Bilimsel Aratrmalarda Konu Seimi Prof Dr Kenan ST

Bilimsel Araştırmalarda Konu Seçimi Prof. Dr. Kenan SÖĞÜT

GİRİŞ �Bilimsel araştırma hem bilime katkı sağlamak hem de insanlara faydalı olmak amacıyla yapılabilir. �Araştırmanın ilk aşaması konu seçmedir. �Konuyu seçmeden önce olabildiğince fazla kaynağa başvurarak olası konular hakkında belirli bir düşünme süreci geçirmek gerekir.

�Araştırmayı yapan kişi öncelikle düşündüğü konu hakkında yazılmış çok sayıda kaynağı bulup değerlendirmelidir. �Bu amaçla çeşitli kaynaklar toplanabilir: �bilim adamlarının yazdığı makaleler �mesleki dergilerde yayınlanan makaleler �yeni basılmış kitaplar vd…

İlk İş �Araştırılacak konu üzerinde �daha önceden yapılan çalışmaları gözden geçirerek �bu konunun hangi yönleriyle ilgilenilmiş olduğu �ne aşamaya kadar geliştirildiği, �sorunun çözümü için hangi yönde ve ne gibi yeni çalışmalara gerek olduğu anlaşılmalıdır.

Konu seçiminde uyulması gereken noktalar �İlgi �Orijinallik �Önem �Bilimsel Yeterlilik �Birincil ve İkincil Kaynaklar �Kaynak Yeterliliği �Zaman

İlgi �Araştırmacı çalışmayı düşündüğü konuya karşı ilgili olmalıdır. �Araştırmanın uzun zaman alması ve çok okumayı gerektirmesi araştırmacının konuya bağlılığını azaltabilir. �Bu sebeple sevilen bir konu seçilmelidir.

Orijinallik �Araştırma bilinenleri tekrarlamamalı veya bir görüşü kanıtlamalıdır. �Bunun yanında toparlayıcı, bilinmeyenleri açıklayıcı, bilinenleri ise geliştirici nitelikte olmalıdır.

Önem �Konu araştırmaya değecek bir öneme sahip olmalıdır. �Bunun için o daldaki uzman kişilerin görüşlerine başvurmak gerekebilir. �Genellikle �sentez yapan, �tartışmalı bir görüşü çözüme bağlayan, �bilgilerimizi geliştiren �kişi veya toplum seviyesini yükseltmeye yönelik araştırmalar "önemli" sayılır.

Bilimsel Yeterlilik �Araştırmacının kendi bilgi düzeyi seçtiği konuyu araştırabilecek nitelikte olmalı konuyla ilgili kaynaklara kolayca ulaşabilmelidir. �Konunun niteliğine göre anket, gözlem, mülakat, istatistik yöntemler, yabancı dil, eski yazı vs. gibi kullanılabilir.

Birincil ve İkincil Kaynaklar �Birincil kaynaklar gözlem, anket, mülakat, yayınlanmamış belgeler vs. gibi doğrudan doğruya araştırmacı tarafından elde edilen çalışmalardır. �Bazı çalışmacılar bu kaynaklardan yararlanırken bazılara da kütüphane çalışmasını tercih ederler. �Bunlar kaynak olarak başkası tarafından konu ile ilgili söylenmiş ve yayınlanmış düşünce görüş ve incelemelere dayanır.

Kaynak Yeterliliği �Araştırmanın devamı, güvenilir ve yeteri sayıda kaynak bulunabilmesine bağlıdır. �Bir görüşü kanıtlamak üzere yapılan çalışmalar hemen tümüyle kütüphane kaynaklarına dayanır. �Deney anket mülakat ve araştırma gibi yöntemlerle kaynakların doğrudan derlenmesi de kütüphane kaynaklarına olan ihtiyacı ortadan kaldırmaz.

�Araştırılacak konuda yeterli sayıda ve düzeyde kaynak bulunamaması araştırmanın ilerlemesini zorlaştırır. �İnternet üzerinden yapılan araştırmalarda kaynak seçiminde çok zorluk yaşanır. �Bu durumda anahtar kelimeleri olabildiğince azaltıp konuya en uygun düşenlerle aramanın sürdürülmesine çalışılmalıdır.

