Bezbednost i zdravlje na radu Zakon o bezbednosti

Bezbednost i zdravlje na radu • • • Zakon o bezbednosti i zdravlju na radu Pravilnik o zaštiti na radu prilikom izvođenja građevinskih radova Elaborat zaštite na radu

ELABORATOM SU PREDVIĐENE SLEDEĆE MERE ZAŠTITE • • • • Obezbeđenje granica gredilišta prema okolini Uređenje i održavanje saobraćajnica u krugu gradilišta Određivanje mesta, prostora i načina razmeštanja i uskladištenja građevinskog materijala Uređenje i osiguranje električnih instalacija na gradilištu Izrada i uređenje prostora za čuvanje opasnih materija Način transportovanja, utovaranja, istovaranja, deponovanja građevinskog materijala Način obezbeđivanja opasnih i ugroženih prostora i mesta na gradilištu Obezbeđenje vrsta i načina izvođenja građevinske skele Način zaštite od pada sa visine ili u dubinu Upotreba mehanizacije na gradilištu i mere sigurnosti Radna mesta na kojima postoji povećana opasnost Mere i sredstva protiv-požarne zaštite Izrada i održavanje sanitarnih čvorova na gradilištu Pružanje prve pomoći

OBEZBEĐENJE GRANICA GRADILIŠTA PREMA OKOLINI Gradilište se nalazi u okruženju već urađenih i useljenih objekata, tako da će se preduzeti odgovarajuće mere da se deponije građevinskog materijala obezbede građevinskom ogradom, tj. tablama od lima sa ulaznom kapijom i potrebnim zaključavanjem. Na glavnoj ulaznoj kapiji postaviti “Firmu” izvođača radova. Na ulaznim putevima u gradilište postaviti table sa upozorenjima “PAŽNJA-ZABRANJEN ULAZ NEZAPOSLENIM LICIMA”. Table moraju biti postavljene na vidnim mestima i vidno obeležene. Gradilište, tj. deponije građ. materijala moraju u toku noći biti osvetljene i zaštićene od krađe. Stubove za ogradu gradilišta učvrstiti da ne dođe do padanja. Na organizacionoj šemi gradilišta označen je položaj i pravac terena za postavljanje gradilišne ograde.

UREĐENJE I ODRŽAVANJE SAOBRAĆAJNICA U KRUGU GRADILIŠTA Kako se gradilište nalazi u krugu već naseljenim građevinskim objektima, saobraćajnice moraju biti prohodne bez istovaranja građevinskog materijala po stazama za prolaz građana. Na pešačkim stazama, hodnicima i prolazima za radnike ne smeju se postavljati nikakvi elektro kablovi pod naponom bez obzira na njihovu izolaciju, već se ovi kablovi moraju postaviti iznad prolaza najmanje 500 cm u visini, ili propisno zaštićeni na zemlji od gaženja i prelaska motornih vozila. Svi prelazi za radnike moraju biti u svako doba prohodni za prolaz radnika i građana. Za održavanje i uređenje saobraćajnica, prolaza na ovim gradilištima odgovoran je rukovodilac gradilišta i poslovođa radnika.

ODREĐIVANJE MESTA, PROSTORA I NAČINA RAZMEŠTANJA I USKLADIŠTENJA GRAĐEVINSKOG MATERIJALA Za uskladištenje građevinskog materijala mora biti predviđeno mesto, tako da ne smeta ni radnicima ni građanima koji koriste prolaznice pri gradilištu, a pri tome mora biti osigurana od pada i obrušavanja. Građa koja se upotrebljava mora biti složena u vitlove bez eksera i žice. Opeke i blokovi se slažu u kamare i to veznim načinom da ne može doći do obrušavanja. Visina kamena ne sme biti veća od 200 cm. Cement, kreč i materijal u džakovima slagati u kamare do visine 200 cm. Lica koja rade na utovaru i istovaru građevinskog materijala moraju biti upoznata sa načinom rada i merama zaštite na radu u vezi čega je odgovoran rukovodilac gradilišta i poslovođa gradilišta. Radnici se moraju obezbediti ličnim sredstvima predviđenim Pravilnikom o zaštiti na radu. Prilikom lagerovanja tereta u komadima različite težine, prvo se moraju slagati tereti veće težine.

UREĐENJE I OSIGURANJE ELEKTRIČNE INSTALACIJE NA GRADILIŠTU Sa elektroinstalacijom, elektro uređajima, radovima na priključivanju i razvodu, popravci i održavanju elektroinstalacija i elektro uređaja mogu raditi samo kvalifikovani i rešenjem određeni električari, odnosno električari za potrebe gradilišta. Svi priključni i razvodni elektro ormani moraju biti propisno uzemljeni u vezi čega se na gradilištu mora nalaziti dokumentacija, tj. atest o njenom otporu uzemljenja sa potpisom ovlašćenog lica koje je vršilo merenje otpora uzemljenja. Privremene električne instalacije su one koje se privremeno postavljaju za pogon pojedinih mašina koje su raspoređene za potrebe gradilišta i za osvetljavanje gradilišta prilikom noćnog rada. Vazdušni električni vodovi na gradilištu, tj. privremeni vazdušni električni vodovi koje gradilište privremeno postavlja moraju biti podignuti iznad prolaza za radnike i prolaza za vozila najmanje za 500 cm. Ovi elektro kablovi moraju biti na navedenim prelazima i prilazima propisno ukopani u zemlju. Na mestima koja su pristupačna radnicima kao krovovi, balkoni i prozori, slobodni električni vodovi moraju biti udaljeni najmanje 250 cm do 300 cm po visini, a u stranu najmanje 150 cm. Ništa se ne sme dirati od postojeće električne instalacije objekta bez znanja dežurnog električara.

