Bruselyoz Giri Bakteriologiya Kiik ld hrktsiz spor ml

Bruselyoz

Giriş: Bakteriologiya Kiçik ölçüdə, hərəkətsiz, spor əmələ gətirməyən, Qram-mənfi aerob kokkobasildir Kulturada zəif inkişaf edir Hüceyrədaxili patogendir Əsas antigeni lipopolisaxariddir Hamar forma = nisbətən çox patogendir Nahamar forma = nisbətən az potegendir B. abortus 2

Giriş: Tarix Hippokrat (e. ə. 460– 357) xəstəliyi təsvir etmişdir Maltada Britaniya hərbçisi Autopsiya vasitəsilə F. Marston qızdırmalı xəstəliklər arasında bruselyozu səciyyələndirmişdi – 1861 -ci il D. Brus xəstədə B. melitensis aşkar etmişdir – 1886 -cı il Banq heyvanlarda B. abortus kəşf etmişdir – Danimarka, 1895 -ci il Ser Devid Brus 3

Epidemiologiya İnsanlarda rast gələn əsas patogenlər (əsas daşıyıcı heyvanlar ) B. canis, B. ovis nadir hallarda insanların yoluxmasına səbəb olur B. abortus - ən geniş yayılmış B. suis B. melitensis - insanlarda ən ağır xəstəlik törədən Biovarlarla fərqlənir nadir hallarda 4

Epidemiologiya: Yayılma B. abortus və B. Melitensis-in olmadığı ərazilər Sporadic or endemic Sporadik və ya endemik İnfeksiyanın ən çox yayıldığı ərazilər: Aralıq dənizinin hövzəsi, Ərəbistan 5 yarımadası, Mərkəzi və Cənubi Amerika

Epidemiologiya: Ötürülmə İnsanlar, demək olar ki, bütün hallarda heyvanlardan yoluxur İnsandan insana ötürülmə nadir hallarda baş verir Alimentar yolla yoluxma (qida vasitəsilə) Xüsusilə süd, pendir və digər süd məhsulları Birbaşa ötürülmə Heyvan və ya ifrazatlarla təmas Dəridə kəsiklər/zədə Aerogen yolla ötürülmə Tənəffüs yolu və ya konyuktivanın selikli qişası https: //www. youtube. com/watch? v=a. XCh P 9 w 40 w. Y 6

Təbii ötürülmənin epidemiologiyası B, C Daşıyıcı heyvan B, C İkincili bruselyoz halları (nadirdir) A Heyvandarlıq məhsulları Buselyozun ötürülmə yolları A = Alimentar B = Birbaşa təmas C = Hava-damcı yolu 7 Brucella

Epidemiologiya: Ötürülmə Heyvanlarda doğuş və balasalma zamanı infeksiyaya yoluxmaq mümkündür Konsentrasiya 1010 bakteriya/ml qədər ola bilər Brucella çift qalıqlarında 20 həftəyə qədər yaşaya bilir Yoluxdurucu doza (hava-damcı yolu ilə): 102 -103 bakteriya 8

Epidemiologiya: risk qrupları qəssablar baytarlar çobanlar fermerlər sağıcılar 9

Patogenez Sistem təsirli infeksiya– əksər orqanlara təsir göstərə bilər Hüceyrədaxili patogen Brucella-nın lokallaşdığı yerlərə aşağıdakılar daxildir Limfa düyünləri Dalaq Qara ciyər Sümük iliyi Təhlükəlilik baxımından ardıcıllıq: B. melitensis > B. suis > B. abortus > B. canis, və digərlər https: //www. youtube. com/watch? v=y. Lzm. AIOq. Hl. A 10

Kliniki əlamətlər Simptomlar adətən ümumi və qeyrispesifikdir Bir çox hallarda etiologiyası naməlum və uzun müddət davam edən hərarətlə müşayiət olunur 11

Bruselyozun Kliniki Təzahürləri Exposure Qeyri-spesifik qızdırmalı xəstəlik Əsas simptomlar İnkubasiya dövrü 2 -4 həftə (gizli) § Gecə tərləmələri § Hərarət § Halsızlıq/yuxululuq § Əzələ ağrıları - əsasən bel nahiyəsində § Baş ağrısı, üşütmə, anoreksiya § Xəstəlik tam inkişaf etdikdə (>2 ay) çox vaxt dalğavari hərarət müşahidə olunur §Mədə-bağırsaq simptomları 12

