Beelden van Jezus Module 8 Jezus in beeld

Beelden van Jezus Module 8 (Jezus in beeld) - Hoofdstuk 1

Paul Verhoeven over Jezus (opdr. 1) � Paul Verhoeven: de wereld is een totale janboel � Maar hij heeft ook een andere kant ◦ Er is maar één ding het onderzoeken werkelijk waard: het leven van Jezus ◦ Lid Jesus Seminar �Amerikaans �Historisch-kritisch ingestelde wetenschappers �Bespreken welke zinnen uit de evangeliën betrouwbaar zijn en welke niet

Jesus Seminar (opdr. 1) � Veel kritiek: � Paul Verhoeven: ◦ Ze halen Jezus uit zijn eigen historische context ◦ Het beeld dat van Jezus overblijft is een toch wel erg aangepast aan het deugdelijke ideaal van de moderne westerse wereld ◦ Maagdelijke geboorte onzin Maria door Romeinse soldaat verkracht ◦ Kruis enkel een martelmiddel waar mensen plezier aan beleven ◦ Zijn fascinatie met Jezus is een obsessie, maar hij maakt diens wereld bewust zo plat mogelijk en hij laat geen mogelijkheid onbenut christenen te beschimpen die geloven dat Jezus Gods Zoon is

Jouw beeld van Jezus (opdr. 2) � Jezus is Rechter én Redder � Jezus is liefdevol en is een man vol medelijden � Jezus is God én mens � Jezus is als mens bang � Als God neemt Hij zijn taak gewillig op zich � Hij is mijn Verlosser � Hij kan ook toornig zijn, maar dan wel ín zijn liefde �…

Opdracht 3 – Reinier Sonneveld � Een film over Jezus maakt vooral veel duidelijk over de filmmaker en pijnlijk weinig over Jezus! � Als Jezus terug zou komen zonder veel bombarie, zou ik hem dan herkennen? � Is Jezus wie we ons voorstellen dat Hij is? � Een christen zegt: ◦ Mijn Redder, de Zoon van God. Maar moet je niet doorvragen? welke kleren zou hij dragen als hij nu zou leven? Op welke partij zou hij stemmen? Etc.

Opdracht 3 – beelden van Jezus � Hoe vaak blijkt Jezus dan niet een nauwkeurige kopie van ons eigen ideaalbeeld te zijn! ◦ ◦ Perfectionist: benadrukt zondeloosheid van Jezus Hulpvaardige: benadrukt Jezus’ liefde Streber: benadrukt hoe Jezus’ kerk groeit Romanticus: kent hem boven alles als de revolutionaire zonderling. God geschapen naar ons beeld.

Opdracht 5 – Veelzijdig mens � In onze zoektocht naar de echte Jezus zullen we telkens onszelf tegenkomen. Wie God zoekt, vindt allereerst zijn eigen schaduw ◦ Nodigt Jezus hier niet toe uit? Iedereen vindt bij hem zijn gading: Jezus lijkt zo tegenstrijdig. � Maar eenzijdige karakters zijn ongezond! En dus een veelzijdig mens gezond! ◦ En Jezus is het meest veelzijdig als gewone mens! Als grootste mens lijdt niemand meer onder onze projectie dan Hij

Opdracht 5 – Kneden � Moeten we het nu niet weer kloppend maken? � Het gaat dan om de richting waarin je kloppend maakt: ◦ Kneed jij aan de tekst? Of kneed Jezus jou? � We hebben talloze ontsnappingsroutes ontwikkeld om ons niet te laten kneden: ‘Rustig, rustig, ik ben al af!’ � Dat is een van onze favoriete ontsnappingen: het formeel purisme

Opdracht 5 – Formeel purisme � Uiterlijk hebben we alles op orde, alles lijkt helemaal goed te gaan in de gemeente. � We streven daar ook naar. Terecht. Maar: ◦ We misbruiken onze dogmatiek, liturgie en opwekkingsliederen als een valse geruststelling denk aan Petrus: eigen verlangens voor ogen. ◦ Als we dít maar doen, dán komt het wel goed. Als we maar de juiste gebaren maken, op de juiste manier bidden, etc.

Opdracht 5 – Denkfouten 1. 2. Het zit allang goed. Jezus is niet het soort pottenbakker dat zijn klei wegsmijt als het niet lukt. Het zit nooit goed, ook niet in onze dogmatiek, want dogmatiek is mensenwerk en daar kunnen we niet schuilen. Het werkt als magie: pogingen om controle over je leven te krijgen zonder je echt over te geven. Als brok klei kun je toch niet roepen: ‘Rustig, rustig, ik kan het zelf wel!’

Opdracht 5 – Laat je kneden � Dat zal pijn doen � Maar zoek Jezus bewust op! ◦ Hij ontmaskert je vervelendste trekjes, je diepste onvrijheden. ◦ ‘Iedereen die zijn leven wil behouden, zal het verliezen; maar wie zijn leven verliest omwille van Mij, zal het behouden. ’ ◦ Als je dat hoort kun je weinig meer vertrouwen van jezelf!

