BUGUN AJOYIB KUN Mavzu TOGLAR VA TEKISLIKLAR Yevrosiyo
BUGUN AJOYIB KUN
Mavzu: TOG’LAR VA TEKISLIKLAR (Yevrosiyo materigi) 4 soat
REJA: 1. Materikning joylashgan o’rni va chekka nuqtalari. 2. Orollar va yarim orollar. 3. Qo’ltiqlar va bo’g’izlar. 4. Tekisliklar va tog’lar.
TAYANCH IBORALAR Relyef, chekka nuqta, shimol, janub, g’arb, sharq, tog’, tekislik, orol, yarim orol, qo’ltiq, bo’goz, chekka nuqta, geografik kenglik, geografik uzunlik, geografik koordinata,
* Maqsad: Talabalarning ma’ruzada egallagan bilimlarini Yevrosiyo materigining geografik nomlar nomenklaturasini geografik tarkib bo’yicha o’rgatish orqali mustahkamlash
DIQQAT GURUH BILAN ISHLASH QOIDALARINI YODDA SAQLANG Guruhning har bir a’zosi 1 • o’z sheriklari fikrlarini hurmat qilishlari; 2 • berilgan topsiriqlar bo’yicha faol, hamkorlikda va ma’suliyat bilan ishlari; 3 4 • Yordam so’raganlarga ko’mak berishlari; • Guruhni baholashda ishtirok etishlari lozim *
YEVROSIYO MATERIGI * Мaydoni – 54 mln. . km. * Dengiz sathidan eng baland nuqtasi – 8848 m * Dengiz sathidan eng past joyi – - 405 m * Eng chekka Sh (. )Chelyuskin * Eng chekka J (. ) - Piay * Eng chekka Shq (. )- Dejnev * Eng chekka G’ (. )- Rok * Eng uzun daryo – Yansizi bilan) - 6300 m * Eng yirik ko’l – Kaspiy, * 376 000 kv. km. * Eng yirik orol – Kalimantan 744 100 kv. rm *YEVROSIYO MATERIGI
1 -kichik guruh topshiriqlari * 1. Yevrosiyo materigining joylashgan o’rni, chekka nuqtalari va ularning geografik koordinatalarini aniqlang. * 2. Yevrosiyo materigining shimoliy chekka nuqtasidan shimoliy qutbgacha va janubiy chekka nuqtasidan janubiy qutbgacha bo’lgan masofani kilometr va darajada hisoblang. * 3. Geografik atlasdan foydalanib, Yevrosiyo materigining shimoliy qismida joylashgan qo’ltiq va bo’g’izlar o’rganing va jadvalni to’ldiring. Ularning joylashgan o’rnini xaritadan ko’rsating. * 4. Geografik atlasdan Yevrosiyo materigi yarim orollari va orollarini diqqat bilan kuzating, ularning nomi va joylashgan o’rnini o’rganing. Chizmada berilgan orollar va yarimorollar nomini ayting, joylashgan o’rnini xaritadan ko’rsating. * 5. Yevrosiyo materigining yozuvsiz xaritasida ko’rsatilgan so’roqlar o’rniga orollar, yarim orollar, botiqlar, pasttekisliklar, qirlar va platolar, tog’lar va ularning eng baland cho’qqilarini yozing. *
2 -kichik guruh topshiriqlari * 1. Yevrosiyo materigining joylashgan o’rni, chekka nuqtalari va ularning geografik koordinatalarini aniqlang. * 2. Yevrosiyo materigining shimoliy chekka nuqtasidan janubiy chekka nuqtasigacha va g’arbiy chekka nuqtasidan sharqiy chekka nuqtasigacha bo’lgan masofani kilometr va darajada hisoblang. * 3. . Geografik atlasdan foydalanib, Yevrosiyo materigining sharqiy qismida joylashgan qo’ltiq va bo’g’izlar o’rganing va jadvalni to’ldiring. Ularning joylashgan o’rnini xaritadan ko’rsating. * 4. Geografik atlasdan Yevrosiyo materigi yarim orollari va orollarini diqqat bilan kuzating, ularning nomi va joylashgan o’rnini o’rganing. Chizmada berilgan orollar va yarimorollar nomini ayting, joylashgan o’rnini xaritadan ko’rsating. * 4. Yevrosiyo materigining yozuvsiz xaritasida ko’rsatilgan so’roqlar o’rniga orollar, yarim orollar, botiqlar, pasttekisliklar, qirlar va platolar, tog’lar va ularning eng baland cho’qqilarini yozing. *