Kliniki Təzahürlər Dalğavari hərarət 13

Kliniki Təzahürlər Adətən, somatik şikayətlər nisbət baxımından fiziki müayinə nəticələrinə uyğun olmur Limfadenopatiya (ələlxüsus uşaqlarda) (10 -20%) Hepatomeqaliya və ya splenomeqaliya (20 -30%) Səpki (5%) Düyünlü-suluqlu səpki (papulyoz), düyünlü eritema, petexiyalar Xəstələrin 30%-də lokallaşmış infeksiya əlamətləri müşahidə olunur 14

Bruselyoz hallarında rast gələn əlamətlər və simptomlar Hərarət 90 -95% Halsızlıq 80 -95% Əzələ ağrıları 40 -70% Tərləmə 40 -90% Oynaqlarda ağrılar 20 -40% Splenomeqaliya 10 -30% Hepatomeqaliya 10 -70% Walter Reed Kimyəvi və Biloji Ordunun Tibbi aspektləri 15

Kliniki Təzahürlər: səciyyəvi əlamətlər Pis qoxulu tər ( «kif iyi» ) Ağızda qəribə dad hissiyyatı Psixo-nevroloji simptomlar Depressiya Diqqəti cəmləməkdə çətinlik Yuxunun pozulması Epididimo-orxit Sakroileit Leendertz F. H. et. al. 2006 PLOS Pathogens 2 16

Kliniki Əlamətlər: Fəsadlar Sümük-oynaq (10 -80%) Sakroileit – birtərəfli, qeyri-destruktiv Spondilit Paravertebral abses Üzərinə böyük düşən oynaqların artriti 17

Kliniki Əlamətlər: Fəsadlar Epididimo-orxitlər Kişilərdə 5 -20% hallarda rast gəlir Nadir hallarda prostatit, pielonefrit, sistit Hepatobiliar sistem (adi Qranulematoz hepatit haldır) Sinir sistemi Ensefalit və meningit (nadir hallarda) Endokardit (2 -3%) Ölüm hallarının əsas səbəbidir Hamiləlik zamanı dölün salınması təhlükəsi 18

Diferensial Diaqnoz Simptomlar qeyri-spesifik olduğuna görə diaqnoz qoymaq çətindir Aşağıdakı xəstəliklərə oxşardır: Vərəm Tif Malyariya 19

Səciyyələndirici əlamətlər Uzun müddət davam edən qızdırma Fiziki müayinə nəticələri narahatedici olmasa da, halsızlıq, əzələ ağrıları, iştahsızlıq, və tərləmə kimi simptomlar güclü olur Birtərəfli sakroileit Epididimo-orxit Spondilit Nevroloji və psixiatrik əlamətlər 20

Diaqnoz Kultura – uzun müddətli inkubasiya tələb edə bilər Daha yaxşı nəticələr qan və sümük iliyinin əkilməsi nəticəsində əldə olunur Bəzən ocaqlı infeksiya zamanı əkilmə üçün toxumalar, likvor, oynaq eksudatı və sidikdən də istifadə olunur ***LABORATOR TƏHLÜKƏ*** Serologiya – adətən istifadə olunan diaqnostika üsulu Zərdabın aqlütinasiya reaksiyası – standart 4 -qat Ig. M artım və ya yegnə titr ≥ 1 : 160 və Ig. G ELISA Polimeraz zəncirvari reaksiya, PZR 21

Laboratoriya nümunələrinin növləri Bruselyozun diaqnozunu müəyyənləşdirmək məqsədilə kultura testi üçün qan və sümük iliyindən nümunə, seroloji test üçün isə zərdab nümunəsi daha münasibdir. Brusellae-nı həmçinin dalaqdan, qara ciyərdən və ya absesdən götürülmüş nümunələrdə də aşkarlamaq olar.

Laborator nümunələrin nəqli Zərdab nümunələri həmin gün istifadə olunmursa, dondurulmuş vəziyyətdə saxlanılmalı və daşınmalıdır. Dondurmaq mümkün olmazsa, zərdab nümunəsinin üzərinə (hər ml üçün) 10 µl həcmində 1%-li mertioleyt məhlulu tökdükdən sonra saxlamaq və dondurulmuş vəziyyətdə daşımaq lazımdır.

