorten neusvleugels

Aangezichtsbeenderen Begin van luchtweg en spijsverteringskanaal Onderkaak heeft gewricht met overige schedelbeenderen

Wervelkolom 7 cervicale vertebrae (halswervels) 13 thoracale vertebrae (borstwervels) 7 lumbale vertebrae (lendewervels) 3 sacrale vertebrae (heiligbeenwervels) Ongeveer 20 caudale vertebrae (staartwervels)

De huid in beweging Hoofdstuk 2 Skelet en spieren • • • C 1 -7 T 1 -13 L 1 -7 S 1 -3 Ca 1 -20

Quizzzzz 1) Een giraffe heeft 30 cervicale wervels meer dan een muis 2) Het is de keuze van een eigenaar of hij de staart van zijn Boxer of Trekpaard laat couperen 3) Er bestaan katten die zonder staart worden geboren 4) Het skelet van een paard bestaat uit meer dan 200 botten.

Wervelkolom (vervolg) Per gewricht weinig beweeglijk; door de vele gewrichten als geheel wel beweeglijk Draagt het lichaam Beschermt ruggenmerg

Wervel(s) = vertebra(e) Wervellichaam Wervelboog Tussenwervelschijf Atlas ‘ja’ Axis = Draaier ‘nee’ Dens (epistrofei)

Wervel(s) = vertebra(e) Heiligbeen (sacrum): 3 samengestelde wervels heel sterk Nekband (ligamentum nuchae): achterhoofdsknobbel t/m thoracale wervels; ondersteunt en ontlast de nekspieren bij omhooghouden hoofd Dikke bindweefselstreng

Tussenwervelschijf Tussen elke 2 wervellichamen Stevige bindweefselring (annulus fibrosus): verbindt de wervels met elkaar Zachte binnenkant (nucleus pulposus): stootkussen (vangt schokken op)

Borstkas Ribben (hoeveel? ? ) Borstbeen = sternum met proc. xyphoideus

Kissing spines

Schoudergordel Schouderblad: verbindt voorpoot aan romp (Sleutelbeen)

Voorpoten Dragen 60% van het gewicht Voortbeweging! Latijnse namen? ! Opperarmbeen Onderarm: Spaakbeen en ellepijp Handwortelbeentjes Middenhandsbeentjes Tenen

Voorpoot: welke gewrichten heeft het en door welke botten worden deze gewrichten gevormd?

ellebooggewricht • Humerus met 2 epicondylen en een trochlea • Olecranon = proximale uiteinde van de ulna • Olecranon bevat een uitstekende punt: processus anconeus • Ulna bevat thv proximale radius 2 knobbels: laterale en mediale processus coronoïdeus

Ontstaan van kreupelheid aan de voorpoten (LPC of LPA, elleboog displasie) door afbreken stukje bot bij ellebooggewricht. a. humerus b. radius c. ulna d. processus anconeus e. processus coronoideus Duitse herder, duitse dog, basset! Pijnlijke elleboog, 4 – 5 mnd oud

Radius curve syndroom

Radius en ulna

Polsgewricht Radius/ulna metacarpaalbeentjes 7 botjes Verdeeld over 2 rijen eigenlijk 3 verschillende gewrichten

Voorvoet Tenen zijn genummerd! 5 metacarpaalbeentjes 4 of 5 digiti (duim is bijklauwtje) p. 50: term wolfsklauw en hubertusklauw worden door elkaar gebruikt maar nooit bij een voorpoot Achtervoet • 4 metatarsaalbeentjes • 4 digiti • Soms (dubbele) wolfsklauw/hubertusklauw (5 e teen)

De kootjes (falanges zijn genummerd van proximaal naar distaal. De eerste teen bij de hond en kat heeft maar 2 kootjes (falanges)

Achterpoot Lijkt veel op voorpoot Hangt via bekken vast aan wervelkolom Latijnse namen? ! Dijbeen Scheenbeen en kuitbeen Voetwortelbeentjes Middenvoetsbeentjes Tenen

Hoe heten hier de gewrichten en welke botten zijn betrokken?

Bekken 2 helften met elk 3 botten: • Darmbeen = os ilium • Zitbeen = os ischium • Schaambeen = os pubis • Botten met elkaar vergroeid. • Symfysis pelvis verbindt li + re • Bekkenbanden sacrum

Heup dysplasie (HD) -Slechte ontwikkeling heupkom en kop femur (bv doordat kop niet diep genoeg in de kom zit) - Geeft op den duur arthrose - Bij snel groeiende hond, vooral grote rassen - Kreupelheid, pijnlijkheid - Risico bij te snel groeien of te dik

Symfysis pelvis; dunne kraakbeen verbinding die bij vrouwelijke dieren kan uitrekken tijdens de geboorte.

Femur Caput femoris = kop Collum femoris = hals Diafyse 2 femur (epi)condylen

Kniegewricht

Schuifladetest

Sprong-/enkelgewricht Tibia en fibula metatarsaalbeentjes 7 botjes verdeel over 2 rijen: 1 heel groot botje = hak (aanhechting achillespees)