Birinci Ay Ultrasonografi Dr Mehmet ULUDOAN lk Trimester

Birinci Üç Ay Ultrasonografi Dr. Mehmet ULUDOĞAN

İlk Trimester Prenatal Tanı { Kromozomal anomali Yapısal anomali

Amaç Viabilite Gebelik yaşının saptanması Fetus sayısı Koryonisite-amnionisite Birinci üç ay anoploidi tesbiti-NT-nazal kemik ölçümü • Organ muayeneleri-görülebilecek fetal anomalilerin tesbit • İntrakranial translusensi-IT • Doppler ? • • •

U/S cihazının özellikleri • • • TA-TV prob Akustik power ayarlanabilir olmalı Freeze frame ve zoom kapasitesi olmalı Elektronik kaliper 0. 1 mm olmalı Verileri depolayabilmeli

Gebelik haftası • IVF gebelikleri hariç konsepsiyon tam olarak bilinemediğinden • 10 -14 hafta arası gebelik yaşı tesbiti • İlk trimesterde gebelik haftası bir çok parametre ile ölçülebilir - en doğru sonuç CRL ölçümü ile

Gestasyonel kese • Ortalama gebelik kesesi çapı SAT ten 35 gün sonra görülebilir • 3 ortogonal plan ölçülerek hesaplanır • Kese görülüp embryonun görülemediği durumlarda şikayeti olmayan olgularda bekleyici olmak gerekir

Zigosite - korionisite

Muayene guideline-viabilite • Embryo 1 -2 mm iken görülebilir • Günde 1 mm büyür • Sefalik-kaudal kısımlar 12 mm olduğunda ayırd edilebilir • 2 mm den sonra kardiak aktivite görülebilir • 2 -4 mm arası %10 -15 fka görülemiyebilir

CRL • • İdeal ölçüm embryo horizontal iken yapılmalı Görüntü büyütülmeli Fetus nötral pozisyonda olmalı Elektronik ölçüm yapılmalı, son noktalar net olarak görülmeli

BPD ve HC • 10 haftadan itibaren orta hat, interhemisferik fissur ve koroid pleksuslar görülebilir • 13 haftadan sonra talamus ve 3 ventrikül görülebilir • İlk üç ayda BPD ölçümü dıştan içe yapılabilir • AC ve FL de ölçülebilirse de pek tercih edilmez

11 -13+6 -ULTRASONU ANATOMİK TARAMA • • • BAŞ KAFA KEMİKLERİ FALKS CPC VENTRİKÜLLERİ DOLDURUR BOYUN-SERVİKAL KİST NT GÖZLER VE LENS NAZAL KEMİK PROFİL-MANDİBULA DUDAKLAR VERTEBRAL SPİNE(longitudinal and axial)* CİLT BÜTÜNLÜĞÜ GÖĞÜS SİMETRİK AKC EFFÜZYON-KİTLE KALP AKTİVİTESİ 4 KADRAN SOLDA MİDE MESANE BÖBREKLER KORD İNSERSİYONU UMBİLİKAL DEFEKT KONTROLÜ ÜÇ SEGMENTLİ 4 EKSTREMİTE ELLER VE AYAKLAR PLASENTA 3 DAMARLI UMBİLİKAL KORD Optional structures. Modified from Fong et al. 28, Mc. Auliffe • • • •

Sonografik Fetal anatomi-baş • Kafa kemiği ossifikasyonu 11 hafta sonunda aksial ve coronal planda inceleme gerekir • Lateral ventriküllerin içerisi koroid pleksus ile dolu • Simetrik, interhemisferik fissur ile ayrılmış olarak görülür • Bu haftada CC, serebellum henüz tam olarak oluşmadığından değerlendirilemez

Sonografik Fetal anatomi-baş • Gözler ve lens gözlenebilir, • Fetal profil, nazal kemik, mandibula, ağız ve dudaklar ayırd edilebilir-normal görülseler de ileri haftalarda kontrol gereklidir

Burun ve dudaklar

Sonografik Fetal anatomi-vertebra • Longitüdinal ve aksial planlarda yapılmalı, sırt önde olmalı • Cilt devamlılığı gösterilmeli • İlerleyen haftalarda muayene tekrarlanmalıdır • BPD < %5 persantil ise özel dikkat gösterilmeli

Vertebra

İntrakranial translusensi-IT

Sonografik Fetal anatomi-toraks • Akciğerler homojen olarak izlenmeli • Yer kaplayan lezyon-kist yönünden araştırılmalı • Diafragma devamlılığı ve kalbin yeri saptanmalı-CDH • Mide ve karaciğerin yeri saptanmalı

Sonografik Fetal anatomi-kalp • Kalbin pozisyonu-levocardi • Bir çok kalp anomalisi bu haftada görülebilirse de rutin değerlendirmenin parçası değildir • Güvenlik nedeni ile rutin inceleme sırasında Doppler önerilmemektedir.

