CP 0110 Cyflwyniad i cynllunio gofodol Cyflwyniad ir

  • Slides: 26
Download presentation
CP 0110 Cyflwyniad i cynllunio gofodol Cyflwyniad i’r modiwl Neil Harris a Richard Cowell

CP 0110 Cyflwyniad i cynllunio gofodol Cyflwyniad i’r modiwl Neil Harris a Richard Cowell

Strwythyr y modiwl: § 20 credyd, fformat ‘byr a thew’ § 3 elfen o

Strwythyr y modiwl: § 20 credyd, fformat ‘byr a thew’ § 3 elfen o ddysgu: darlithoedd, gweithdai darllen, ‘rhith’ ymweliad â phwyllgor cynllunio § Asesiad arholiad 100% § Deunydd darllen ar gael ar ‘Learning Central’ § ‘Planning and Urban Change’ gan Stephen Ward (2004) § ‘Urban and Regional Planning’ gan P. Hall and M. Tewdwr-Jones (2011) § ‘Town and Country Planning in Britain’ gan J. B. Cullingworth and V. Nadin (2006) § ‘The Purpose of Planning: creating sustainable towns and cities’ gan Yvonne Rydin (2011) § Gweler amlinelliad y modiwl am gyfarwyddyd pellach ar ddarllen

Beth yw ffocws y modiwl? Tarddiad, esblygiad a strwythyr presennol y system Cynllunio Gwlad

Beth yw ffocws y modiwl? Tarddiad, esblygiad a strwythyr presennol y system Cynllunio Gwlad a Thref ym Mhrydain: § ‘an activity by which man in society endeavours to gain mastery over himself and to shape his collective future consciously by power of his reason’ (Edgar Rose 1984) § ‘the art and science of ordering the use of land the character and siting of buildings and communication routes so as to secure the maximum practical degree of economy, convenience and beauty’ (Lewis Keeble 1952)

Diffiniad presennol y proffesiwn § ‘Mae cynllunio yn cynnwys dau fath o weithgaredd: rheoli’r

Diffiniad presennol y proffesiwn § ‘Mae cynllunio yn cynnwys dau fath o weithgaredd: rheoli’r gystadleuaeth am ddefnydd tir; a chreu lleoedd sy’n cael eu gwerthfawrogi ag sydd â hunaniaeth’ (RTPI New Vision for Planning, www. rtpi. org. uk/about-the-rtpi/vision)

Pum thema: § Lles y cyhoedd a buddiannau preifat § Cysyniadau ‘natur’ § Cred

Pum thema: § Lles y cyhoedd a buddiannau preifat § Cysyniadau ‘natur’ § Cred mewn ‘cynnydd’ § Syniadau – gwleidyddiaeth – polisïau – arfer § Graddfa

Ond ym mhle y gallwn ddechrau ein stori? § Yr hen fyd clasurol? §

Ond ym mhle y gallwn ddechrau ein stori? § Yr hen fyd clasurol? § Y cyfnod canoloesol? § Tarddiad cynllunio cyhoeddus yn y ddinas ddiwydiannol Fictoraidd

Cyfeiriadau: Diffiniadau: § Keeble L (1952) a ddyfynnir yn: Blowers A and Evans B

Cyfeiriadau: Diffiniadau: § Keeble L (1952) a ddyfynnir yn: Blowers A and Evans B (1997) Town Planning for the 21 st Century, Routledge; y bennod gan Bob Evans. § Rose, E (1984) ‘Philosophy and purpose in planning’, in Bruton, M. J. (ed) The Spirit and Purpose of Planning, 2 nd edition, London, Hutchinson, pp 31 -65. § Royal Town Planning Institute (2001) A New Vision for Planning, gweler: www. rtpi. org. uk/about-the-rtpi/vision Ceir trafodaeth ddiddorol ar ystyr cynllunio a’i brif ddiddordebau yn: Campbell S & Fainstein S (2003) Readings in Planning Theory, 2 nd edition, Blackwell, Pennod 1. Gweler hefyd: Rydin, Y. 2011. The Purpose of Planning. Creating Sustainable Towns and Cities. Bristol: The Policy Press.