Oštećeni i premešteni osigurači ne smeju se upotrebljavati na gradilištu, već se moraju zameniti sa ispravnim osiguračima. Pored svakog osigurača mora se nalaziti oznaka da se zna kojem strujnom krugu osigurač pripada, a u vezi čega je odgovoran električar gradilišta, zadužen za održavanje elektro instalacija i elektro uređaja. Na svakom priključnom i razvodnom elektro-ormanu i to na vidnom mestu postaviti standardna upozorenja sa natpisom “OPASNO PO ŽIVOT”. Sve prenosne pokretne sijalice koje se ručno prenose za osvetljavanje pojedinih radnih mesta na gradilištu pri radu u mračnim prostorijama, mokrim čvorovima i drugim mestima moraju biti priključene na snižen napon od 24 V. Pri osvetljavanju gradilišta, odnosno radova u toku noći sa reflektorima, reflektori i elektro vodovi, moraju biti podignuti na visini iznad radnika od tla ili poda najmanje 300 cm da ni u kom slučaju reflektore i vodove ne mogu dohvatiti radnici. Oštećeni elektro vodovi, osigurači, prekidači i drugi elektro uređaji ne smeju se upotrebljavati na gradilištu, već se moraju zameniti ispravnim. Svi elektro prekidači moraju biti priključeni preko razvodnih ormana sa ugrađenom propisnom zaštitnom opremom, a u vezi čega je odgovoran električar gradilišta. Vibratori i provibratori koji se prenose ručno po gradilištu moraju biti priključeni na sniženi napon preko transformatora i to na 24, odnosno najviše do 48 V.

Radnici koji rade sa električnim prenosnim bušilicama moraju u toku rada imati i upotrebljavati atestirane gumene rukavice i atestirane gumene cipele za zaštitu od udara struje, a u vezi čega je odgovoran poslovođa radova u dotičnoj smeni. Električar na gradilištu obavezan je da u toku rada vrši stalnu kontrolu ispravnosti elektro uređaja i električne instalacije i mora najmanje po jedan put u toku rada smene pregledati sve potrošače i druge elektro uređaje i elektro instalacije u pogledu njihove ispravnosti za siguran rad. Električar na gradilištu mora u toku rada upotrebljavati lična zaštitna sredstva predviđena Pravilnikom o zaštiti na radu u Birou. Niko od radnika na gradilištu ne sme raditi na opravkama elektroinstalacija i elektro uređaja izuzev ovlašćenog kvalifikovanog električara koji je raspoređen rešenjem nadležnog rukovodioca za potrebe gradilišta.

IZRADA I UGRADNJA PROSTORA ZA ČUVANJE OPASNIH MATERIJA Pod opasnim materijama smatraju se materije koje mogu prouzrokovati požar, eksploziju, trovanje, lako zapaljiv materijal, kao što su daske, grede, stiropor, letve, spužva, ulja, maziva, goriva komprimirani i zapaljivi gasovi i dr. moraju se na gradilištu čuvati na sigurnom mestu radi zaštite od požara ili eksplozije. Na mestima ili prostorijama gde se nalazi lako zapaljiv materijal, ne sme se pušiti niti unositi vatra sa otvorenim plamenom. Boce sa komprimiranim gasovima moraju se čuvati u posebnim prostorima sa obaveznim obezbeđenjem odelenja za pune i odelenja za prazne boce. Boce sa komprimiranim, eksplozivnim i zapaljivim gasovima moraju biti zaštićeni od vremenskih nepogoda sunca i vlage. Odelenje gde se čuvaju boce moraju biti pod stalnim zaklopom, a ključ od ovog odelenja mora se nalaziti kod poslovođe radova. Na vidnom mestu ispred ulaza u odelenje gde se čuvaju boce sa komprimiranim gasovima treba postaviti tablu upozorenja sa natpisom da je zabranjen ulaz nezaposlenim licima i da je zabranjeno pušenje. Posebno treba voditi računa da se ne loži vatra sa otvorenim plamenom u blizini lako zapaljivih materijala. Rastojanje mora iznositi najmanje 10 m.