Əsas Kliniki Suallar Xəstədə (başqa izahatı olmayan) nəzərəçarpan dərəcədə yorğunluq, mialgiya, tərləmə, anoreksiya ilə müşayiət olunan orta kəskin və ya xroniki febril xəstəlik müşahidə olunurmu? Xəstədə depressiya, narahatlıq, yuxunun pozulması və ya diqqəti cəmləməkdə çətinlik kimi psixonevroloji əlamətlər müşahidə olunurmu? Xəstədə hepatosplenomeqaliya, epididimoorxit, spondilit, sakroileit və ya digər artritlər müşahidə olunurmu?

Müalicə Ümumi qaydalar: Bruselyozun residivi adətən Brucella-nın müalicəyə rezistentliyinin yaranması ilə deyil, müalicənin erkən dayandırılması ilə bağlıdır Bruselyoz zamanı residiv hallarını azaltmaq məqsədilə mütəxəssislər kombinə olunmuş terapiyanı tövsiyə edirlər Həkimlər bruselyozun müalicəsində aşağıdakılara diqqət yetirməlidirlər: müalicənin müddəti, maddi cəhətdən əlverişli olması, müalicə rejiminin münasibliyi, dərman preparatının farmakokinetikası və yerli virulentlik faktorları Ümumilikdə, müalicədə makrofaqlara nüfuz edə biləcək antibiotiklərdən istifadə olunmalıdır

Müalicə Fəsadsız bruselyoz Doksisiklin + Rifampin (6 həftə) Doksisiklin (6 həftə) + Streptomisin (ilk 2 -3 həftə ərzində) Fluoroxinolon + Rifampin (6 həftə) * Müalicə ilə bağlı göstərilmiş təlimatlar ABŞ-da istifadə üçün təklif edilmişdir. Dərman preparatlarının, tibb mütəxəssislərinin, tibbi xidmətlərin və digər amillərin mövcudluğu bu təlimatların dəyişdirilərək Mərkəzi Asiyanın hər hansı bir ölkəsinə uyğunlaşdırılmasına ehtiyac yaradır.

Müalicə Fəsadlaşmış bruselyoz Endokardit, meningit, septik osteoartrit, abses Doksisiklin (və ya TMP-Sx) + digər 2 aktiv preparat (rifampin, fluoroxinolon, streptomisin, 3 -cü nəsil sefalosporinlər) Müalicə kursu sona qədər davam etdirilməlidir (ən azı 12 həftə) Müalicə sona qədər və ya tam şəkildə aparılmazsa, xəstəliyin təkrarlanma ehtimalı yüksəkdir * Müalicə ilə bağlı göstərilmiş təlimatlar ABŞ-da istifadə üçün təklif edilmişdir. Dərman preparatlarının, tibb mütəxəssislərinin, tibbi xidmətlərin və digər amillərin mövcudluğu bu təlimatların dəyişdirilərək Mərkəzi Asiyanın hər hansı bir ölkəsinə uyğunlaşdırılmasına ehtiyac yaradır.

Profilaktika və Nəzarət Heyvanlarda xəstəliyə nəzarət B. abortus (çox effektiv) və B. melitensis (az effektiv) üçün canlı peyvəndlər Yoluxmanın qarşısının alınması Südü qaynatmaq və pasterizə etmək Pendiri və digər süd məhsullarını pasterizə etmək

Bruselyoz: xəstəlik hadisəsinin təyini Bruselyoz – bütün kliniki formaları: Şübhəli hal: Fasiləli, dalğavari və 5 gündən artıq davam edən hərarət, habelə aşağıdakı əlamətlərdən ən azı 5 -nin olması: Tərləmə Üşütmə Yorğunluq və/yaxud nasazlıq və/yaxud iştahsızlıq Hepatomeqaliya və/yaxud splenomeqaliya Oynaqlarda ağrılar və/yaxud əzələ ağrıları Polilimfadenopatiya Artrit və/yaxud sakroileit və/yaxud spondiloartrit Miozit və/yaxud nevrit Psixo-nevrotik simptomlar Epididimo-orxit Qara ciyərin funksional analizlərində dəyişikliklərin aşkar olunması