Zaman �Seçilen konu çalışmayı yapacak kişinin ayırabileceği süre açısından uygun olmalıdır. �Araştırmanın belli bir süre içinde tamamlanması zorunluluğu seçilecek konunun ve onun incelenecek yönünün belirlenmesinde de etkili olur.

Konuyu Sınırlandırma �Konu ne kadar daraltılırsa onu o ölçüde derinlemesine inceleme olanağı elde edilmiş olur. �Ancak konunun içinden çıkılamayacak kadar uzun, araştırmayı anlamsız kılacak kadar da dar tutulmaması gerekir.

HİPOTEZ KURMA �Hipotez belli bir kurumsal temele dayalı olarak geliştirilen ve değişkenler arasında varlığı öne sürülen belli ilişkilerin sınanmasını sağlar. �Her araştırmanın bir tezi olmalıdır. �Başlangıçta oluşturulan tez soruna karşı getirilen geçici bir çözümlemedir. �Araştırma ilerledikçe tez değiştirilebilir veya sonuca uygun olarak geliştirilebilir.

�Tez doğruluğu sınanmamış bir öneridir. �Ön çalışmalara deneyim gözlem ve akıl yürütmelere dayanılarak oluşturulur ve çalışma sonucunda doğru çıkacağına duyulan bir güven vardır. �Doğru çıkmaması halinde yine de sonuçlar yayınlanabilir. �Bu her halükarda bilimin gelişmesine katkı sağlar, çünkü aynı konuyu başka bir bilim adamı incelememiş olur. �Tez cümlesi ilgi çekici nitelikte olmalıdır. Düz ya da soru cümlesi olarak ifade edilebilir. �Önerinin basit anlaşılır ve merak uyandıran nitelikte olması gerekir.

Araştırma Tekniğinin Belirlenmesi �Bilimsel çalışmalarda yöntemin büyük önemi vardır. �Konunun özelliğine ve araştırmacının ilgisine göre anket, gözlem, mülakat istatistik bilgiler, deney vs. gibi yöntemlerden yararlanılabilir. �Birincil kaynaklarla çalışma yönteminin belirlenmesi kütüphane araştırmasına olan gereği ortadan kaldırmaz.

�Günümüzde araştırmacılar geleneksel kütüphane kaynaklarının yanı sıra İnternet kaynaklarından da yararlanmak zorundadırlar. �Çünkü bu kaynakların bir bölümü kütüphanelerde basılı olarak bulunurken bazıları sadece elektronik ortamda yer almaktadır.

Konu seçiminde gereken ölçütler �� Genel Ölçütler � Çözülebilirlik � Önemlilik � Yenilik � Etik ��Özel Ölçütler � Alanda yeterlik � Yöntem ve teknikte yeterlik � Veri toplama izni � Zaman ve olanak yeterliği � İlgi

TASLAK PLANI HAZIRLAMAK �Geçici plan araştırmacının henüz konu ile ilgili olarak okuduğu birkaç çalışmadan yararlanarak nasıl bir çalışma yapmak istediğini gösteren bir taslaktır. �Bu taslak araştırmacının çalışması sırasında izleyeceği yolu gösterir. �Başlangıçta geçici plan hazırlanması zamandan tasarruf sağlar. �Araştırmanın ayrıntıların inildikçe geçici planda değişiklik yapılır.

�Araştırmacının taslak plan hazırlanmasında ve onda değişiklikler yapılmasında tez cümlesini kağıdın başına yazması yararlı olabilir. �Böylece konunun kapsamı ve sınırlandırmaları göz önünde bulundurulmuş olur.

�Taslak plan ana fikirlerle destekleyici bilgilerin akış sırasını ve bunlar arasındaki ilişkileri ortaya koyar. �Başlıklar ve alt başlıkların her birine izlenen sisteme göre bir numara veya harf verilir. �Alt başlıkların yazımına belirli miktar boşluklar verilerek içeriden başlanır. �Alt başlıkların üst başlıklara göre bu şekilde daha içeriden yazılması fikirlerin birbirine nasıl bağlandığını daha açıklıkla göstermek içindir.

GEÇİCİ KAYNAK LİSTESİ �Araştırmacı konuyu belirledikten sonra kaynak araştırmasına başlar ve bulduğu kaynakları kaydederek bir kaynak listesi ya da bibliyografya oluşturur. �İlk hazırlanan kaynak listesine yenileri eklenir bazıları da gereksiz görülerek sonradan listeden çıkartılır. Bir araştırmada yararlanılan kaynaklar çok ve çeşitlidir. �Kitaplar, genel ve mesleki makaleler, gazeteler, istatistikler, raporlar, seminer bildirileri, özel mektuplar v. s. bunlardan bazılarıdır. �Araştırmacı konuyla ilgili gördüğü tüm kaynakları toplamalıdır.