Vatra se ne sme ložiti sa otvorenim plamenom ni u blizini magacinskih prostorija. Na vratima svih magacina, odnosno u neposrednoj blizini ulaza u magacine postaviti table i upozorenja sa natpisom: “ZABRANJENO PUŠENJE I UNOŠENJE VATRE SA OTVORENIM PLAMENOM”, “ZABRANJEN ULAZ NEZAPOSLENIM LICIMA”. Gradilište je obavezno da obezbedi protiv-požarna sredstva, a prema odredbama Elaborata kod tekstualnog opisa protiv-požarne zaštite na gradilištu. Otpadni zapaljiv građevinski materijal mora biti složen i odvojen od zapaljivog i upotrebnog materijala i privremenih građevinskih prostorija.

NAČIN TRANSPORTOVANJA, UTOVARANJA, ISTOVARANJA I DEPONOVANJA RAZNIH VRSTA GRAĐEVINSKOG MATERIJALA Mehanizovana sredstva koja su predviđena na gradilištu u cilju utovara, istovara, transporta građevinskog materijala moraju biti u ispravnom stanju u vezi čega je odgovoran rukovodilac gradilišta. Težina tereta koji se utovara, transportuje, istovara, deponuje i uređuje mora biti poznata, u vezi čega je obavezan da se brine vozač vozila koji vrši transport određenog tereta. Sredstva mehanizacije za utovar, istovar i transport ne smeju se opterećivati preko njihove dozvoljene nosivosti, a u vezi čega su odgovorni rukovodioci dotičnih mašina. Užad, sajle, kuke, alke i drugi pomoćni materijal koji služi za prenošenje tereta mora imati ateste o nosivosti koji se moraju čuvati na gradilištu gde se dotična sredstva upotrebljavaju u vezi čega je odgovoran rukovodilac gradilišta.

Za vreme dizanja tereta sa dizalicom, ne sme se niko od radnika nalaziti ispod visećeg tereta u vezi čega je obavezan da se brine rukovodilac dizalice i signalista. Signalista koji daje potrebne signale dizaličaru kod manevrisanja sa teretom mora javiti ugovorenim znacima dizaličaru da je operacija prijema ili ugrađivanja, odnosno lagerovanja tereta izvršena i tek tada dizaličar po dobijenom ugovorenom znaku od signaliste vrši pokrete sa dizalicom. Pri prenošenju rastresitog materijala na objektu kao što su pesak, šljunak, blokovi i drugo, na gradilištu se mora napraviti drveni sanduk za ovu vrstu posla, a prema skici i statičkom računu koji se dostavlja gradilištu uz ovaj Elaborat. Rukovodilac gradilišta i poslovođa radova odgovorni su ukoliko ne naprave odgovarajući sanduk za prenos rastresitog materijala kako je to predviđeno statičkim računom. Građu i armaturu prenositi pomoću platformi. Građu i armaturu pri prenosu dobro učvrstiti za platformu sajlama ili odgovarajućim užadima da ne može doći do klizanja materijala sa platforme pri prenosu.

Otvaranje i zatvaranje stranica na vozilu mogu vršiti samo dva radnika od kojih je jedan vozač dotičnog vozila koji moraju stajati sa strane vozila prilikom otvaranja i zatvaranja stranica. Vozač je obaveza da pokaže pomoćnom radniku koji pomaže na otvaranju i zatvaranju stranica, gde treba da stoji sa strane na sigurnom mestu, kako da se čuva da ne dođe do povrede pri otvaranju i zatvaranju stranica. Za vreme noćnog rada pri utovaru, istovaru i transportu, kao i pri deponovanju građevinskog materijala, sva ova radna mesta moraju biti dobro osvetljena. Radnicima zaposlenim na poslovima utovara, istovara, transporta, lagerovanja i uređivanja građevinskog materijala, moraju se obezbediti lična zaštitna sredstva, predviđena Pravilnikom o zaštiti na radu. Radnici su obavezni da u toku rada pravilno koriste i upotrebljvaju dobijena lična zaštitna sredstva. Radnici koji se rasporede da rade na navednom gradilištu moraju biti upoznati pre početka rada sa načinom rada i merama zaštite u toku rada, a u vezi čega je odgovoran poslovođa radova u dotičnoj smeni i rukovodilac gradilišta. Svi radnici koji rade na izgradnji objekta po visini, tj. na zidanju, šolovanju, postavljanju armature, pri ugrađivanju betona, pri pravljenju skele, zatim na obradi fasade, varioci i dr. moraju biti podvrgnuti periodičnom lekarskom pregledu u cilju dobijanja lekarskog uverenja o zdravstvenoj sposobnosti za radove na visini. Važnost lekarskog uverenja o izvršenom lekarskom pregledu je 2 godine. Radniku kome u lekarskom uverenju piše da je nesposoban za rad na visini ne sme biti raspoređen da radi na visini, u vezi čega je odgovoran da se stara rukovodilac gradilišta.

