Borelioza o czym warto wiedzie dr Kinga Michnik

Borelioza – o czym warto wiedzieć? dr Kinga Michnik

Co to jest borelioza? �Sprawcą choroby są krętki �Choroba z Lyme (USA w stanie Connecticut) lub krętkowica kleszczowa. z rodzaju Borrelia, które są przenoszone na człowieka przez kleszcze Ixodes. �W Europie najczęściej boreliozę z Lyme wywołują krętki: � Borrelia garinii, � Borrelia afzelii, � Borrelia burgdorferi.

KRĘTKI BORRELIA A ŚRODOWISKO � Rezerwuarem krętków są zwierzęta : wolno żyjące a) małe gryzonie: - mysz domowa, - szczur, - wiewiórka; b) inne ssaki; c) ptaki.

KRĘTKI BORRELIA A KLESZCZE �Kleszcze będące przenosicielami krętków żerują na zwierzętach, przez co mogą stać się źródłem zakażenia dla człowieka. �Zakażenie może nastąpić w czasie wnikania kleszcza w głąb skóry.

NATURALNE ŚRODOWISKO KLESZCZY �- wysokie trawy; �- niskie drzewa; �- pogranicza lasów i łąk; �- brzegi jezior i rzek �- miejskie parki, �- ogródki działkowe �- skwery, �- przydomowe klomby, �- trawniki.

CZTERY POSTACIE ROZWOJOWE KLESZCZA Chociaż występują cztery postacie rozwojowe kleszcza (jaja, larwa, nimfa i postać dorosła) głównymi wektorami boreliozy nie są osobniki dorosłe, ale nimfy. Nimfa bardzo skutecznie przenosi krętki Borrelii, ponieważ jest niewielkich rozmiarów - osiąga wielkość ziarnka piasku oraz kolor - jest niemal przezroczysta. Te cechy sprawiają, że często pozostaje przez nas niezauważona. Trzeba zachować szczególną ostrożność w maju i czerwcu, na które to właśnie przypada okres aktywności nimf.

Kolejno: larwa, nimfa, samiec, samica kleszcza

NIMFA KLESZCZA

PRAWIDŁOWE UCHWYCENIE KLESZCZA

ZAKAŻONE KLESZCZE �Częstość występowania zakażonych kleszczy w naszej szerokości geograficznej w różnych częściach Europy waha się od 3 do 34%. �Na terenie Polski najwyższy odsetek zakażonych kleszczy, sięgający 25%, stwierdzano na obszarach leśnych województw: �- podlaskiego �- warmińsko-mazurskiego.

Liczba zachorowań na boreliozę �Odsetek zakażonych kleszczy na większości obszaru Polski jest stosunkowo niski, tylko nieliczne kontakty z kleszczami mogą spowodować chorobę. �W Polsce liczba zachorowań zarejestrowanych przez Państwowy Zakład Higieny w roku 2011 wyniosła 9159, co oznacza, że choroba ujawnia się u 24 na 100 tys. mieszkańców rocznie. �Najwięcej zachorowań rozpoznaje się w województwie podlaskim, gdzie w 2010 roku odnotowano odpowiednio 904 przypadki (zapadalność: 76 na 100 tys. mieszkańców rocznie). � województwa śląskie, małopolskie, podkarpackie (duże zagrożenie).

W Polsce rocznie zapada na boreliozę przynajmniej 40. 000 osób 1996 - 751 zgłoszonych przypadków zachorowania na boreliozę 1997 - 656 1998 - 784 1999 - 892 2000 - 1850 2001 - 2473 2002 - 2034 2003 - 3575 2004 - 3822 2005 - 4407 2006 - 6679 2007 - 7731 2008 - 8255 2009 - 10313 2010 - 9011 2011 - 9159 2012 - 8806 2013 - 12762 2014 - 13870 2015 - 13624 2016 - niemal 22000

Jak uniknąć zachorowania na boreliozę? �Usunięcie zakażonego kleszcza w pierwszej dobie pozwala u większości osób uniknąć choroby. �Dopiero wniknięcie kleszcza w głębsze warstwy skóry, co zwykle następuje po upływie 24 godzin, wiąże się z dużym ryzykiem przeniesienia zakażenia, które w trzeciej dobie osiąga blisko 100%.

