BOYUN ARILARI Prof Dr ansn Tzn Fonksiyonel Anatomi

BOYUN AĞRILARI Prof. Dr. Şansın Tüzün

Fonksiyonel Anatomi • • Boyun omurganın en hareketli kısmıdır Her yönde hareket yeteneği vardır 7 servikal vertebradan oluşur Anatomik ve fonksiyonel yapı bakımından 2 bölüme ayrılır; Üst servikal bölüm=> Atlas ve aksis Alt servikal bölüm=> Son 5 vertebra

Tipik Servikal Vertebranın Özellikleri • Unkovertebral eklem (Lucshka eklem) • Arka orta hattan çıkan spinöz çıkıntının ucu çatallıdır • Transvers çıkıntısında foramen bulunur

Atlas • Korpus vertebrası yoktur • Üst yüzleri oksipital kondillerle, alt yüzleri aksisin çıkıntıları ile eklem yapar • Atlanto-odontoid eklemi oluşturur

Aksisin Özellikleri • Korpus ortasından çıkan odontoid çıkıntı vardır • Laminaları dardır

Spinal Hareket Segmenti • Komşu iki vertebradan oluşan yapıdır • Her segment belli bir denge içinde bulunur • Dengeyi sağlayan stabilizatörler; Pasif=> Vertebraların, faset eklemlerinin şekli ve yerleşimleri Aktif=> Kaslar Dinamik=> Ligament, kapsül, anulus fibrosus Hidrodinamik=> Nukleus pulposus turgoru

Luschka Eklemi • Üst vertebranın alt platosunda bulunan semilunar eklem yüzü ile alttaki vertebranın unkusu birleşir Unkovertebral Eklem (Luschka) oluşur • Gerçek eklem değildir • Spinal kanal içeriğini disk protrüzyonundan korur

Faset Eklemi • Artiküler çıkıntıların oluşturduğu posterior intervertebral eklemlerdir • Gerçek sinovyal eklemlerdir • 45 derece açıyla korpusa bakar • Başın hareket açıklığını sağlar

Spinal Ligamentler • Anterior ve posterior longitudinal ligamentler • Ligamentum flavum • Fasetin kapsüler ligamenti • İntertransvers ligament • İnterspinöz ligament • Supraspinöz ligament

İntervertebral Diskler • Nukleus pulposus • Anulus fibrosus

Kaslar • • SKM Skalen kaslar Paravertebral kaslar Longus capitis, longus colli, rectus capitis anterior • Splenius capitis • Semispinalis capitistir

Boyun hareketleri • Atlanto-oksipital eklemde fleksiyonekstansiyon hareketi yapılır, rotasyon yapılmaz • Atlanto-oksipital eklemde nötral pozisyonda ortalama 10 derece fleksiyon ve 25 derece ekstansiyon yapılabilir

Boyun hareketleri • Atlanto-aksial eklemde odontoid çıkıntı çevresinde 45 derecelik sağa ve sola rotasyon hareketi görülür • Bu servikal bölgedeki rotasyon hareketinin %90’ını oluşturur • Geri kalan kısmı ise C 2 -C 7 arasında yapılır • Atlanto-aksial eklem çok az fleksiyonekstansiyon hareketi de yapabilir

Boyun hareketleri • C 2 -C 3, C 7 -T 1 en az hareketli segmentler • C 5 -C 6, C 4 -C 5 en hareketli segmentler

Boyunda Ağrıya Duyarlı Yapılar • • Servikal sinirler ve sinir kökleri Diskin dış annuler lifleri Kaslar Ligamanlar (flavum ve interspinöz lig hariç) Faset eklemleri Dura ön yüzü Vertebral yapılar (korpus hariç)

BOYUN AĞRISI NEDENLERİ • Mekanik • Romatolojik • • Ankilozan spondilit • Romatoid artrit • Diffüz idiopatik skeletal hiperostoz (DISH) • Polimiyalji romatika • Fibromiyalji • Miyofasiyal ağrı sendromu Travma (Whiplash sendromu) Servikal sprain Servikal strain Servikal disk hernisi Servikal spondiloz Servikal stenoz Servikal instabilite

BOYUN AĞRISI NEDENLERİ • İnfeksiyöz • Vertebral osteomiyelit • Diskit • Epidural, intradural ve subdural abseler • Retrofaringeal apse • Tümoral • İntradural • Ekstradural • Endokrinolojik ve metabolik • • • Osteoporoz Osteomalazi Paratiroid bozuklukları Paget hastalığı Hipofiz hastalıkları • Diğer nedenler • A-V malformasyon • Siringomiyeli

Travmatik boyun ağrıları • • • Başa gelen darbeler Düşme Spor yaralanmaları Yumuşak doku zedelenmeleri Zorlu kas kontraksiyonları Mesleki nedenler ve postural bozukluklar

Servikal Strain ve Sprain • Kontraktil dokuların (kaslar, tendonlar) yaralanmaları strain • Eklem kapsülleri, ligament, bursa, kan damarları, kıkırdak ve dura yaralanmaları sprain • Strainde germe ile oluşan bir doku incinmesi vardır • Sprainde germe ile oluşan yaralanmada doku yırtılması ve kanama vardır