Rukovodilac dizalice odgovoran je ako se ne pridržava dobijenog uputstva pri radu sa dizalicom i ako ne sprovodi mere zaštite na radu za siguran rad. Vozači motornih vozila obavezni su da se pridržavaju propisa i mera zaštite na radu pri utovaru, istovaru i transportu tereta sa vozilom i da se pri kretanju sa vozilom kroz krug gradilišta pridržavaju brzine kretanja koja ne sme preći više od 10 km/h. Rukovodilac gradilišta i poslovođa moraju organizovati siguran način rada i vršiti stalnu kontrolu kod utovara, istovara, transporta i uskladištenja građevinskog materijala i montažnih elemenata. Rukovodilac gradilišta obavezan je da na pogodan način upozna sve radnike na gradilištu sa načinom rada i merama zaštite u toku rada kod utovara, istovara, transporta i deponovanja građevinskog materijala. Obaveza je rukovodioca gradilišta da organizuje siguran način rada pri utovaru, istovaru, transportu i deponovanju građevinskog i drugog materijala. Pri utovaru i istovaru teških tereta u vozila ili sa vozila onda je obavezno prisustvo nekog od tehničkog osoblja u vezi čega je odgovoran rukovodilac gradilišta.

NAČIN OBEZBEĐIVANJA OPASNIH I UGROŽENIH PROSTORA I MESTA NA GRADILIŠTU Na glavnom ulazu u gradilište i to na vidnom mestu postaviti firmi Biroa. Na ulaznim vratima u gradilište postaviti table upozorenja sa natpisom: “ZABRANJEN ULAZ NEZAPOSLENIM LICIMA”. Table upozorenja postaviti na čvrstim stubovima, table moraju biti limene, sa belom podlogom i tehnički ispisanim slovima u crvenoj boji. U ugroženoj zoni dizalice postaviti table upozorenja sa natpisom: “PAŽNJA-RADI DIZALICA-NE PROLAZI ISPOD VELIKOG TERETA!”. Kod cirkulara postaviti tablu upozorenja sa ispisanim imenom i prezimenom radnika koji je ovlašćen za rad sa cirkularom. Cirkular mora imati zaštitnik iznad kružne testere kako je to predviđeno u pogledu Elaboratom i uputstvom za rukovođenje sa cirkularom. Na svim mešalicama i drugim mašinama stavlja se upozorenje sa natpisom: “ZABRANJEN PRISTUP NEZAPOSLENIM LICIMA”.

Posebno treba voditi računa kod rada sa vrućim bitumenom koji treba držati u posebnim posudama sa poklopcima za zatvaranje. Bitumen se mora zagrevati do određene temperature topljenja na mestu gde će se i upotrebljavati. Sa vrućim bitumenom mogu raditi samo osposobljeni radnici i upoznati sa zaštitom na radu i načinom rada. Rastopljeni bitumen ne sme se prenositi sa dizalicom ni u kakvoj posudi. Sve otvore u objektu kroz koje može doći do propadanja radnika u dubinu, zaštititi privremenom zaštitnom ogradom čija visina ne sme biti manja od 100 cm, sa najvećim otvorom u zaštitnoj ogradi od 30 cm. Pojedini otvori mogu biti zaštićeni i sa odgovarajućim poklopcima, koji se moraju dobro učvrstiti da ne može doći do njihovog pomeranja pri radu i prolazu radnika. Radnici koji rade na ugroženim ivicama objekta od pada sa visine moraju u toku rada upotrebljavati pored predviđenih ličnih zaštitnih sredstava i zaštitne konopce i opasače za vezivanje radnika, a u vezi čega je obavezan da se brine rukovodilac gradilišta i poslovođa radova. Rukovodilac gradilišta, odnosno objekta obavezan je da preuzme odgovarajuće mere u cilju postupanja po odredbama Elaborata, a u vezi obezbeđenja opasnih i ugroženih prostora i mesta na gradilištu.

ODREĐIVANJE VRSTA I NAČINA IZVOĐENJA GRAĐEVINSKIH SKELA Gradilištu se ostavljaju na izbor za upotrebu proračuni i crteži za pokretanje skela na drvenim nogama, za isturene konzolne skele i za cevastu fasadnu skelu. Rukovodilac gradilišta određuje izbir najpogodnije skele za potrebe gradilišta. Rukovodilac gradilišta odrađuje stručne radnike za upravljanje, montažu, održavanje i demontažu skele. Radnici na pomenutim radovima moraju biti kvalifikovani tesari ili zidari upoznati sa načinom rada i merama zaštite na radu. Obavezuje se rukovodilac gradilišta da predhodno proveri da li radnici koje je rasporedio za pravljenje, montažu, održavanje i demontažu skele imaju lekarsko uverenje o izvršenom periodičnom pregledu za rad na visini, čija važnost lekarskih uverenja ne sme biti duža od dve godine. Radnici koji nemaju lekarska uverenja, kao dokaz da su sposobni za radove na visini, gde postoje mogućnosti da dođe do pada sa visine ne smeju se rasporediti na iste.

