CANLILAR DNYASINI GEZELM TANIYALIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Sevgili renciler

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM, TANIYALIM

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI • Sevgili öğrenciler, bilim adamları yeryüzünde yaşayan tüm canlıları tek incelemenin zor olacağını düşündükleri için canlıları gruplandırmaya çalışmışlardır. Önceleri bilim adamları canlıları bitkiler ve hayvanlar olmak üzere iki gruba ayırmışlar, fakat 1665 yılında mikroskobun keşfedilmesiyle gözle görülemeyen canlıların da doğada yaşadıklarını fark etmişlerdir. Bazı canlı gruplarının ise ne bitki ne de hayvan özelliklerini taşımadığını gözlemlemişlerdir. • Canlıların benzer özelliklerine, akrabalık derecelerine ve besinlerini elde etme biçimlerine göre gruplara ayrılmasına sınıflandırma adını veriyoruz.

Canlıları sınıflandırmak onları incelemede kolaylık sağlar. Bu nedenle gruptaki bir canlıyı inceleyerek, o gruptaki diğer canlılar hakkında bilgi edinebiliriz. Bilim insanları canlıları basitten gelişmişe doğru; 1. Mikroskobik Canlılar 2. Mantarlar 3. Bitkiler 4. Hayvanlar olmak üzere sınıflandırmışlardır. Dört bölümden oluşacak sunularımıza konusu ile başlıyoruz. “Bitkileri Sınıflandıralım”

BİTKİLERİ SINIFLANDIRALIM 1. BÖLÜM

BİTKİLER • Bitkiler Güneş enerjisi sayesinde havadaki karbondioksiti ve topraktan aldıkları suyu birleştirerek kendilerine besin yaparlar. Bu olayda atmosfere de oksijen verirler. Bu nedenle doğadaki en önemli oksijen kaynağı bitkilerdir. Ayrıca tüm bitkilerin yeşil olmasının nedeni yapılarında yeşil renkli bir madde ( klorofil ) taşımalarıdır.

Bitkiler çoğalmayı sağlayan organlarına göre iki ana gruba ayrılırlar. 1. ÇİÇEKSİZ BİTKİLER 2. ÇİÇEKLİ BİTKİLER *. Genelde ilkel bitkilerdir. *. Çiçekleri yoktur. *. Tohum oluşturamazlar. *. Doğada sayıları çiçekli bitkilere göre daha azdır. *. Bazılarında kök, gövde ve yaprak bulunur. *. Eğrelti otları, su yosunu, kara yosunu, at kuyruğu, ibrik otu bu gruba girer. *. Gelişmiş bitkilerdir. *. Çiçekleri vardır. *. Tohum oluşturur. *. Doğada sayıları çok fazladır. *. Kök, yaprak ve gövdeye sahiplerdir. *. Şeftali, armut, papatya, üzüm, çilek, salatalık, domates, soğan, elma, menekşe…

ÇİÇEKLİ BİTKİLER (TOHUMLU BİTKİLER)

Doğadaki bitkilerin çoğu çiçekli bitkilerden oluşur. Genellikle karada yaşarlar. Tohum oluştururlar. KÖK *. Bitkinin toprak altındaki kısmıdır. *. Bitkiyi toprağa bağlar. *. Topraktan, su ve minerallerin emici tüylerle emilmesini ve bitkinin her noktasına ulaşmasını sağlar. *. Bazı bitkilerde depo görevi görür. Turp, havuç, şeker pancarı gibi.

GÖVDE Bitkide dal ve yaprak gibi kısımları üzerinde taşıyan yapıya kök denir. *. Dal, yaprak, çiçek tomurcuk ve meyve gibi organları taşır. *. Bitkiyi dik tutar ve yaprakların ışığı almasını sağlar. *. Köklerle emilen su ve madensel maddeleri yapraklara iletir. *. Yapraklarda fotosentez sonucu hazırlanan besinleri kökler ve diğer organlara kadar iletir. *. Bazı gövdeler su ve besin depo eder. Patates ve yer elması gibi. *. Meşe, çam, erik gibi çok yıllık bitkilerde daha sert odunsu gövde, salatalık, patlıcan gibi bir yıllık bitkilerde ise daha yumuşak otsu gövde bulunur.

YAPRAK Gövde ve dallar üzerinde bulunan değişik biçimlerde ve yeşil renkli organlara yaprak denir. Yapraklar ; *. Solunum, *. Terleme, *. Besin oluşturma (FOTOSENTEZ) *. Boşaltım yapar.