ZAGROŻENIE ZAKAŻENIEM �Zagrożenie zakażeniem: �- w okresie największej aktywności kleszczy, czyli pomiędzy majem a sierpniem; �kleszcze mogą wykazywać aktywność przez cały rok, nawet w zimie, jeżeli ma łagodny przebieg; �szczyt zachorowań rejestruje się w okresie od czerwca do października (ze względu na okres wylęgania choroby); �niektóre postacie choroby mogą ujawniać się wiele miesięcy, a nawet lat, po zakażeniu.

OBJAW BORELIOZY - rumień wędrujący

RUMIEŃ WĘDRUJĄCY �W okresie od 3 dni do 3 miesięcy po zakażeniu może się ujawnić najwcześniejszy objaw choroby rumień wędrujący. � Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest szybkie powiększanie się średnicy. �Gdy średnica przekroczy 5 cm w ciągu kilku dni po ujawnieniu się zmiany, wskazuje jednoznacznie na rozpoznanie boreliozy z Lyme.

Borelioza – fazy �W obrębie boreliozy wyróżniamy 3 fazy kliniczne: � 1) wczesną miejscową (ograniczoną), � 2) wczesną rozsianą; � 3) późną.

Okresy choroby i charakterystyczne objawy I. Okres pierwszy, zaraz po ukąszeniu przez kleszcza, charakteryzuje się wystąpieniem rumienia wędrującego, a rzadziej chłoniaka limfatycznego. Objawom zewnętrznym mogą towarzyszyć bóle głowy, mięśni, stawów oraz osłabienie, drażliwość i zmiany temperatury ciała.

Objawy Rumień wędrujący Borrelia lymphocytoma

Borelioza – objawy skórne �Rumień na skórze �Chłoniak limfocytowy �Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry

Okresy choroby i charakterystyczne objawy II. W drugim okresie następującym po 3 do 6 miesiącach bakterie atakują narządy wewnętrzne, czemu towarzyszą stany zapalne stawów, mięśnia sercowego, osierdzia, wątroby i przewodu pokarmowego oraz najniebezpieczniejsze zmiany w układzie nerwowym, nawet możliwe jest wystąpienie zapalenia mózgu.

Borelioza – objawy narządowe Objawy narządowe boreliozy są związane z rozprzestrzenieniem się infekcji przez: - krew lub chłonkę. Borelioza może mieć objawy z kilku narządów jednocześnie. Rozsianie się boreliozy może powodować wystąpienie objawów ogólnych infekcji: - gorączki, potów, dreszczy, uderzenia gorąca. Są to dolegliwości, które mogą sugerować grypę lub inną infekcję wirusową.

Borelioza – objawy narządowe �przewlekła borelioza może powodować: �- chudnięcie, �- zmęczenie, �- ociężałość, �- obniżenie sprawności fizycznej, �- bezsenność, �- wypadanie włosów, �- drętwienie kończyn, �- kurcze mięśniowe, �- tiki mięśni twarzy, �- uogólnione bóle wszystkich części ciała, np. biodra czy jąder.

Okresy choroby i charakterystyczne objawy III. Trzeci okres może rozpocząć się od 1 roku do 3 lat po kontakcie z zakażonym kleszczem i mieć charakter przewlekły. Najczęstszymi objawami jest przewlekłe zapalenie skóry, stawów i rozmaite objawy neurologiczne. Przebieg i nasilenie objawów oraz rokowania są zmienne indywidualnie i zależą od organizmu, jego podatności, zdolności do obrony immunologicznej i ogólnego stanu zdrowia i kondycji.

Borelioza – neuroborelioza Borelioza może stać się chorobą bardzo niebezpieczną, jeśli wystąpią objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Może ona przebiegać pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Objawy: - silne bóle głowy, sztywność karku, nudności, wymioty; - zapalenie nerwów czaszkowych; - zapaleniu nerwu twarzowego (opada jeden kącik ust, problemy z zamknięciem powieki – zapalenie spojówek); - zaburzenia widzenia czy nadwrażliwość na światło; - przejściowe upośledzenie słuchu; - silne nerwobóle, drętwienia czy mrowienia w nogach lub rękach.