Rukovodilac gradilišta, obavezan je da radnicima koje rasporedi da rade na poslovima pravljenja, montiranja, održavanja i demontiranja skela, pokaže način rada i mere zaštite na radu, kojih se radnici moraju pridržavati. Pokretne skele na drvenim nogama mogu se upotrebljavati sa unutrašnje strane za obradu zidova, za štemovanje i za druge unutrašnje zanatske radove. Konzolna skela može se upotrebiti po potrebi za prijem materijala ili pak za druge radove na obradi fasade. Takođe za obradu fasade na objektima može se upotrebiti cevasta metalna fasadna skela. Skice i tekstualni opis skele dostavljen je u navedenom gradilištu. Pri postavljanju skela voditi strogo računa da se predhodno izvrši pregled kvaliteta materijala skele, da se odredi potrebna dimenzija materijala za skele, da se pregledaju sastavni delovi i elementi za spajanje, zatim predvidi način pričvršćenja i usklađivanja skela međusobno i za objekat, predvidi najviše dopušteno opterećenje, a prema proizvođaču cevastih metalnih skela i statičkom računu kod pokretnih skela na drvenim nogama i konzolnih isturenih skela.

Rukovodilac gradilišta dužan je da pre početka radova pokaže način rada i pridržavanja mera iz zaštite na radu, prilikom pravljenja, montaže, održavanja i demontaže skela. Početak pravljenja skela mora se upisati u dnevnik građevinskih radova. Odstojanje poda skele od objekta ne sme biti veće od 20 cm, a širina radne platforme ne sme biti manja od 80 cm, niti pak veća od 160 cm. Zaštitna ograda na skelama mora biti udaljena od strane čija visina od tla, odnosno poda radne platforme ne sme biti manja od 100 cm, sa najvećim otvorom u zaštitnoj ogradi od 30 cm. Zaštitna ograda postavlja se na svim skelama čija visina radnih platformi od tla do poda ne sme biti manja od 100 cm. Patos na radnoj platformi mora biti postavljen po celoj širini platforme, a fosne moraju biti primaknute jedna uz drugu. Na spoljnim ivicama radne platforme postaviti po celoj dužini sa unutrašnjih strana po jednu fosnu vertikalno, čija visina treba da iznosi oko 20 cm, a ovo je radi zaštite radnika da ne bi moglo doći do iskliznuća nogu radnika sa radne platforme. Razmak između vertikala (vertikalni stubovi) ne sme biti veći od 200 cm, kod upotrebe fosni za patos debljine 4, 8 cm (građevinska petica). Teren (tlo) gde se postavlja skela mora biti poravnjan, oslonce dobro učvrstiti da ne može da dođe do njihovog pomeranja. Skela mora biti dobro ukrućena za objekat pomoću krutih veza i dijagonalno kosnicama u oba pravca pod uglom od 45°. Pokretne skele sa drvenim nogama moraju biti tako urađene da mogu podneti horizontalno i vertikalno opterećenje. Ove skele uraditi prema skicama i statičkom proračunu koji se dostavlja navedenom gradilištu. Međusobni razmak nogara jednog od drugog ne sme biti veći od 200 cm, kod upotrebe fosni za radni patos 4, 8 cm. Skele sa drvenim nogarima postavljaju se na drvenom tlu i iste moraju biti ukrućene i uvršćene da ne može doći do klizanja ili rušenja.

Patos na skelama mora biti potpun, daske primaknute jedne do druge i povezane. Širina patosa ne sme biti manja od 80 cm. Ako je visina radne platforne od tla ili poda veća od 100 cm onda se na radnim platformama moraju uraditi zaštitne ograde visine 100 cm, sa najvećim otvorom u zaštitnoj ogradi do 30 cm. Cevasta fasadna skela mora biti povezana za uzemljenje. Uzemljenje meri ovlašćeno lice za ovu vrstu posla. U vezi povezivanja skele za uzemljenje i merenja otpora uzemljenja, na gradilištu se mora nalaziti dokumentacija, odnosno atest o mernom otporu uzemljenja. Posle završetka pravljenja ili montiranja skele na gradilištu, iste moraju biti pregledane od strane rukovodioca gradilišta. Skele treba pregledati u pogledu njihove ispravnosti za siguran radnika. Neispravna skela ne sme se koristiti sve dok se ne dovede u ispravno stanje. Početak pravljenja, montiranja, puštanja skele u rad kao i podatke o pregledu skele od strane rukovodioca gradilišta mora se upisati u dnevnik građevinskih radova. Ovo isto važi kad se naredi da se vrši demontaža skele na navedenom objektu. U slučajevima kad se skela priprema i montira za radove kooperanata, onda rukovodilac gradilišta mora kroz zapisnički dnevnik građevinskih radova konstatovati ispravnost skele za siguran rad. Odgovoran radnik kooperantskog preduzeća koji odgovara za izvođenje radova mora pismeno potvrditi u dnevniku građevinskih radova da je primio ispravnu skelu za siguran rad. Ukoliko skela nije ispravna za siguran radnika odgovorni radnik kooperantskog preduzeća ne sme skelu primiti ni odobriti istu za upotrebu i za radnika sve dok se skela ne dovede u ispravno stanje za siguran radnika, o čemu se takođe mora pismenim putem konstatovati u dnevniku građevinskih radova. Odgovorni radnik kooperantskog preduzeća je dužan pismenim putem da zahteva sa priloženim crtežom u pogledu pravljenja i montiranja skele za izvođenje radova.