Fizikte Konu Seçimi

Fizik Anabilim Dalları �Katıhal Fiziği � Günümde kullanılan teknolojik aygıtların bir çoğunun bilimsel temellerini açıklar. � Yarı iletkenleri ve mikro ve nano yapıların kuantum mekaniksel özelliklerini araştırır. � Kuramsal çalışmacılar, malzeme üretimi gibi temel mühendislik alanlarına dayalı uygulamalar için bilimsel bilgiler geliştirirler ve çeşitli modeller oluştururlar. � Deneysel çalışanlar en verimli malzeme üretimini en ucuz yoldan yapmanın yöntemlerini araştırırlar.

• Matematiksel Fizik – Fiziğin her dalında doğadaki çeşitli olayların betimlenmesinde kullanılan matematiksel denklemlerin çözümleri için yöntem geliştirirler ve bunların çözümlerini türetirler. • Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği – Mikro dünyadaki temel parçacıkların etkileşmelerini ve bu etkileşmelere aracılık eden kuvvetleri incelerler.

• Atom ve Molekül Fiziği – Modern fizik olarak adlandırılan ve 1900 lü yıllarla başlayan atomik boyuttaki her konu bu ana bilim dalının konusundadır. • Lazer fiziği, kuantum bilgisayarlar vs. • Astrofizik – Galaksi kümeleri, gök adalar, yıldızlar ve gezegenlerin varlığını ortaya koymaya , bunların devinimlerini ve evrimleşmelerini açıklamaya çalışan ana bilim dalıdır.

� Gravitasyon (Kütleçekim Kuramı) ve Kozmoloji � Makro evrenin yapısını anlamaya çalışan ve kütle çekimsel kuvvetin etkilerini ve etkileşmelerini ele alan ana bilim dalıdır. � Kütle çekim kuramının henüz kuantum mekaniksel temelleri oluşturulamamıştır ve gelişmesi diğer ana bilim dallarına göre daha yavaş ilerlemektedir.

Proje Hazırlama Aşamaları �Konu Seçimi � Alt yapı olanakları � Araştırmacının gözlemleri, deneyimleri, önerileri � Araştırmacıların konuya ilgisi ve bilgi birikimi � Kaynak taraması � Konunun kişi veya toplum açısından önemi �Konu literatürde taranmalıdır ve konuya ilişkin deneysel ve kuramsal bilgiler toplanmalıdır. �Hipotez belirleme � Etken ve olgu arasında neden-sonuç ilişkisi hakkında varsayımda bulunma.

Proje Hazırlama Aşamaları-II � Gerekçeli Materyal ve Yöntem Belirleme � Veriler toplama ve verilerin güvenilirliğini sınama � Verileri Analiz etme ve bulgulara ulaşma � Sonuçları yorumlama ve gerektiğinde literatür ile karşılaştırıp tartışma � Araştırma Sonuçlarını Rapor etme

Projede Önemli Parametreler � Özgün Değeri: � Önerilen yeni teknoloji, metot veya kuramın literatüre nasıl bir katkısı olduğu açıklanmalıdır. � Yaygın Etkisi/Katma Değeri: � Projenin gerçekleştirilmesi sonucunda ulusal ekonomiye, toplumsal refah ve bilimsel birikime yapılabilecek katkılar ve sağlanabilecek yararlar tartışılmalı. � Yöntem � Başarı Ölçütleri � Başarı ölçütleri açık olarak sıralanmalı, herbirinin önem derecesi açıklanmalı, tümünün gerçekleştirilememesi durumunda, başarı oranı belirlenmesine yardımcı olabilecek ipuçları verilmelidir.