Cyflwyniad i cynllunio gofodol. Cynllunio a’r chwyldro diwydiannol. Iechyd cyhoeddus a diwygiad cymdeithasol Neil

Cyflwyniad i cynllunio gofodol. Cynllunio a’r chwyldro diwydiannol. Iechyd cyhoeddus a diwygiad cymdeithasol Neil Harris. [email protected] ac. uk Ystafell 2. 90

Cynllunio a’r chwyldro diwydiannol § Y chwyldro diwydiannol. § Cynnydd yn y boblogaeth a

Cynllunio a’r chwyldro diwydiannol § Y chwyldro diwydiannol. § Cynnydd yn y boblogaeth a mudo. § Twf y slym diwydiannol. § Ymatebion dyngarol i’r slym diwydiannol § Deddfwriaeth iechyd cyhoeddus.

Y chwyldro diwydiannol. § Y cyfnod rhwng 1770 a 1840: datblygiad technolegol, mecanyddiaeth a

Y chwyldro diwydiannol. § Y cyfnod rhwng 1770 a 1840: datblygiad technolegol, mecanyddiaeth a thwf diwydiannol. § Prydain fel ‘uwchganolbwynt’ y chwyldro diwydiannol. § Twf yn y boblogaeth a gweithgynhyrchu. § Crynodiad o weithgareddau a phoblogaeth.

Twf yn y boblogaeth a mudo § Twf anhygoel dinasoedd a threfi diwydiannol. §

Twf yn y boblogaeth a mudo § Twf anhygoel dinasoedd a threfi diwydiannol. § Lloegr a Chymru: 1801 8. 9 miliwn; 1851 17. 9 miliwn; 1901 32. 5 miliwn § Llundain: 1 miliwn; 2 miliwn; >4 miliwn § Bradford 1821 -31 cynydd yn y boblogaeth o 81%.

Twf yn y gymdeithas drefol. § 1801 -1851: Manceinion - cynnydd yn y boblogaeth

Twf yn y gymdeithas drefol. § 1801 -1851: Manceinion - cynnydd yn y boblogaeth o 273%; Birmingham cynnydd o 348%. § 1801 20% o’r boblogaeth yn byw mewn dinasoedd â phoblogaeth o fwy na 5000 o bobl. Yn 1851 roedd y ffigwr yn 54%. § Dinasoedd: Bryste, Glasgow, Lerpwl, Leeds, Manceinion, Birmingham, Sheffield. § Datblygodd y Deyrnas Unedig yn gymdeithas drefol yn bennaf.

Y slym diwydiannol. § § Tyfodd y boblogaeth yn gyflymach na’r gallu i ddarparu

Y slym diwydiannol. § § Tyfodd y boblogaeth yn gyflymach na’r gallu i ddarparu tai. Absenoldeb system drafnidiaeth effeithiol yn arwain at ddatblygiad dwys. § Cyrtiau, tai cefngefn a seleri. § Clefyd, tlodi, trosedd, ‘gweithgareddau anfoesol’, alcoholiaeth, pobl yn byw mewn eiddo orlawn. Leeds 1880 au – 70% llety cefngefn. Lerpwl 1850 au – 22% o’r boblogaeth yn byw mewn seleri. § §

‘The City of Dreadful Night’

‘The City of Dreadful Night’

Amodau cymdeithasol. § Disgwyliad bywyd adeg geni ym 1841: Lloegr a Chymru - 41

Amodau cymdeithasol. § Disgwyliad bywyd adeg geni ym 1841: Lloegr a Chymru - 41 mlynedd; Lerpwl – 26 mlynedd. § Yn 1841 roedd 1 allan o bob 4 plentyn yn marw yn ystod eu blwyddyn cyntaf. § 2 deulu i bob ystafell, 4 i bob gwely. § Tad, mam, tri phlentyn a phedwar mochyn. § Teulu mewn ystafell gyda phlentyn a oedd wedi marw ers 13 diwrnod. § Gweler y darlleniad gan Engels (1845).

