Cho mng cc em hc sinh Tit 88

Chào mừng các em học sinh

Tiết 88: ẨN DỤ

I. Tìm hiểu về phép ẩn dụ 1. Ẩn dụ là gì? • 1. 1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu

Đọc khổ thơ sau: Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càng thương Người cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm. (Minh Huệ)

Trong khổ thơ trên, cụm từ Người Cha được dùng để chỉ ai? Vì sao có thể ví như vậy? Cụm từ Người Cha dùng để chỉ Bác Hồ Có thể vim như vậy là vì Bác Hồ với Người Cha có những phẩm chất giống nhau (tuổi tác, tình yêu thương, sự chăm sóc chu đáo đối với con, . . . ) -> tương đồng về phẩm chất.

- Cách nói bằng ẩn dụ có gì giống và khác phép so sánh: “Bác Hồ như Người Cha” Trả lời: *Giống nhau: - Đều ví Bác Hồ như Người Cha. - Đều tạo cho câu nói có tính hình tượng, tính biểu cảm cao hơn so với cách nói bình thường (Bác Hồ mái tóc bạc) * Khác nhau: - So sánh: Bác Hồ như Người Cha Vế A Vế B - Ẩn dụ: Người Cha mái tóc bạc Vế B ->Ẩn đi vế A-> so sánh ngầm-> câu thơ có thêm tính hàm súc.

Câu hỏi : - Qua tìm hiểu ví dụ trên, em hãy nêu tác dụng của ẩn dụ? Trả lời: Ẩn dụ nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Qua phân tích ví dụ, em hiểu thế nào là ẩn dụ? Ẩn dụ có tác dụng gì? 2. Ghi nhớ: ( SGK/68) Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

II. Các kiểu ẩn dụ ( SGK- 69)

II. LUYỆN TẬP Bài tập 2 trang 70: Tìm ẩn dụ trong những ví dụ dưới đây. Nêu lên nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau. a) Ăn quả nhớ kẻ trồng cây b) Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng c) Thuyền về có nhớ bến chăng Bến thì một dạ khăng đợi thuyền. d) Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ.

a, Ăn quả nhớ kẻ trồng cây. (Tục ngữ) - Ăn quả: người hưởng thụ, sự thừa hưởng thành quả - Kẻ trồng cây: Tiền nhân, người đi trước, người gây dựng tạo thành quả => Câu tục ngữ này khuyên chúng ta khi được hưởng thụ thành quả phải nhớ đến công lao của người đã gây dựng thành quả đó.

b, Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng. (Tục ngữ) - Mực- đen: Cái xấu, cái lạc hậu, cái chưa tốt - Đèn-sáng: Cái tốt, cái tiến bộ, cái hay => Câu tục ngữ này nói lên tầm quan trọng của môi trường sống, khuyên chúng ta phải chọn môi trường sống tốt đẹp.

c) Thuyền về có nhớ bến chăng ? Bến thì một dạ khăng đợi thuyền - Thuyền: ”chỉ người đi xa”, chỉ người con trai. - Bến: “chỉ người ở lại”, chỉ người con gái. -> Đây là những tương đồng về phẩm chất. -> Nói về tình cảm thủy chung, gắn bó trong tình yêu đôi lứa.

d) Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ - “Mặt Trời” trong câu thơ thứ nhất: là một thiên thể nóng sáng, là nguồn chiếu sáng chủ yếu cho Trái Đất. - “Mặt Trời” trong câu thơ thứ hai là hình ảnh ẩn dụ: được dùng để chỉ Bác Hồ vì Bác Hồ soi sáng, dẫn đường chỉ lối cho dân tộc ta thoát khỏi cuộc sống nô lệ tối tăm, đi tới tương lai độc lập, tự do, hạnh phúc. - “Mặt Trời” – Bác Hồ: có nét tương đồng về phẩm chất.

3. Tìm những ẩn dụ chuyển đổi cảm giác trong các câu văn, câu thơ dưới đây và nêu lên tác dụng của những ẩn dụ ấy trong việc miêu tả sự vật, hiện tượng: a). Buổi sáng, mọi người đổ ra đường. Ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chín chảy qua mặt. b). “Cha lại dắt con đi trên cát mịn Ánh nắng chảy đầy vai”.

a). Buổi sáng, mọi người đổ ra đường. Ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chín chảy qua mặt. - Thấy mùi – chảy: Từ khứu giác (mũi) chuyển sang cảm nhận bằng thị giác (mắt nhìn). -> Biểu thị sự khuếch tán lan tỏa mạnh của hương hoa hồi. -> Cảm nhận mới lạ, độc đáo, gợi hình ảnh và cảm giác.

b). “Cha lại dắt con đi trên cát mịn Ánh nắng chảy đầy vai”. Thường thì nhận biết ánh nắng qua con đường thị giác cho nên mới thấy ánh nắng vàng tươi, hoặc ánh nắng vàng nhạt, … Còn ánh nắng trong câu thơ “Ánh nắng chảy đầy vai” lại được hình dung thành dòng, thành giọt, nhờ vậy mà sinh động, gợi cảm.

3. Tìm những ẩn dụ chuyển đổi cảm giác và nêu tác dụng. c/ Ngoài thềm rơi chiếc lá đa Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng. Thính giác Thị giác Xúc giác (Trần Đăng Khoa) Cảm nhận được độ dày mỏng của chiếc lá rơi. d/ Em thấy cả trời sao Xuyên qua từng kẽ lá Thị giác Em thấy cơn mưa rào Ướt tiếng cười của bố. (Phan Thế Cải) Xúc giác Cảm nhận được niềm vui của người bố.

TIẾT HỌC KẾT THÚC