CANLILAR DNYASINI GEZELM TANIYALIM Sevgili renciler hayvanlar dier

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM, TANIYALIM

• • Sevgili öğrenciler, hayvanlar diğer canlı gruplarına göre oldukça gelişmiş canlılardır. Geçen yıl öğrendiğimiz konuları düşündüğümüzde “tüm canlıların ortak özellikleri” olduğunu hatırlayabiliriz. Bunlar; Büyürler ve gelişirler, Beslenirler, Hareket ederler, Solunum yaparlar, Boşaltım yaparlar, Uyartı alırlar ve tepki verirler, Çoğalırlar.

Hayvanlar alemindeki canlıların özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: v Hayvanlar yüzgeç, kanat, bacak gibi organlarıyla serbest olarak hareket edebilirler. v Yapılarında yeşil renkli madde(klorofil) olmadığı için kendi besinlerini kendileri yapamazlar. v Hayvanlar, besinlerini dışarıdan hazır alırlar. Bu nedenle avlarını daha iyi yakalamak için duyu organları gelişmiştir. v Havada, karada ve suda 1, 5 milyona yakın hayvan türü bulunmaktadır. Sınıflandırmaları bu nedenle çok zordur. v Hayvanların doğuştan sahip oldukları içgüdüsel davranışları vardır. Örneğin, *. Mevsim değişikliğinde kuşların sıcak ülkelere göç etmesi, *. Arıların petek ve bal yapması, *. Örümceklerin avlanmak için ağ kurması, *. Ayıların kış uykusuna yatması, içgüdüsel davranışlardır.

Hayvanlar, iskelet ve destek yapılarına göre iki ana sınıfta incelenir. HAYVANLAR OMURGALI HAYVANLAR v. Balıklar v. Kurbağalar v. Sürüngenler v. Kuşlar v. Memeliler OMURGASIZ HAYVANLAR Süngerler Sölenterler Solucanlar Yumuşakçalar Eklembacaklılar Derisidikenliler

Vücutlarının içinde kemikten ve kıkırdaktan yapılmış iskelet bulunan hayvanlara omurgalı hayvanlar denir. İskelet, hayvanlara hareket kolaylığı sağlar ve vücutlarına şekil verir. Boşaltım organları böbreklerdir. Hepsi dişi ve erkek üreme hücrelerinin birleşmesiyle ürer. (Eşeyli üreme) Memelilerde kıl, yavrularını doğurma ve sütle besleme, Kuşlarda tüy ve kanat, yumurta ile üreme, Sürüngenlerde pullarla kaplı sert bir deri, yumurta ile üreme, Kurbağalarda başkalaşım ve yumurta ile üreme, Balıklarda suda yaşama, yüzgeç ile hareket, pullarla kaplı vücut, solungaçlar ve yumurta ile üreme görülür.

Suda yaşayan omurgalı hayvanlardır. Tatlı ve tuzlu sularda yaşarlar. Vücutları pullarla kaplıdır. Yüzgeçleri ile hareket ederler. Solungaç solunumu yaparlar. Solungaçları ile sudan erimiş oksijeni alırlar.

Hem karada, hem de suda yaşayan hayvanlardır. Derileri ince ve nemlidir. Yumurta ile çoğalırlar. Yumurtadan çıktıktan sonra “başkalaşım” geçirerek kurbağa haline gelirler. Karada akciğer solunumu, suda solungaç solunumu yaparlar.

Genellikle karada yaşayan omurgalılardır. Üyeleri gelişmemiş veya tamamen yok olmuştur. Sürünerek hareket ederler. Vücutları sert bir deriyle kaplıdır. Akciğer solunumu yaparlar. Soğukkanlı hayvanlardır. Yani vücut ısıları çevre sıcaklığına göre değişir. Yumurtayla çoğalırlar, kuluçkaya yatmazlar. Kış uykusuna yatarlar. Sıcak ve kuru topraklar, ormanlık alanlar yaşamaları için uygun yerlerdir. Yılanlar ve kertenkeleler derilerini değiştirirler. Yılan, timsah, kaplumbağa, bukalemun, kertenkele bu sınıftandır.

