DE ECONOMIE IN DE GOUDEN EEUW Aantekeningen bij

DE ECONOMIE IN DE GOUDEN EEUW Aantekeningen bij 2. 1 + 2. 2

Inhoud Les 1 2. 1 Centrum van de wereldhandel Van de handel in de Oostzee naar de uithoeken van Europa en andere continenten 2. 2 De organisatie van de handel Over het succes van Amsterdamse wisselbank en beurs, over de VOC en de WIC Les 2 2. 3 Bloeiende nijverheid Oorzaken voor het succes van de nijverheid in de Republiek 2. 4 Het platteland in de Gouden Eeuw Over de bloei van de landbouw in West-Nederland en het ontstaan van plattelandsnijverheid

2. 1 centrum van de wereldhandel A. Handel in Europa Oostzeehandel = ‘moedernegotie’, basis van alle overzeese activiteiten Hoogtepunt tijdens Twaalfjarig bestand met Spanje (1609 -1621). Ø Ondanks Tachtigjarige Oorlog blijft Spanje handel drijven met de Republiek ivm voedseltekorten / Republiek afhankelijk van Spaans zilver Uitbreiding van de handel naar uithoeken van Europa: Rusland, Zweden (walvisvaart), Middellandse Zee, Levant, etc.

Amsterdam: stapelmarkt van Europa Handelsknooppu nt tussen Noorden Zuid-Europa (Oostzee – Middellandse Zee)

B. Handel buiten Europa Portugezen bezaten het monopolie op specerijenhandel met Oost-Azië => vraag > aanbod => eigen weg naar Indië (Eerste Scheepvaart, 1595) Handel met Afrikaanse westkust (va. 1598) in slaven, goud en ivoor Oversteek naar Latijns-Amerika om slaven op plantages te werk te stellen import van tabak uit Noord-Amerika Ø Verandering van handel in bulkgoederen naar luxegoederen

2. 2 De organisatie van de handel Banken en beurzen Amsterdamse wisselbank (1609): kooplieden konden geld in bewaring geven, wisselen en overboeken. bank van lening (1614) t. b. v. investeerders Amsterdamse beurs (1611): handel in producten en VOCaandelen, afsluiten van verzekeringen en vervoerscontracten.

De Verenigde Oost-Indische Compagnie Handel op Indië in handen van voorcompagnieën: groepen kooplieden die gezamenlijk expedities organiseren en winst delen Nadelige gevolgen: onderlinge concurrentie, dalende prijzen Oprichting VOC (1602) in opdracht van Staten. Generaal Monopolie op Nederlandse handel in Azië startkapitaal bijeengebracht door uitgifte van aandelen Verregaande bevoegdheden t. b. v. handel: oorlogvoeren, verdragen sluiten met vorsten, forten bouwen etc. Met geweld worden Portugezen + Engelsen verdreven, Batavia gesticht en Molukkers gedwongen om specerijen exclusief aan de VOC te leveren VOC sticht factorijen (handelsposten) en neemt deel aan inter-

West-Indische Compagnie (1621) Opgericht na beëindiging Twaalfjarig Bestand (160921) Oorlog tussen de Republiek en Spanje laait opnieuw op Doelen: Spanje economisch treffen d. m. v. kaapvaart (veroveren van zilvervloot) Veroveren van gebieden / stichten kolonies t. b. v. opzetten suiker- en tabaksplantages (productie in eigen beheer) Na Vrede van Munster (1648) legt de WIC zich toe op de driehoekshandel tussen Europa, West-Afrika en

BESTUDEER paragraaf 2. 1 + 2. 2 Ø ONDERSTREEP de hoofdzaken Ø MAAK de hulpvragen bij 2. 1 + 2. 2 Ø