Kalp 4 kadran

Sonografik Fetal anatomi-batın • Mesane ve mide hipoekojen • Midenin solda gözlenmesi-normal situs viseralis • 12 haftada mesane görülmeli • Her iki böbrek ve pelvis renalisler görülebilir • 12 haftadan sonra kord insersiyonu görülmelifizyolojik herni 11 haftaya kadar izlenebilir

Böbrekler ve mide

Sonografik Fetal anatomi-kord • Kordun insersiyonu gözlenmeli • Mesane etrafında arterler Renkli doppler ile saptanabilir, • Kord üzerinde kist olup olmadığı incelenir

Kord insersiyonu

Sonografik Fetal anatomiekstremiteler • Her iki üst ve alt ekstremiteler • Her iki el ve ayak • El parmaklarının terminal falanksları 11 haftadan sonra görülür

Ayak

Sonografik Fetal anatomi-genital • Mid sagital planda görüntülenebilir-klinik amaçlarla kullanılması için yeterli olmayabilir

Kromozomal değerlendirme • NT ölçümü ile yapılmakta • h. CG ve PAPP-A eklenmesi • Nazal kemik, triküspit doppler, DV doppler tarama performansını artırıyor

Prenatal Tanı: Kromozomal anomali taraması Free -h. CG USG İlk trimester • Korionisite • CRL PAPP-A • NT • NK AFP 2. trimester Serum marker’ları h. CG Inhibin-A u. E 3

NT ölçümü • Uzmanlar ya da NT ölçümü için sertifiye olanlarca yapılmalı-TA-TV yolla yapılabilir • Fetal baş toraksı içerisine alacak şekilde, nötral pozisyonda-sajital kesitte yapılmalı • Amniotik membran fetustan ayrı olarak görülmeli • Fetal yüzde burun ve palate izlenmeli • Ölçüm 0. 1 mm hassasiyetinde olmalı

NT ölçümü • 1 -Kaliperler aynı düzlemde, içten içe nukal membran ile servikal spine kenarındaki yumuşak doku arasını ölçecek şekilde yapılmalı • 2 -Birden fazla ölçüm yapıldı ise risk belirlemede en yüksek olan göz önüne alınmalı

Kromozom normal > NT • • Kardiak defekt Düşük Fetal ölüm Fetal malformasyon ve genetik sendromlarla ilişkili

Yüksek NT nedenleri • • Kardiak disfonksiyon> büyük damar anomalileri Baş ve boyunda venöz konjesyon Ekstrasellüler matrikste artış Lenfatik drenaj anomalileri Fetal akinesi sendromları Anemi Konjenital infeksiyonlar Hipoproteinemi

Kalp anomali oranı • NT 2. 5 -3. 5 mm olanlarda 1. 6/100 • NT 3. 5 mm > 7. 5/100 NT %99 persantil üzerinde olan fetuslarda kalp anomali oranı 1/16

NT yüksek fetuslar • • NT %95 -99 olan fetusların %90 normal NT 3. 5 -4. 5 olan fetusların %70 normal NT 4. 5 -5. 5 mm olan fetusların %50 normal, NT 6. 5 mm olan fetusların %15 normal

NT ölçümü Servikal kist varlığı Servikal kist

DV’ta Ters A dalgası Normal fetusların %3 -20 sinde Anöploidik fetusların %60 -90

İntra-ekstra uterin yapılar • Uterus şekil bozuklukları, septum, sineşiler, myoma • Adnekslerde yer kaplayan lezyonlar saptanmalı

İntra-ekstra uterin yapılar • Plasenta yapısı değerlendirilmeli, yer kaplayan lezyon, kistik oluşumlar, subkoryonik sıvı-kan not edilmeli • Plasentanın serviksle ilişkisi bu haftada önemli değil, previa tanısı konulmamalı • Eski C/S olgularında mesane ile uterin skar arasınadki doku gözlenmeli, şüpheli olgular daha sonra değerlendirilmelidir

Koryonik bumps-tümsek • Sıklık %0. 15 • olumsuz fetal prognoz 2 kat artar • Erken doğum ile ilişki gösterilmemiş

Koryonik bumps

Sonuç • İlk üç ay sonografi ile sadece kromozom hastalıkları değil birçok anomali tanısı mümkün-özendirilmeli, TVUS ile tanı başarısı artar • NT yüksek saptanan olgularda kromozom normal olanlarda yapısal ve genetik sendromlar olabilir • Nazal kemik görülemediğinde birkaç gün sonra kontrol edilmeli

Teşekkür ederim