BURCHAKLI MURAKKAB BIR TIRNOQLI BIRIKMALARNI TAYYOPRLASH TEXNOLOGIYASI 15

BURCHAKLI MURAKKAB BIR TIRNOQLI BIRIKMALARNI TAYYOPRLASH TEXNOLOGIYASI 15 -AMALIY MASHG‘ULOT:

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR • Woodwork Joints, William Fairham 2008. P. 79 • “Kasb ta’limi praktikumi” G’. M. Abduqodirov T: . 2012 “Sharq” 100, 101, 102, 103 betlar

Yog‘och buyumlarni yasashda asosan tirnoqli biriktirishdan foydalaniladi. U ikki elsment: tirnoq va gо‘sha (quloqlar)dan iborat bо‘ladi. Tirnoqlar yaxlit va turumli xillarga bо‘linadi. Odatda yaxlit tirnoqlar yassi, turumli tirnoqlar esa yassi va dumaloq bо‘ladi. Mustahkamligi jihatidan yaxlit va turumli tirnoqli birikmalar bir xildir. Tirnoqlarning ochiq va yopiq xillari mavjud bо‘lib, ochiq tirnoq quloqlar yoki gо‘sha bilan birikkanida birikuvchi detalning narigi tomoniga о‘tadi. Yopiq tirnoqlar tubi bsrk gо‘sha, ya’ni uyalar bilan birikadi. Bu uyalarning chuqurligi tirnoqning uzunligidan eng kamida 2 mm ortiq bо‘ladi. 17 -rasm. Tо‘g‘ri tirnoqning elementlari

Tirnoqlarning soni, shakli vaо‘lchamlari birikmaning mustahkamligiga jiddiy ta’sir kо‘rsatadi. Tirnoqlarning soni kо‘paysa, yelim surtiladigan yuza kattalashadi va birikmaning mustahkamligi ortadi, lekin ularni taysrlashga kо‘proq vaqt ketadi. Duradgorlik birikmalarining mustahkamligi yog‘ochning sifatiga, biriktirilgan elementlarning aniq tayyorlanishiga, yelimning sifatiga va yelimlashning tо‘g‘ri bajarilishiga ham bog‘liqdir. Birikmaning elementlari yog‘ochning nuqsonlari, birikmaning о‘zida tirqish va yoriqlar bо‘lmasligi kerak. Tо‘g‘ri burchakli tirnoqlar deraza romlarini, eshiklar, yashiklar va boshqa buyumlarni yasashda qо‘llanadi. Ochiq va yopiq gо‘shali (uyali) tо‘g‘ri tirnoqlardan shvabralar, stullar, stollar va boshqa mebellar yasashda foydalaniladi. Yarim о‘yiqli tirnoqlar imoratlar qurishda, turli ramkalar yasash va hokazolarda qо‘llanadi.

TО‘G‘RI TIRNOQLI BIRIKMANING ELEMENTLARI Biriktirishning bu turi eng oddiy va shu bilan birga buyumning mustahkamligini ta’minlaydigan biriktirishdir. Tirnoqli birikmaning elementlari 17 -rasmda tasvirlangan. Tо‘g‘ri tirnoqli birikmani rejalashga kirishishdan oldin mana shu birikma detallarining chizmalarini kо‘rib chiqish kerak a) Tirnoqli detali b) Gо‘shali detal Tirnoqli va gо‘shali(uyali) detallarni rejalashda ularning о‘lchamlari moslashtiriladi. Shundan sо‘ng ikkala detalni verstak ustiga yonma-yon stqizib qо‘yiladi va gо‘niya, chizgich hamda qalam yordamida.

Xatkashningtuzilishi Chizgichyordamida xatkashgaо‘lchamniqо‘yish.

Xatkash bilan rejalash.

Tirnoq va gо‘shani rejalash tartibi: a - tirnoqning (gо‘shaning) balandligini chizg‘ich va gо‘niya bilan rejalash; b - tirnoqning (gо‘shaning) qalinligini xatkash va gо‘niya bilan rejalash.

Tо‘g‘ri tirioqlarni rejalash uchun moslama va andaza: a - bir nechta shtiftli moslama; 6 - metall andaza.

Tо‘g‘ri tirnoqli va ochiq uyali birikma: a - tо‘fi tirnoq; b–ochiq uya

Yarim о‘yiqli birikma.

BIRIKTIRISH VA BOG'LASH USULLARI Fig. 211. —Half-Lap Scarf Joint for Light Timber. 211 -rasm: Uchma-uch yarim tirnoqli birikma Fig. 212. —Dovetailed Scarf Joint. 212 -rasm: Qaldirgóch dumli birikma

Fig. 213. —Plated Scarf Joint Used in Roof Work. 213 -rasm: Mixcho’p yordamida yarim kertik birikmani biriktirish

5 -rasm. Tirnoq chiqarish va quloq ochish. 6 -rasm. Bir tirnoqli yashirin birikmalar: 7 -rasm. Tirnoqsiz porsi birikmalar.

Bir tirnoqli birikmalar.

TEXNOLOGIK XARITA