Sve skele na objektu koje su u upotrebi moraju se povremeno pregledati u pogledu njihove sigurnosti za rad i to posle vremenskih nepogoda, zastoja u radu, oštećenja skele i dr. Pregled skele vrši rukovodilac gradilišta o čemu se vodi pismena evidencija u dnevniku građevinskih radova. Ispod vertikala-nogara ne smeju se postavljati blokovi, cigle, kablovi i drugi rasuti predmeti skloni rušenju. Ispod nogara mora se postavljati i to na čvrstoj podlozi odgovarajuće papuče-oslonci, a u nedostatku papuča ispod vertikala postaviti zdravu građevinsku dasku-fosne debljine 4, 8 cm. Brigada radnika koja je odgovorna za rad na montiranju, demontaži, održavanju i popravljanju skele, odgovorna je ukoliko se ne pridržava dobijenih uputstava za siguran rad. Radnici koji budu radili na popravljanju, montaži, održavanju i demontaži skele moraju imati periodična lekarska uverenja kao dokaz da su zdravstveno sposobni za radove na visini čija važnost ne sme biti duža od 2 godine. Svi radnici koji se odrede da rade skele, da ih montiraju, održavaju ili demontiraju moraju u toku rada upotrebljavati zaštitna sredstva predviđena Pravilnikom o zaštiti na radu u Birou.

NAČIN ZAŠTITE OD PADA SA VISINE U DUBINU Radnici koji se rasporede da rade na opasnim mestima od pada sa visine moraju imati lekarsko uverenje o izvršenom periodičnom lekarskom pregledu. Radnici kojima u lekarskom uverenju piše da su nesposobni za rad na visini ne smeju biti raspoređeni da rade na visini, već se moraju rasporediti da rade druge poslove, u vezi čega se mora brinuti rukovodilac gradilišta. Stepenišni prolazi i stepenišni podesti moraju biti zaštićeni sa strane privremenom zaštitnom ogradom, čija visina mora iznositi najmanje 100 cm, sa najvećim otvorom u zaštitnoj ogradi do 30 cm, tako da ni u kom slučaju ne može doći do propadanja radnika kroz ove otvore. Svi opasni otvori kroz kojih može doći do propadanja radnika, moraju biti zaštićeni privremenom zaštitnom ogradom visine najmanje 100 cm, sa najvećim otvorom u zaštitnoj ogradi do 30 cm, o čemu se mora brinuti rukovodilac gradilišta. Umesto zaštitne ograde, ako to bolje odgovara na pojedinim otvorima mogu se postaviti zaštitni poklopci koji se moraju dobro učvrstiti da ne može doći do njihovog pomeranja pri korišćenju od strane radnika usled čega bi moglo doći do povreda na radu.

Iskopi u krugu gradilišta, šahte i jame moraju se zaštititi da u isto ne može doći do upadanja radnika. Šahte i jame pokriti odgovarajućim poklopcima, a prelaze preko iskopa obezbediti og građe čija širina prolaza ne sme biti manja od 60 cm, sa obaveznim postavljanjem zaštitne ograde sa strane čija visina ne sme biti manja od 100 cm. Radnici koji rade na ivicama objekta i koji su ugroženi od pada sa visine moraju u toku rada upotrebljavati opasače za vezivanje. Opasače za vezivanje treba pregledati svakog dana pre početka rada u pogledu njihove ispravnosti za siguran rad. Oštećeni opasači ne smeju se upotrebljavati za vezivanje radnika na opasnim mestima od pada sa visine. Prihvatanje težih tereta na gradilištu mogu vršiti samo osposobljeni radnici, određeni za ovaj posao od strane rukovodioca gradilišta. Ovi poslovi se moraju organizovati sa posebnom pažnjom, kako bi se rad obavljao što sigurnije, da se teretu prilazi sa najvećom pažnjom i opreznošću i to onda kada je teret spušten na odgovarajuću visinu i na određeno mesto gde ga treba ugraditi ili privremeno deponovati.

UPOTREBA MEHANIZACIJE NA GRADILIŠTU I MERE SIGURNOSTI Za potrebe radova na gradilištu predviđena je upotreba mešalica, cirkulara, teretnih vozila, dizalice, vibratora, prenosnih električnih bušilica i brusilica. Sa navedenim mašinama mogu raditi samo osposobljeni i obučeni radnici odgovarajućih kvalifikacija koji su određeni rešenjem od nadležnog rukovodioca, dok sa motornim vozilima mogu rukovati vozači koji imaju položen vozački ispit određene kategorije. Sa cirkularom može raditi kvalifikovan radnik-tesar ili stolar, koje odredi rukovodilac gradilišta i koje je lice predhodno upoznato sa načinom rada i merama zaštite u toku rada. Ovom licu mora se uručiti uputstvo sa načinom rada i rukovanja cirkularom. U neposrednoj blizini cirkulara i na vidnom mestu postaviti tablu upozorenja na kojoj će biti ispisano ime i prezime lica ovlašćenog za rad sa cirkularom. Cirkular za rezanje građe mora biti pokriven zaštitnom nadstrešnicom za zaštitu od vremenskih nepogoda. List kružne testere mora biti zaštićen iznad i ispod radnog stola. Zaštitna naprava za list testere ispod radnog stola treba u svekom trenutku da pokriva-štiti sečivo i opasnu zonu da ne može doći do povrede radnika. Zaštitna naprava kružne testere mora biti propisno postavljena sa gornje strane iznad radnog stola tako da ne umanjuje vidljivost rezanja, ali najviše do 5 mm iznad predmeta koji se obrađuje. Širina raspona, odnosno razreza u stolu ne sme biti manja od širine zubaca testera uvećan za 1 mm, niti veća od te širine uvećan za 3 mm.