Servikal Strain ve Sprain-Klinik • Servikal strainde sıklıkla görülen servikal lordoz düzleşmesi paravertebral kas spazmını gösterir • Ağrı boyunda lokalizedir • Nörolojik bulgu yoktur

Whiplash Yaralanmaları • Travma ile başın önce fleksiyona sonra da hiperekstansiyona zorlanması ile boyun bölgesinde indirekt travma oluşmasıdır • Ligamentler, kaslar, faset eklemleri ve bazen sinir kökleri etkilenir (fokal hemoraji veya gerilme hasarına bağlı) • Temel klinik semptom baş ve boyun ağrısıdır

Whiplash Yaralanmaları

SERVİKAL İNSTABİLİTE • Fizyolojik yüklenmeler sonrasında servikal kolonun stabilitesinin bozulması • İnstabilite kararını vermede klinik yakınma, bulgular ve radyolojik verilerin birlikte değerlendirilmesi gerekir. • X-Ray’de servikal omurlar arasında kayma görülür

SERVİKAL SPONDİLOZ • Spondiloz: İntervertebral disk, faset ve unkovertebral eklemlerdeki dejeneratif süreç ve nörovasküler tutulum tablosu • Dejenerasyona katkıda bulunan faktörler: Yaşlanma, mikrotravma, iş aktiviteleri genetik • Normal yaşlanma süreci içinde gelişen dejeneratif değişim her zaman ağrı yapmaz

SERVİKAL SPONDİLOZ Servikal Spondiloza bağlı Sendromlar; – Radikülopati – VBY Sendromu – Servikal miyelopati

Radikülopati • Radikülopati; radiküler ağrı, paresteziler yüzeyel duyu bozuklukları, derin tendon reflekslerinde değişiklikler, kas kuvveti kaybı gibi belirti ve bulgularla karşımıza çıkar • En sık nedeni, servikal vertebral disk herniasyonu olup, ikinci sıklıkta ise servikal spondiloza bağlı görülür

Servikal Myelopati • Spinal kanalda stenoza neden olan; osteofitler , disk hernisi, lig. flavum ve faset eklem hipertrofisi, PLL kalınlaşması ve ossifikasyonu, Paget, gut ve yapısal özellikler servikal miyelopatiye yol açabilir • Servikal miyelopati; radikülopatinin tersine , 1. motor nöron bulguları görülür. Yaşlı erkeklerde sıktır, yavaş ilerler. Alt extremitede spastite, ağrı parestezi olur

VBY sendromu • C 6 -C 2 transvers foramenden geçen vertebral arterler Luschka ve Apofizer eklemlerle yakın ilişkidedir • Spondiloza bağlı gelişen osteofitler ve periosteofitik ödem VA’e bası yapar • Disk aralıklarının daralması ve arterin bu yüksekliğe uyum sağlamak için kıvrıntılı hal alması da arter kan akımını azaltır

Semptomlar • İç kulağın kanlanması, beyin sapındaki vestibüler ve kohlear çekirdeklerin beslenmesi VBS ile sağlanır • Vertigo, drop atak, oksipital baş ağrısı, bulantı, • Koordinasyon bozuklukları, hafıza kusuru • Tinnitus, işitme kaybı, diplopi, hemianopsi • Uyuşma, nistagmus, disfaji

VBY- Semptomlar • Tüm semptomların ortak özelliği boyun hareketleri ile ilişkili olması ve aynı zamanda az-çok değişik şiddetlerde lokal veya radiküler şikayetler olmasıdır

Romatoid Artrit • RA genellikle sinovyal dokudan zengin olan üst servikal bölgeyi etkiler • Tutulum 3 şekilde olabilir 1. Atlanto-aksiyal tutulum 2. C 1 -C 2 faset eklem ve atlanto-oksipital eklem tutulumu 3. Subluksasyon ve spondilodiskiti içeren subaksiyal tutulum

Ankilozan Spondilit • Hareket kısıtlılığı genel olarak simetriktir • İlk önce lateral fleksiyonlar sonra rotasyonlar kısıtlanır • Fleksiyon ve ekstansiyon en son etkilenir (Nedeni atlanto-aksiyal eklemin korunmasıdır)

BOYUN AĞRILARINDA TANI • Ayrıntılı öykü ve fizik muayene • Servikal grafi(4 yönlü): Disk aralıklarının daralması, endplatelerde skleroz, korpus köşelerinde sivrileşmeler, faset eklemlerinde dejenerasyon, osteofitler • MR: Konjenital anomalileri saptamada yararlı • EMG: Servikal sinir kökü kompresyonunun derecesini ve ciddiyetini göstermede ve olayı diğer nörolojik problemlerden ayırmada yararlıdır • BT: Dejeneratif, travmatik, neoplastik, infeksiyon gibi patolojilerin görüntülenmesinde yararlı • Doppler US: Dinamik olay hakkında bilgi verir. Boyun hiperekstansiyonu ve rotasyonu sırasında çekim yapılabilirse kan akımındaki geçici azalma saptanabilir.

Tedavi • İmmobilizasyon: Servikal Kollar • Medikal Tedavi: NSAİİ, analjezik, miyelorelaksanlar, kortikosteroidler, periferik vazodilatötörler, • Fizik Tedavi: Yüzeyel-derin ısı, masaj, elektroterapi, traksiyon • Terapötik Egzersizler: İzometrik, EHA