D M istasyon verilerinin durumu ve AYBEde yaplan

D. M. İ. istasyon verilerinin durumu ve AYBE’de yapılan çalışmalar Ozan Mert Göktürk

Sunuma genel bakış • Mevcut veriler? Kapsadıkları periyotlar? • Ön işleme ve depolama çalışmalarında • • karşılan sorunlar Aylık yağış verilerinin homojenlik analizi Eğilim analizleri • AYBE’de yapılan genel çalışmalar

Elimizde ne var? • Max. ~270 istasyon (sıcaklık) • Periyotlar değişken 1926 (en eski) - 2004 (en yeni) • Kandilli : 1912 - 2003

Değişkenler - aylık • • Ortalama sıcaklık Ortalama maksimum sıcaklık Ortalama minimum sıcaklık Mutlak maksimum sıcaklık Mutlak minimum sıcaklık Yağış (toplam) Rüzgar hızı (ortalama) Güneşlenme (toplam)

Değişkenler - günlük • • • Max. - min. - ortalama sıcaklık Yağış (toplam) Bağıl nem (ortalama) Buharlaşma (toplam, açık siper) Buhar basıncı (ortalama) Güneşlenme şiddeti (toplam) Kar yüksekliği Kar yoğunluğu Rüzgar hızı (ortalama)

Ön işleme • Eksik veri kontrolleri: eski veri setlerinden tamamlamalar yapıldı! (Türkeş ve diğ. , çeşitli kaynaklar) • 0 kontrolleri: Yağış verilerinde hem 0 (sıfır) olan değerler hem de mevcut olmayan değerler aynı şekilde gösteriliyor…

Ön Işleme - 0 kontrolleri ?

Ön işleme - 0 kontrolleri • Her bir istasyon zaman serisinin kendi Içinde analizi…

Eksiksiz istasyonlar

Aylık toplam yağış (0 kontrollü) 1941 -2004 1948 -2004 1958 -2004 1961 -2004

Aylık ortalama sıcaklık (0 kontrollü) 1941 -2004 1948 -2004 1958 -2004 1961 -2004

Aylık ortalama max. sıcaklık 1941 -2004 1948 -2004 1958 -2004 1961 -2004

Aylık ortalama min. sıcaklık 1941 -2004 1948 -2004 1958 -2004 1961 -2004

Aylık toplam yağış (interpolated) 1941 -2004 1948 -2004 1958 -2004 1961 -2004

Aylık ortalama sıcaklık (interpolated) 1941 -2004 1948 -2004 1958 -2004 1961 -2004

Aylık ortalama max. sıcaklık 1941 -2004 1948 -2004 1958 -2004 1961 -2004

Aylık ortalama min. sıcaklık 1941 -2004 1948 -2004 1958 -2004 1961 -2004

Yağış verilerinin enterpolasyonu ve homojenlik analizi

En eski veri: 1930 Kandilli: 1912 - 2004

1. Aşırı değerlerin eşik değerlere çekilmesi • Aşırı değerler (Outliers), hesaplanan bir eşik değerden yüksek değerlerdir. • Eşik = 3. Quartile + 3 * IQR • Aşırı değerler, homojenlik analizinde yanlış sonuçlara yol açıyor: aslında homojen olan zaman serilerinin inhomojen çıkması gibi (“non-resistant technique”) (Barnett & Lewis, 1994) • Aşırı değerler, eşik değerlerle değiştirildi!

Outlier eşik değerlerinin dağılımı. Üst: Ocak Alt: Temmuz

Outlier yüzdesinin yıllık ortalama dağılımı.

2. Enterpolasyonla boşluk doldurma • En yüksek korelasyonlarla ağırlıklandırılmış bir • bölgesel ortalama bulunuyor. . . İstasyonun açılış tarihinden itibaren bütün boşluklar dolduruldu! (eksik veri < %20 ise)

3. Homojenlik Testi ve Düzeltme • “Standard • • Normal Homogeneity Test” (Alexandersson, 1986) En yüksek korelasyonlarla ağırlıklandırılmış bir bölgesel ortalama bulunuyor. . . 0. 80’den yüksek korelasyon yoksa ya da zaman serisi 20 yıldan kısaysa, homojenleştirme yapılmadı!