Rukovodioci mašina dužni su da sa mašinama rukuju na osnovu postojećih propisa i uputstava koja dobijaju za mašinu. Sa električnom prenosnom bušilicom može raditi osposobljeno i kvalifikovano lice upoznato sa načinom rada i merama zaštite u toku rada. Ovo lice mora u toku rada upotrebljavati pored ostalih ličnih zaštitnih sredstava, testirano zaštitne rukavice i gumene atestirane cipele za zaštitu od udara struje. Sa mešalicom može rukovati samo kvalifikovani rukovaoc građevinskih mašina određen rešenjem od nadležnog rukovodioca. Mešalica se mora postaviti na ravnom terenu i nivelisati tako da uvek bude stabilna. Mešalica se ne sme čistiti ili podmazivati u toku rada. Svi prenosioci snage na mešalicu moraju biti zaštićeni. Mešalica se ne sme pustiti u rad ukoliko prenosioci snage nisu zaštićeni sa zaštitnim oklopom, a u vezi čega je odgovoran rukovodilac mešalice. Uz Elaborat gradilištu se dostavljaju sva uputstva za mašine koje se raspoređuju na gradilište, te je obaveza rukovodilac gradilišta da po jedno uputstvo uruči svakom rukovodiocu mašine uz potpis, saopštavajući rukovodiocima mašina da se moraju strogo pridržavati uputstava za rad sa dotičnom mašinom. Radnik zadužen za kontrolu mehanizacije, dužan je da svakodnevno kontroliše ispravnost mašina za rad i uređaja. Ni jedna neispravna mašina ne sme biti puštena u eksploataciju, dok se predhodno ne dovede u ispravno stanje, u vezi čega je odgovoran rukovodilac dotične mašine i radnik na održavanju, ako nije preduzeo odgovarajuće mere za dovođenje mašina u ispravno stanje. Radnik zadužen za održavanje mehanizacije, odgovoran je ako na vreme ne izvrši pregled oruđa za rad i uređaja i ako iste ne dovede u ispravno stanje. Rukovodioci mašina obavezni su da pre rada pregledaju mašinu sa kojom rukuju u pogledu ispravnosti za rad, a takođe dužni su da u toku rada vrše povremeni vizuelni pregled ispravnosti mašina za rad. Rukovodioci mašina ne smeju pustiti ne ispravnu mašinu u rad, sve dotle dok se ne dovede u ispravno stanje.

RADNA MESTA NA KOJIMA POSTOJI POVEĆANA OPASNOST PO ŽIVOT I ZDRAVLJE RADNIKA Radna mesta gde postoji povećana opasnost po život i zdravlje radnika na gradilištu su: konzolne dizalice, tesari na objektu, betonirci koji rade na ugrađivanju betona na objektu, varioci na objektu, monteri na montaži fasadnih skela, fasaderi na obradi fasade i zidari koji rade na objektu, odnosno na ugroženim mestima od pada sa visine. Svi radnici koji se rasporede da rade na radnim mestima gde postoji povećana opasnost po život i zdravlje radnika moraju imati odgovarajuće kvalifikacije, moraju se upoznati sa načinom rada i merama zaštite u toku rada, moraju biti pregledani od strane zdravstvene ustanove, odnosno moraju se podvrgnuti periodičnom lekarskom pregledu u cilju kontrolisanja zdravstvenog stanja za rad na visini. Radnicima kojima u lekarskom izveštaju piše da su nesposobni za rad na visini ne smeju biti raspoređeni da rade na visini, a u vezi čega je odgovoran rukovodilac gradilišta. Obaveza je rukovodioca gradilišta da pri rasporedu radnika na radnom mestu, svakog dana upozorava radnike na način rada i na pridržavanje i sprovođenje mera iz zaštite na radu za siguran rad. Rukovodila gradilišta obavrzan je da svakodnevno vrši kontrolu kod svih radnika u pogledu pravilnog korišćenja ličnih zaštitnih sredstava. Ni jedan radnik ne sme biri raspoređen da radi na svom radnom mestu ako nije upoznat sa načinom rada, sa merama zaštite u toku rada i ako nema u toku rada lična zaštitna sredstva predviđena Pravilnikom o zaštiti na radu.