Beelden van Jezus in films (opdr. 6) � Perfectionist � Hulpvaardige � Streber � Romanticus � Echt mens � Echt God � Verlosser van de zonden � Verlosser van de wet � Verlosser van de Romeinen, Herodianen of Joodse leiders �…

Mag je naar Jezusfilms kijken? (opdr. 7) � Eerbied: het gaat om heilige geschiedenis � 2 e gebod: mag je geen films maken of mag je alleen geen beeldjes maken en die niet vereren? � Beeld voegt veel informatie toe (verkleurd beeld) � Helemaal God 2 e gebod � Ook helemaal mens: mag je afbeelden � De twee naturen zijn ‘ongedeeld, ongescheiden, onvermengd, onveranderd’ (concilie van Chalcedon 451) � Habakuk 2: 18 -20: ‘Zal dat beeld iets verkondigen? Het is wel gevat in goud en zilver, maar er zit geen leven in. ’ � Romeinen 10: 14 -18: ‘…als ze niet over Hem hebben gehoord…’

Mag je naar Jezusfilms kijken (opdr. 7) � De bedoeling van de filmmaker is belangrijk � De bedoeling waarmee je kijkt is belangrijk ◦ Wil hij een beeld van God maken? ◦ Is het bedoeld om te spotten? ◦ Of legt hij zijn visie, zijn vragen m. b. t. Jezus als ‘kunstenaar’ in de film? ◦ Vermaak? ◦ Vervanging van de Bijbel? ◦ Onderzoek �Naar de drijfveren van de regisseur? �Toetsen als evangelisatiemiddel? �Inzicht krijgen in de vraag hoe miljoenen mensen Jezus leren kennen door films?

Film of preek (opdr. 8) Preek Film Sterk in de toepassing (+) Toepassing bederft de film (-) Gericht op dit unieke publiek (+) Algemeen gemaakt voor miljoenenpubliek (-) Abstractere beelden (-) Sterk in concrete beelden (+) Gevoel/emotie minder (-) Kan sterker beroep doen op gevoel en emotie (+) Levert sterke identificatiefiguren (+) Voegt veel informatie toe aan de bijbeltekst (-)

Hoe kan een film verwijzen naar het evangelie? (opdr. 9) � Historische verwijzing: een bijbelse geschiedenis of een latere geschiedenis van het christendom wordt naverteld. Soms een variant, herziening of tegenverhaal op een bijbelse geschiedenis � Metaforische verwijzing: een element uit het geloof wordt in een beeld uitgedrukt � Verwijzing naar het geloof als idee: het geloof komt in deze verhalen naar voren als onderdeel van het wereldbeeld of de leefwereld van een of meer personages � Thematische verwijzingen: het verhaal kent een thema dat sterk correspondeert met een christelijk thema, zoals verzoening, schuld of genade

Film als evangelisatiemiddel? (opdr. 10) � Visuele middelen lijken tovermiddelen � Het zijn slechts hulpmiddelen: ze kunnen geen vervanging zijn van de preek � Verschillen preek en film in het artikel (zie ook schema bij opdr. 8): ◦ Preek goed in toepassing, film niet ◦ In preek kun je vertellen hoe het precies zit, in een film is er veel openheid voor eigen invulling ◦ Films zijn sterk in concrete beelden en gevoel, preken veel minder ◦ Een preek kruipt vaak in jou, terwijl jij vaak in een film kruipt (identificatie)

Film als evangelisatiemiddel? (opdr. 10) � Verschillen preek en film in het artikel (zie ook schema bij opdr. 8): ◦ Film voor miljoenen mensen �Voordeel: knalt meteen door naar de kern �Nadeel: te weinig persoonlijk van toepassing op situatie publiek ◦ Preek voor overzichtelijke groep mensen �Voordeel: persoonlijk van toepassing op situatie publiek �Nadeel: kan verzanden in details

Film als evangelisatiemiddel? (opdr. 10) � Films kunnen een goede aanvulling zijn op traditionele vormen: een film raakt mensen diep in het hart � Maar een film moet altijd gepaard gaan met tekstuele middelen! � Films evangeliseren nooit zelf, ze maken hooguit de ziel toegankelijker voor de Geest

Film als evangelisatiemiddel? (opdr. 10) � Elke kijker heeft zijn eigen levensgeschiedenis en kijkniveau ◦ Geschikt voor allereerste kennismaking met geloof? ◦ Of alleen geschikt als iemand al wat meer bekend is met het geloof? �Hoe verwijst de film naar het evangelie? �Historisch? Metaforisch? Naar het geloof als idee? Thematisch? �Wat is de intentie van de filmmaker? �Is hij neutraal? Of kritisch? Of wil hij appelleren?

Beoordelen a. b. c. d. e. Hoe dicht blijft het script bij de tekst van de evangeliën? Welke aspecten van Jezus worden benadrukt? Hoe komt Jezus op je over? In hoeverre is het maatschappelijk en theologisch denkkader van de filmmaker terug te vinden in de film? Wat is jouw beleving van de film? Wat is de mening van anderen (recensies)? Welke boodschap wil de filmmaker overbrengen?