Bruselyoz: xəstəlik hadisəsinin təyini Bruselyozun bütün kliniki formaları: Ehtimal olunan hal: Şübhəli halın təyininə uyğun gəlir VƏ aşağıdakı əlamətlərdən ən azı biri mövcuddur: Heyvanların doğuşu zamanı onlara yardımın göstərilməsi Xəstə heyvanlarla təmas Pasterizə olunmamış süd və ya süd məhsulları ilə qidalanma Yaxşı bişməmiş ətlə qidalanma Bruselyoz alovlanması və ya insanlarda təsdiq olunmuş bruselyoz hadisəsi ilə epidemioloji əlaqə Bruselyoz törədicisi ilə yoluxmaya şübhəli olan materiallarla təmasda olan laboratoriya işçiləri

Bruselyoz: xəstəlik hadisəsinin təyini Bruselyoz: bütün kliniki formalar: Təsdiq olunmuş hal: Laborator testlərin müsbət nəticələri (seroloji, bakterioloji, PZR)

Əgər Bruselyozdan şübhələnirsinizsə… 1. Ərazi/rayonda Təhlükəli Törədicilərin Aşkarlanması və Cavab Tədbirləri (TTACT) proqramı üzrə cavabdeh olan epidemioloqa dərhal məlumat verin 2. Epidemioloq sizinlə birlikgə xəstəlik halı ilə bağlı hesabat forması dolduracaq, laborator nümunələr götürəcək və onların qablaşdırılması və daşınmasını təşkil edəcək. 3. Nümunələr təsdiqləyici testlər üçün referens laboratoriyasına göndəriləcək. 4. Hətta xəstəlik halı TTACT proqramı üzrə kliniki təyinə tam uyğun olmadıqda belə, bruselyozdan şübhələndiyiniz hər bir hal haqqında məlumat verin. Keçirdiyiniz kliniki qiymətləndirməyə inanın!

Brucella: Nümunə Toplanması və diaqnoz Klinisistlər üçün Təkmilləşdirilmiş Təlim

Məqsədlər Bruselyozun diaqnozu üçün müvafiq olan nümunələri və nümunələrin toplanılma metodlarını baş düşmək Bruselyozun laborator analizi ilə tanış olmaq 34

Laboratoriya nümunəsinin növü Zərdabdan götürülmüş nümunələr buzlu mühitdə daşınmalı və laboratoriyaya çatdırıldıqdan sonra tez bir zamanda müayinə üçün istifadə olunmalıdır Testin aparılması ləngiyərsə zərdab nümunələri dondurulmuş vəziyyətdə daşınmalı və saxlanılmalıdır Dondurmaq mümkün olmazsa, hər ml zərdab nümunəsinin üzərinə 10 ml həcmində 1%-li mertiolat məhlulu tökməklə saxlamaq və soyuducuda daşımaq lazımdır 35

Brucella: diaqnostik üsullar Diaqnoz üçün üç əsas metoddan istifadə edilir: Kultura Mənfi cəhəti: antibiotik müalicəsi başlandıqdan sonra aparılan kulturanın nəticələri adətən neqativ olur Serologiya Mənfi cəhət: müsbət nəticə yanlış müsbətlər və ya əvvəllər keçirilmiş xəstəliyin əlaməti ola bilər PZR Mənfi cəhət: müayinənin həssaslığı və spesifikliyi daha çox araşdırılmalıdır 36

Diaqnoz: Kulturanın inkubasiyası 14 günə qədər davam edə bilər Adətən yetişmə 7 gündən sonra müşahidə olunur Kulturanın üstünlüyü törədicini aşkarlamaq Spesifik növün təyin edilməsini təmin edir Antibiotikə həssaslıq sınağını keçirməyi təmin edir Müəyyən regionlarda infeksiya törədən Brucella növlərini xarakterizə etməyi təmin edir 37

Diaqnoz: Kultura üçün aşağıdakı nümunələr tələb olunur Daha münasib nümunələr qan və sümük iliyi hesab olunur Ocaqlı infeksiya zamanı bəzən toxuma, onurğa beyni mayesi, oynaq aspiratı və sidikdən nümunələr götürülür Laboratoriya təhlükəsi Ehtiyat tədbirlərinin icra olunması üçün laboratoriya personalı nümunədə bruselyozun olması ehtimalı haqqında xəbərdar olunmalıdır 38