Ymatebion dyngarol. § ‘loving one’s fellow men’, elusengarwch ymarferol, elusen ar raddfa fawr §

Ymatebion dyngarol. § ‘loving one’s fellow men’, elusengarwch ymarferol, elusen ar raddfa fawr § New Lanark, 1800 – Robert Owen § Saltaire, 1853 – Titus Salt § Bourneville, 1879 – George Cadbury § Port Sunlight, 1888 – William Lever

Nodweddion aneddiadau dyngarol. § § § Trefi ffatri. Adeiladwyd yng nghefn gwlad. Y boblogaeth

Nodweddion aneddiadau dyngarol. § § § Trefi ffatri. Adeiladwyd yng nghefn gwlad. Y boblogaeth yn byw ac yn gweithio yn y dref. Amrywiaeth o gyfleusterau ar gael: ysgolion, llyfrgelloedd, mannau addoli…ond yn aml dim tafarndai!! Dyngarwch neu arfer busnes da?

Deddfwriaeth iechyd cymdeithasol. § § § Deddfau gwelliant lleol cyn 1840. 1844 Deddf Adeiladu

Deddfwriaeth iechyd cymdeithasol. § § § Deddfau gwelliant lleol cyn 1840. 1844 Deddf Adeiladu Metropolitan – rheoliadau adeiladu. 1848 Deddf Iechyd Cymdeithasol: y mesur cyntaf cenedlaethol yn ymwneud â rheolaeth iechydol, argymhellion ar gyfer datblygiad newydd. § 1868 Deddf Torrens: y perchennog yn gyfrifol am gyflwr yr eiddo; y gost o chwalu ac atgyweirio yn gostwng ar y perchennog. 1875 Deddf Cross: paratoi cynlluniau ail-adeiladu ar gyfer ardaloedd; yr egwyddor o gynllunio o flaen llaw. § § 1875 Deddf Iechyd Cyhoeddus: deddfau lleol yr awdurdod lleol yn ymwneud â lled strydoedd, taldra adeiladau a chynllunio. § 1890 Deddf Tai i’r Dosbarth Gweithiol’: yn galluogi i’r llywodraeth leol i adeiladu tai.

Darllen ar gyfer y sesiwn hon. § **Hall, P. and Tewdwr-Jones, M. 2011. Urban

Darllen ar gyfer y sesiwn hon. § **Hall, P. and Tewdwr-Jones, M. 2011. Urban and Regional Planning. Pennod 2 (hefyd mewn argraffiadau blaenorol). § § *Hall, P. 2014. Cities of Tomorrow. Gweler y bennod ar: ‘The City of Dreadful Night’. *Engels, F. 1845. The Great Towns, o: The Condition of the Working Classes in England in 1844, yn: Le. Gates, R. T. and Stout, F. (2003) The City Reader, Third edition, London: Routledge, pp. 58 -66 Cherry, G. 1988. Cities and Plans. Pennodau 1 a 2. Ashworth, W. 1954. The Genesis of Modern British Town Planning. Pennodau 1 i 3. § §

Crynodeb a throsolwg. § Y chwyldro diwydiannol a newidiadau technolegol. § Twf a symudiad

Crynodeb a throsolwg. § Y chwyldro diwydiannol a newidiadau technolegol. § Twf a symudiad yn y boblogaeth. § Datblygiad y gymdeithas ‘drefol’. § Ymatebion dyngarol a deddfwriaethol. § Siapio ‘cynllunio’ fel gweithgaredd.