*. Yaprak, besin ve oksijenin üretildiği yerdir. *. Bitki, yapraklarını dökerek katı atıklarını atmış olur. (Boşaltım) *. Fotosentez olayının büyük bir kısmı yaprakta gerçekleşir. *. Bazı bitkiler yapraklarında besin depo eder. (Kaktüs gibi. ) *. Terleme, solunum ve hava ile bitki arasındaki gaz alışverişini sağlar. *. Böcek kapan bitkisinde yapraklar böcekleri yakalayacak özelliğe sahiptir.

Yaprağın Görevleri: SOLUNUM Besin+Oksijen solunumu sağlayan delikler Karbondioksit+Su+Enerji *. Bitkiler canlılığını devam ettirmek için dışarıdan oksijen alarak solunum yapmak zorundadır. *. Solunum olayında besinler oksijenle yakılır ve açığa çıkan enerjiyle de hayatsal faaliyetlerini sürdürürler. *. Bitkiler hem gündüz hem de gece solunum yapabilirler. *. Bitkilerde solunum yaprak üzerinde bulunan küçük delikler sayesinde gerçekleştirilir.

Yaprağın Görevleri: FOTOSENTEZ Güneş Işığı Karbondioksit + Su Yeşil madde Besin + Oksijen Yaprakların en önemli görevlerinden biri de besin yapmaktır. Yaprakta yeşil renkli (klorofil) madde çoktur. Besin üretimi burada gerçekleşir. Yaprak, topraktan aldığı suyu ve havadan aldığı karbondioksiti, güneş ışığı yardımıyla birleştirir ve besin oluşturur. Fotosentez denen bu olay sonucunda yapraklar havaya oksijen verir.

Fotosentez sonucu oluşan besinler (glikoz) bitkinin tohum, kök, gövde, yaprak ve meyvelerinde depo edilir. Bu besinler diğer canlılar tarafından kullanılır. *. Geceleri güneş ışığı alamadıkları için fotosentez yapamazlar yani besin üretemezler. Sadece solunum yaptıkları için oksijen alıp, karbondioksit verirler. Bu nedenle geceleri yatak odamızda bol yapraklı bitki bulundurmak sağlıklı değildir. *. Bitkiler gündüzleri kullandıkları oksijenden daha fazlasının açığa çıkmasını sağlarlar. Bu nedenle bitkilerin bol bulunduğu ortamlar bol oksijenli, temiz havalıdır. Böyle ortamlar biz insanlar için oldukça sağlıklıdır.

Bitkiler; *. Gündüzleri hem solunum hem de fotosentez yaptıkları için, - Hem karbondioksit - Hem de oksijen alış verişi yaparlar.

Yaprağın Görevleri: TERLEME Topraktan yapraklara gelen su, havanın sıcaklığı nedeniyle buharlaşır ve gözeneklerden havaya karışır. Bu olaya terleme denir. Bitki terleme yaptıkça kaybettiği suyu köklerden gelen suyla tamamlar. O halde yapraklar, köklerden su alınmasına da yardımcıdır. Sıcaklık arttıkça terleme artar. Bitkiler solunum yoluyla da dışarı su buharı verirler, fakat terleme yoluyla dışarı verdikleri su buharı daha fazladır.

Yaprağın Görevleri: BOŞALTIM Canlılık faaliyetleri sırasında oluşan zararlı artık maddeler yapraklarda birikir. Yapraklar sonbaharda döküldüğünde bitkiler de artık maddelerden kurtulmuş olurlar. Bitkiler ayrıca terleme yoluyla da boşaltım yaparlar.

ÇİÇEK Tam bir çiçek dıştan içe doğru; *. Çanak yapraklar, *. Taç yapraklar, *. Erkek organlar, *. Dişi organ bölümlerinden oluşur. Çiçekli bitkilerde çoğalma görevini yapan organa çiçek denir. Bitkilerde güzel görünüşlü, hoş kokulu, renkli olan organ çiçektir. Bu yapısıyla böcek ve kuşları kendine çekerek tozlaşmayı sağlar.

Çiçekli bitkilere örnekler

ÇİÇEKSİZ BİTKİLER (TOHUMSUZ BİTKİLER) v En basit bitkilerdir. v Hepsi otsu ve tek yıllık bitkilerdir. v Çoğalabilmek için tohum oluşturamazlar. Bu nedenle “Tohumsuz Bitkiler” olarak da adlandırılırlar. v “Spor” adı verilen özel yapılarla çoğalırlar. ÖRNEK ü ü ü Eğrelti otu, Kara yosunu, Su yosunu, At kuyruğu İbrik otu

EĞRELTİ OTLARI

KARA YOSUNLARI

SU YOSUNLARI

GÜLCAN ÖZTEN CEMİL MİDİLLİ İLKÖĞRETİM OKULU-İZMİR 2007