3 -kichik guruh topshiriqlari *1. Yevrosiyo materigining joylashgan o’rni, chekka nuqtalari va ularning geografik koordinatalarini aniqlang. *2. Yevrosiyo materigining g’arbiy va sharqiy chekka nuqtalaridan Toshkent shahrigachi bo’lgan masofani kilometr va darajada hisoblang. *3. . Geografik atlasdan foydalanib, Yevrosiyo materigining g’arbiy va janubiy qismida joylashgan qo’ltiq va bo’g’izlar o’rganing va jadvalni to’ldiring. Ularning joylashgan o’rnini xaritadan ko’rsating. *4. Geografik atlasdan Yevrosiyo materigi yarim orollari va orollarini diqqat bilan kuzating, ularning nomi va joylashgan o’rnini o’rganing. Chizmada berilgan orollar va yarimorollar nomini ayting, joylashgan o’rnini xaritadan ko’rsating. *5. Yevrosiyo materigining yozuvsiz xaritasida ko’rsatilgan so’roqlar o’rniga orollar, yarim orollar, botiqlar, pasttekisliklar, qirlar va platolar, tog’lar va ularning eng baland cho’qqilarini yozing. *
• Shimoliy chekka nuqtasi • Sharqiy chekka nuqtasi Chelyuskin Dejnev 770 43’ sh. k. 1040 18’ g’u. 1690 40’ g’’u. 660 05’ sh. k. Rok Piay 90 30’ g’. u. 380 47’ sh’. k 10 16’ sh. k. 1300 30’ shq. u. * • G’arbiy • chekka nuqtasi • Janubiy • chekka nuqtasi
Raqamlar so’zlaganda 1 -guruh uchun raqamlar: 54 600 000; -12; 376 000, 4807, 8611 2 -guruh uchun raqamlar: -405; 6300, 14, 7690, 6400 3 -guruh uchun raqamlar: 8848; -154, 23 000, 4643, 2655
* Raqamlar so’zlaganda - 54 600 000 Yevrosiyo materigi maydoni - -405 m O’lik dengiz materikning eng past nuqtasi; -8848 m Yevrosiyo materigining eng baland nuqtasi; -376 000 -kv. km eng yirik ko’li – Kaspiy ko’l; - 6300 km Yansizi daryosining uzunligi - -12 m Mingbuloq botig’i; - - 154 m Turfon botig’i; - 23 000 mm eng ko’p yog’in yog’adigan joy-Cherapunja - 4807 m Monblan cho’qqisi balandligi; - 8611 m Chogori cho’qqisi balandligi; - 7690 m Tirichmir cho’qqisi balandligi; - 4643 m Xazrati Sulton cho’qqisi balandligi; - 2655 m Gerlixovskiy Shtit cho’qqisi balandligi; - 6400 m “Balandlik qutbi” (Markaziy Tibet); - 14 ta balandligi 8000 m li cho’qqi
* Uyga vazifa: 1. Mavzuni mustahkamlash, yozuvsiz xaritaga Yevrosiyo materigidagi orollar, yarim orollar, botiqlar, pasttekisliklar, qirlar va platolar, tog’lar va ularning eng baland cho’qqilarini tushirish hamda ularni joylashgan o’rnini bilib olish.
O’zbekcha –inglizcha lug’at 2. Quyidagi so’zlarni ingliz tiliga tarjima qiling; Geografik kenglik – Geografik uzunlik Geografik koordinata Tekislik – Tog’Botiq - .
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT
- Slides: 17