TÜBİTAK Temel Fizik Projeleri 1. Araştırma türümüzü iyi belirlemeliyiz. 2. Doğru sınıflama yeteneğimiz olursa hedefimize doğru yöntemlerle yaklaşırız. � Basınç Farkından Yerçekimi İvmesinin Hesaplanması � Pencere Silme Makinesi � Anti Patlak � Lloyd Girişim Saçaklarının Fiber Optik Yöntemiyle Elde Edilmesi Ve Uygulamaları � Zeolit Ve Gözenekli Seramik İkilisinden Çevre Dostu Ve Ekonomik Soğutma Sistemi Tasarımı � Kapilarite Formülü Kullanarak Kan Yoğunluğunun Hesaplanması

TÜBİTAK Uygulamalı Fizik Projeleri � Akıllı Sera � Küresel Enerji � Seramikteki Gizli Güç "Piezo Elektrik Etki" Taşıtlardan Enerji Üretimi � Elektrik Süpürgesi Motorundan Işık Hızını Ölçen Alet Yapımı � Düzgün Geometrik Şekli Olan Katı Cisimlerin Boyca Uzama Katsayısın Optik Yollarla Kolay Olarak Hesaplanması Üzerine Bir Çalışma ? � By-pass Sistemli Elektrik Süpürgesi � Newton Halkaları İle Kağıt Kalınlığının Ölçülmesi

Uygulamalı Fiziğin İlginç Örnekleri � Klorofil Üzerindeki Elektronlar Sayesinde Güneş Panelinden Elektrik Üretimi � Düzensiz Malzemelerin İçinden Geçen Işığın Optik Faz Birleşim Yöntemiyle Şiddetlendirilmesi � Uzaktan Kumandalı Makineli Tüfek Platformu Rg-10 � Katı Parlak Cisimlerin Otomasyon Sistemi İle Kırılma İndislerinin Belirlenmesi

Projelerin Değerlendirme Ölçütleri RAPOR YAZIMI � Projelerin değerlendirilmesinde, � Özgünlük ve Yaratıcılık, � Kullanılan Bilimsel Yöntem, � Tutarlılık ve Katkı, Yararlılık (Ekonomik, Sosyal, …), � Uygulanabilirlik ve Kullanışlılık, � Kaynak Taraması, Özümseme ve Hâkimiyet, � Sonuç ve Açıklık gibi kıstaslar göz önüne alınacaktır.

Temel Fizik Projelerinde Nelere Dikkat Edilebilir? � Temel alanda hazırlanacak projenin Fizik yasalarını ihlal eden bir görüntüsü oluşmamalı. � Genellikle elektrik ve mekanik sistemler için türetilen matematiksel ilişkilerde korunum yasalarının (enerjinin, çizgisel ve açısal momentumun korunumu) sürdürüldüğü vurgulanmalıdır. � Bu alanda öğrencilerin türettikleri matematiksel bağıntılarını çeşitli yazılımlarda (MATHEMATICA ya da MATHLAB ) sınamaları yararlı olacaktır. � Temel Fizik alanı için belirlediğiniz konuda üniversite hocalarının da desteğini almanızda yarar olacaktır. � Kaynak sağlama, � literatür taramaya yardımcı olma ve � elde ettiğiniz sonuçları tartışma gibi, çalışmanın içine doğrudan katılmayacakları hususlarda mutlaka üniversitenin desteğini almanız yararlı olacaktır.

Uygulamalı Fizik Projelerinde Nelere Dikkat Edilebilir? � Uygulama projelerinde amaç bilimsel yönteme dayalı ve sosyo - ekonomik kullanılabilirliği olan projeler üretmektir. � Kapsam olarak lise müfredatında yer alan konuların olması projenin öğrencilerin tarafından geliştirildiğine ilişkin şüpheleri ortadan kaldıracaktır. � Projeye başlarken mutlaka sahip olduğunuz altyapıyı ya da buna ulaşabilme ihtimalinizi yeniden gözden geçirmelisiniz. � Uygulama örnekleri de temel alan gibi mutlaka fizik kuramlarını kullanan örnekler olmalıdır. � YAĞMUR SENSÖRLÜ ÇAMAŞIR ASKISI � TERS DÖNMEYEN ŞEMSİYE

Kaynaklar �http: //www. bilimselarastirma. com/belge/oku/152/ �http: //bto 423. wordpress. com/2011/05/11/bilimselarastirmada-konu-secimi/ �http: //www. belgeler. com/blg/2 uzm/bilimselarastirma-sureci-ve-konu-secimi �http: //kisi. deu. edu. tr/nevzat. simsek/arastirma. html NOT: Bu sunu yukarıdaki kaynaklardan doğrudan alıntılanmıştır.