Borelioza – neuroborelioza �Neuroborelioza może być przyczyną: �- depresji, �- częstych zmian nastroju, drażliwości, �- zaburzeń koncentracji, otępienia, powstawania psychoz; �Skutkiem boreliozy mogą być także nietypowe napady padaczkowe. � Zmiany, które powoduje w mózgu borelioza, mogą być nieodwracalne.

Borelioza – inne objawy Borelioza charakteryzuje się podstępnym, często wieloletnim przebiegiem, dużą zmiennością obrazu klinicznego, „naśladowaniem” innych chorób, a także zajęciem wielu narządów wewnętrznych. Borelioza przebiega pod postacią: - zapalenia mięśnia sercowego (zaburzeniami rytmu), skoki pulsu i ciśnienia, bóle w klatce piersiowej, uszkodzenia struktury mięśnia sercowego. ;

Borelioza – inne objawy W przebiegu boreliozy mogą się pojawić niespecyficzne objawy ze strony przewodu pokarmowego: - bóle brzucha, - refluks żołądkowo-przełykowy, - biegunki albo zaparcia. Może dojść do podrażnienia pęcherza, zaburzeń miesiączkowania lub potencji.

Co robić, gdy wystąpią objawy? Należy udać się do: - lekarza rodzinnego, - dermatologa, - lub specjalisty chorób zakaźnych jeżeli na skórze pojawi się owalna zmiana rumieniowa i średnica zaznaczonych krawędzi wyraźnie się powiększy w ciągu 1 -3 dni. Niezbędne jest postępowanie diagnostyczne na kolejnych etapach opieki zdrowotnej.

Sposoby leczenia boreliozy z Lyme �Warunkiem skuteczności leczenia jest jak najwcześniejsze podanie antybiotyku, który zwykle musi być przyjmowany przynajmniej przez 3 tygodnie. �W przypadku: �- postaci skórnych i stawowych są to leki doustne; �- neuroboreliozy i opornych na leczenie postaci stawowych może być konieczne leczenie antybiotykami podawanymi dożylnie

PAMIĘTAJ! Wcześnie rozpoczęta i właściwie przeprowadzona kuracja może zapobiec rozwojowi późnych i często nieodwracalnych zmian w układzie nerwowym i narządzie ruchu.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie? �Jeżeli leczenie rumienia wędrującego zostanie rozpoczęte wcześnie i przeprowadzone prawidłowo, można się spodziewać 100% skuteczności. �Terapia neuroboreliozy przebiegającej pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych zwykle przynosi pełne wyleczenie (wspomaga się chorego rehabilitacją). �W przypadku postaci stawowej skuteczność antybiotykoterapii jest wysoka (czasem wymaga powtórzenia kuracji).

TESTY NA BORELIOZĘ 1. Test ELISA 2. Test Western Blott 3. Test PCR

Metody leczenia boreliozy IDSA Protokół Buhnera ILADS Terapia Rife’a

BORELIOZA W LITERATURZE

BORELIOZA W ARTYKUŁACH NAUKOWYCH � Kardiologiczne skutki zakażenia boreliozą - Lyme carditis - niedoceniany problem kliniczny, OIL Białystok, Biuletyn 2005/2 � Borelioza - Magdalena Sokalska-Jurkiewicz, Służba Zdrowia nr 80 -83 (3681 -3684) - 22 października 2007 � Neuroborelioza - Joanna M. Zajkowska i zespół, Polski Przegląd Neurologiczny 2006, nr 2, 1, 13 -21. � Wybrane aspekty patogenezy i diagnostyki neuroboreliozy - Joanna M. Zajkowska, Sławomir A. Pancewicz, Polski Przegląd Neurologiczny 2007, nr 3, 2 , 116 -122. � Lasy i leśnictwo -> Prawo w lasach -> Choroby zawodowe - borelioza (14 -04 -2008) � http: //ebiocare. pl/leczenie-boreliozy

Dziękuję za uwagę! Pamiętaj o swoim bezpieczeństwie!