MERE I SREDSTVA PROTIVPOŽARNE ZAŠTITE Mere za zaštitu od požara na gradilištu preduzimaju se u cilju sprečavanja izbijanja i širenja požara. Rukovodilac gradilišta obavezan je da obezbedi protiv-požarnu preventivu za privremene građevinske objekte na gradilištu kao što su kancelarijske prostorije, prostorije magacina i skladišta, odelenje za presvlačenje radnika i druga odelenja. Za ove prostorije obezbediti na vidnom mestu bure sa vodom od najmanje 200 litara, dve kofe, dve lopate i jedan kramp. Jedne stube za penjanje dužine 4 metra, sanduk sa peskom od 172 m 3 peska i vatrogasni aparat S-9. Alat i pribor ofarbati crvenom bojom i privrstiti na vidnom mestu privremenih građevinskih objekata i to na tablu dim. 120 x 80 cm, koja mora biti ofarbana crvenom bojom i pričvršćena na sigurnom mestu na jednom od privremenih objekata. Alat i pribor mora biti uvek potpun i u ispravnom stanju. Svi radnici koji rade na navedenom gradilištu moraju biti upoznati sa upotrebom i rukovođenjem protiv-požarnim sredstvima. U odeljenju magacina gde se drži roba i građevinski materijal ne sme se ložiti vatra i ne sme se uključivati grejalica. Na vratima ovih prostorija postaviti tablu sa upozorenjem i natpisom “ZABRANJEN ULAZ NEZAPOSLENIM LICIMA”. Na gradilištu ne sme se ložiti vatra, niti pušiti osim na određenim mestima gde odredi nadzorni organ. Rukovodilac gradilišta odgovoran je ako ne obezbedi protiv-požarna sredstva kako je to predviđeno ovim Elaboratom. Rukovodilac gradilišta je obavezan da sredstva i pribor za protiv-požarnu zaštitu drži uvek u ispravnom stanju.

IZRADA I ODRŽAVANJE SANITARNIH ČVOROVA NA GRADILIŠTU Na gradilištu postoje sanitarni čvorovi koje treba održavati, svakodnevno ih čistiti i dezinfikovati. Takođe obezbediti prostorije za ručavanje radnika i prostorije za presvlačenje radnika, o čemu se brine rukovodilac gradilišta.

PRUŽANJE PRVE POMOĆI Na gradilištu i to u kancelariji rukovodioca gradilišta obezbediti ormarić snabdeven sanitarnim materijalom i sredstvima za pružanje prve pomoći. U ormariću se moraju nalaziti uvek sledeći sanitetski materijali: 1. Dva komada flastera zavoja 2. Pet manjih i pet većih sterilnih prvih zavoja 3. Četiri komada zavoja dužine 5 m i širine 5 cm 4. Dve trougle marame i četiri sigurnosne igle 5. Tri paketića bele vate po 10 grama i jedan paket proste vate od 100 grama 6. Šest komada naprstaka od kože u tri veličine 7. Jedna manja anatomska pinceta 8. Jedne makazice za rezanje zavoja sa zavrnutom glavicom 9. Esmarh guma 80 -100 cm dužine i 2, 5 cm širine 10. Četiri utege za prelom kostiju obložene vatom i to dva komada dužine 100 cm i dva komada dužine po 50 cm a 10 cm širine

Ormarić se mora stalno držati u urednom stanju i dopunjavati sa predviđenim sanitetskim materijalom. Ormarić za prvu pomoć mora biti smešten na vidnom mestu u kancelariji rukovodioca gradilišta, a na spoljnoj strani vrata ormarića mora se nalaziti znaksimbol Crvenog krsta. Na ormariću mora biti istaknuto i vidno napisano sledeće: 1. Adresa i telefonski broj najbliže zdravstvene stanice 2. Adresa, odnosno ime i prezime lica osposobljenog za pružanje prve pomoći i to najmanje tri lica od kojih se uvek po jedno lice mora nalaziti u smeni rada. Lice za pružanje prve pomoći na gradilištu su tehničko osoblje kao rukovodilac gradilišta, tehničar gradilišta, poslovođa i dr. koji su osposobljeni za pružanje prve pomoći. Ormarić mora biti uvek otključan. Na gradilištu obezbediti i jedna nosila za slučaj pružanja prve pomoći pri povredi radnika.

Kada se na gradilištu ukaže potreba za pružanje prve pomoći onda odmah primeniti sledeća pravila: 1. Izbeći uzbuđenje i paniku 2. Ako je potrebna prva pomoć da bi se spasio ljudski život (veštačko disanje, zaustavljanje krvarenja, itd. ) odmah pristupiti pružanju prve pomoći bez oklevanja 3. Pregledati pažljivo povređenog 4. Nikada povređenog ne pokretati jako osim kada je potrebno da se povređeni skloni sa mesta povrede, iznese na svež vazduh ili da se zaštiti od drugih opasnosti 5. Odmah po potrebe poslati nekog po hitnu pomoć, odnosno lekara 6. Ako je potrebno pozvati inspekciju rada ili istražnog sudiju i to u slučajevima kada se radi o težoj povredi UKAZIVATI POMOĆ SLEDEĆIM REDOM 1. Veštačko disanje 2. Zaustavljanje krvarenja 3. Otvorene povrede i opekotine 4. Frakture (prelomi) 5. Transport povređenog