Diaqnoz: Serologiya Bruselyozun diaqnostikasında əsas üsul seroloji müayinə hesab olunur. Hətta kulturanın nəticəsi mənfi olduğu hallarda seroloji müayinənin nəticəsi müsbət ola bilər İlk növbədə antibiotik müalicəsinin tətbiqi müayinəyə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmir Əvvəllər keçirilmiş xəstəlik və ya çarpaz reaktivlik yanlış müsbət nəticələr verə bilər İkili nümunələr titrin dörd dəfə artmasını müşahidə etməyə şərait yaradır 39

Diaqnoz: Serologiya Digər seroloji müayinələr Aqqlütinasiya reaksiyaları Nümunələr: Roz-Benqal Adətən ilkin skrininq zamanı istifadə olunur 4 dəfə artmış və tək titr ≥ 1: 160 Ig. M və Ig. G Komplementin birləşməsi reaksiyası Təsdiqedici sınaqlar üçün istifadə olunur 40

Diaqnoz: Serologiya Digər seroloji müayinələr Anti-insan qlobulin (Kumbs reaksiyası) ≥ 1: 320 olan nümunə pozitiv sayılır. İmmunoflüoressensiya Hərəkətsizləşdirilmiş fermentli immunosorbent sınaq (ELİZA) Yanlış müsbət nəticələrin sayı nisbətən az ola bilər 41

Diaqnoz: Serologiya Çarpaz reaktivlik Hamar lipopolisaxaridin (S-LPS) O-polisaxarid hissəsi (O-PS) həm aqlütinasiya, həm də komplementin birləşməsi reaksiyası üçün antigen determinantıdır. Bu antigenə olan reaksiyalar digər antigenlərə də təsir göstərir. 42

Diaqnoz: PZR Nümunənin hazırlanması və DNT-nin ekstraksiyası Ekstraksiya bütün növ nümunələrdə icra oluna bilər (qan, plevral və assit mayesi, sümük iliyi aspiratı, abses aspiratı və s. ) Bu sınaq üçün adətən qandan istifadə olunur İstənilən antikoaqulyant məqbuldur Heparin Natrium sitrat EDTA 43

Diaqnoz : PZR Hemin tərkibi PZR-da ləngimələrə 1 səbəb ola bilər Müxtəlif yuma/ekstraksiya üsulları ləngidici təsiri 2 azalda bilər Ekstraksiya prosesi zamanı hidrogen peroksiddən də istifadə etmək olar. 3 Təmiz 1. 2. 3. 4. qan və ya zərdab ən münasib nümunə ola bilər? Zərdabda təmiz qana nisbətən daha az inhibitorlar var Təmiz qanda daha çox mikroorqanizmlərin olduğu ehtimal edilir Reviewed by Navarro E. Expert Rev Mol Diagn. 2004; 4: 115 -123. Morata P. J Clin Microbiol. 1998; 36: 2443 -2446. Queipo-Ortuno MI. Biotechniques. 1999; 27: 248 -252. Zerva L. J Clin Microbiol. 2001; 39: 1661 -1664. 4 44

Diaqnoz: PZR-ın ilkin versiyası zamanı PZR məhsullarının analizi məqsədilə gel elektroforezindən istifadə olunurdu. Hazırki PZR diaqnostika aparatlarında real-vaxt rejimli metoddan istifadə olunur. Real-vaxt rejimli PZR bruselyozu törədən növlər arasında fərq qoymağa imkan verir. 1 45

Diaqnoz: PZR Müqayisə: PZR, serologiya və kultura 50 xəstə üzərində keçirilən ilkin araşdırmanın nəticələri: 1 PZR – 50 müsbət Kultura - 35 müsbət Serologiya – 42 müsbət Aparılan araşdırmalar göstərir ki, 10 xəstədə kultura PZR-ə nisbətən daha həssas olmuşdur (və müayinə olunan xəstələrdən ikisində PZR yanlış-müsbət nəticə vermişdir)2 46

Diaqnoz: müayinə 180 kliniki qan nümunəsi üzərində aparılan son araşdırmalar göstərmişdir ki, PZR bruselyozun diaqnostikası üçün çox səmərəli metoddur. 1 Bu nümunələrin bəziləri antibiotik ilə müalicəyə başlandıqdan sonra götürülmüşdür. 47

Diqqətinizə görə minnətdaram Hazırladı: Qasımova Əzizə 8 -ci sinif şagirdi 48