BENLK TEHDD VE BENLK YCELTMENN HLE YAPMA DAVRANIINA

BENLİK TEHDİDİ VE BENLİK YÜCELTMENİN HİLE YAPMA DAVRANIŞINA ETKİSİ Özgüm COŞKUN*, Rumeysa ÇOŞTAN Cansu Naz EĞER, H. Melisa İPEK Başkent Üniversitesi Psikoloji Bölümü psk. baskent. edu. tr GİRİŞ SONUÇ TARTIŞMA Çalışmanın amacı, bireylerin benlik yüceltme ihtiyacı karşılandığında veya benlikleri tehdit edildiğinde hile davranışı gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceklerini araştırmaktır. Mevcut araştırma literatürde eksik olan benlik tehdidi, benlik yüceltme ve hile yapma davranışı ilişkilerini araştırması açısından önemlidir. Araştırmanın hipotezleri aşağıda sunulmuştur: • Verilerin analizi için Ki Kare Bağımsızlık Testi uygulanmıştır. • Bu analizin sonucunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir 2 (2, N = 372) =. 53, p >. 05. fark bulunamamıştır; �� • Her grupta birtakım katılımcı hile davranışı göstermiştir. Elde edilen oranlar Tablo 1’de gösterilmiştir. Hipotezler Neden Desteklenmedi? • Araştırmalar başarı isteğinin hile yapmaya yönlendirdiğini söylemektedir (örn. , Finn ve Frone, 2004). Bu doğrultuda, katılımcılar deneydeki görevi başarı ile eşleştirmemiş ve hile yapma davranışına ihtiyaç duymamış olabilir. • Yapılan aldatmada verilen görev dikkat kapasitesini ölçmeye dayalı olarak tanımlanmıştır. Bu durum katılımcıların verilen geribildirimleri benliklerine doğrudan bir tehdit olarak algılamamalarına neden olmuş olabilir. • Newstead, Franklyn-Stokes ve Armstead (1996) çalışmalarında zorlayıcı durumlarda bireylerin hile davranışına daha az başvurduğunu bulmuşlardır. Deneyde verilen imgelerdeki objeleri bulmak katılımcıya zorlayıcı gelmiş olabilir ve katılımcıların hile yapma davranışı azalmış olabilir. • Rekabet ortamında düşük performansa sahip bireyler daha fazla hile yapma eğilimindedirler (Schwieren ve Weichselbaumer, 2010). Deney bilgisayar ortamında ve anonim olarak yürütüldüğü için rekabet tetiklenmemiş ve dolasıyla katılımcılar hile yapmamış olabilirler. • Olumlu geri bildirim verilerek benlik yüceltme ihtiyacı doyurulan kişiler hile yapma eğiliminde değildir. • Olumsuz geri bildirim verilerek benlik tehdidi yaratılan kişiler ise olumlu benlik imajlarını korumak ve benliklerini güçlendirmek için hile yapma eğilimindedir. YÖNTEM • Deneyde 3 grup vardır. Bu gruplar; olumlu geribildirim verilerek benliği yüceltilen deney grubu, olumsuz geribildirim verilerek benlik tehdidi yaratılan deney grubu ve hiç geribildirimin verilmediği kontrol grubudur. • Katılımcılara araştırmanın asıl amacı gizlenerek bilgilendirilmiş onam verilmiştir. • Deneyde ne yapacaklarına dair verilen yönergenin ardından her biri 7 saniye ekranda kalan 4 imge gösterilmiştir ve imgelerde bulunan nesneler sorulmuştur. • Verdikleri cevaba bağlı olmaksızın katılımcıların yer aldıkları gruplara göre yanıtların doğru veya yanlış olduğuna dair geri-bildirim verilmiştir. • Daha sonra 5. imgede hile yapma davranışına yöneltmek amacı ile sorulan nesnenin kesin var olduğu bilgisi verilmiş ve onların bu nesneyi görüp görmediği sorulmuştur. • Son sorudan sonra katılımcılara deneyin gerçek amacı hakkında bilgilendirme yapılmıştır. Tablo 1. Katılımcıların Hile Davranışlarının Bulundukları Gruba Göre Dağılımı Katılımcılar hile yaptı mı? Evet Hayır Toplam Gruplar Benlik Yüceltme Benlik Tehdidi Grubu N % 31 25. 80 28 23. 30 89 74. 20 92 76. 70 120 100 Kontrol Grubu N % 29 22 103 78 132 100 Toplam N 88 284 372 % 23. 70 76. 30 100 • Sonuçlar cinsiyet açısından incelediğinde yine istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilememiştir. Her iki cinsiyet grubu da belli bir oranda hile 2 (2, N = 372) = 1. 75, p >. 05. yapma davranışı sergilemektedir; �� • İstatistiksel olarak anlamlı olmamasına rağmen, benlik tehdidi grubundaki erkeklerin diğer gruplardaki erkeklere kıyasla daha az hile davranışı sergileme eğiliminde oldukları anlaşılmıştır. Elde edilen veriler Şekil 1’ de gösterilmiştir. Şekil 1. Deney ve Kontrol Gruplarındaki Kadın ve Erkek Deneklerin Hile Yapma Oranları Not. Cinsiyetlerini belirtmek istemeyen deneklerin verileri çıkarılmıştır. ✉�oozgumcoskun@gmail. com KAYNAKÇA Finn, K. V. ve Frone, M. R. (2004). Academic performance and cheating: Moderating role of school identification and self-efficacy. The Journal of Educational Research, 97(3), 115 - 121. Newstead, S. E. , Franklyn-Stokes, A. ve Armstead, P. (1996). Individual differences in student cheating. Journal of Educational Psychology, 88(2), 229 -241. Schwieren, C. ve Weichselbaumer, D. (2010). Does competition enhance performance or cheating? A laboratory experiment. Journal of Economic Psychology, 31(3), 241 -253.