Vücutları tüy ve teleklerle örtülüdür. Ön üyeleri farklılaşarak kanat şeklini almıştır. Omurga, uçmaya elverişli şekil almıştır. Akciğer solunumu yaparlar. Yumurta ile çoğalırlar, kuluçkaya yatarlar. Dişleri yoktur. Besinlerini kursakta ıslatır, taşlık adı verilen midede sindirirler. Kolay hareket edip uçabilmeleri için kemiklerinin içi havayla doludur. Bazıları uçar (seçe, leylek, martı vb), bazıları uçamaz (devekuşu, penguen, tavuk, hindi). Beslenme şekillerine ve avlandığı yere göre gaga ve ayakları farklı yapılar kazanmıştır. Sıcakkanlı hayvanlardır, yani vücut ısıları değişmez.

En gelişmiş canlı grubudur. Vücutları kıl ve tüylerle örtülüdür (fok, balina, yunus hariç). Akciğer solunumu yaparlar. Doğurarak çoğalırlar ve yavrularını sütle beslerler. Besinlerini avlamak, parçalamak ve öğütmek için ağızlarında dişleri bulunur. Sıcakkanlı hayvanlardır. Memeliler yaşadıkları yere ve beslenme şekillerine göre 5 grupta incelenir: v Otla beslenen memeliler v Etle beslenen memeliler v Hem etle hem otla beslenen memeliler v Kemirici memeliler v Uçan memeliler v Yüzen memeliler

OTLA BESLENEN MEMELİLER (OTOBURLAR) Bitkilerle beslenirler, geviş getirirler. At, eşek, sığır, keçi, koyun, deve, geyik… ETLE BESLENEN MEMELİLER (ETOBURLAR) Etle beslenirler, vücutları esnektir, hızlı koşarlar. Kurt, tilki, aslan, kaplan, leopar, çita, puma… HEM ETLE HEM OTLA BESLENEN MEMELİLER Sindirim sistemleri iyi gelişmiştir. İnsan, ayı, kedi, köpek… KEMİRİCİ MEMELİLER Bitkilerin kök, gövde ve meyvelerini kemirerek beslenirler. Hızlı çoğalırlar. Kesici dişleri gelişmiştir. Tavşan, fare, kunduz, sincap… UÇAN MEMELİLER Gözleri iyi görmez, kulakları çok hassastır. Yarasa. YÜZEN MEMELİLER Suda yaşarlar, balığa benzerler. Derilerinde kıl ve tüy yoktur. Akciğer solunumu yaparlar. Yavrularını doğurur ve sütle beslerler (balina, fok, yunus).

Vücutlarında kemik ya da kıkırdak doku bulunmayan hayvanlara omurgasız hayvanlar denir. *. Vücutları kitin denilen bir madde ile örtülüdür. *. Vücutlarında tüy, kıl gibi örtüler yoktur. *. Deri ve trake solunumu yaparlar. *. Nemli ve serin yerlerde yaşarlar. *. Yumurtayla çoğalırlar. *. Soğukkanlıdırlar. ü ü ü ü Ahtapot Salyangoz, Solucan, Örümcek, Kelebek Deniz anası Yengeçler Kırkayak ü ü ü ü Böcekler Süngerler Akrep Midye Deniz yıldızı Mercanlar Arılar Sümüklü böcek

UYARI ! ! ! 1. Aynı sınıfta bulunan bazı canlıların; Dış görünüşleri, Organları, bu organlarının görevleri, Yaşadığı ortamlar farklı olabilir. ÖRNEK: Memeliler sınıfından; İnsanlar karada yaşar. Ayakları hareket organıdır. Yarasa karada yaşar. Kanatları ile hareket eder. Fok suda yaşar. Hareket organı yüzme ayağıdır. 2. Farklı sınıflarda bulundukları hâlde; Aynı ortamda yaşayan, Benzer organlar taşıyan canlılar da vardır. ÖRNEK: Yarsa memeliler sınıfında olduğu hâlde kanatları ile uçar. Kelebek, böcekler sınıfındandır ve o da kanatları ile uçar. Penguen, yunus, ve balina aynı ortamda yaşadıkları halde farklı sınıfta yer alırlar. Seçe, kuşlar sınıfındandır ve kanatları ile uçar.

GÜLCAN ÖZTEN CEMİL MİDİLLİ İLKÖĞRETİM OKULU-İZMİR 2007