Bc b ngy bin i hc Khoa hc

Bác bỏ ngụy biện Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn K 30 -Địa lý

A. Khái quát chung Bác bỏ ngụy biện là dựa vào những tri thức đã biết, những chứng cứ đã được kiểm tra để thấy được, chỉ ra sự sai lầm, thiếu cơ sở, sự cố ý vi phạm các quy tắc logic trong suy luạn ngụy biện, cao hơn nữa là đưa đến một suy luận có tính đúng đắn hơn.

I. Chứng minh mệnh đề sai

a/ Chứng minh mệnh đề đó trái thực tế. b/ Chứng minh mệnh đề phủ định của mệnh đề đó đúng. ~A đúng => A sai c/ Chứng minh trong các mệnh đề A, B, C. . . chỉ có duy nhất một mệnh đề đúng. d/ Chứng minh từ A rút ra được hệ quả B nhưng B sai.

II. Chứng minh lập luận đưa đến mệnh đề đó sai, thiếu cơ sở.

• Chỉ ra các luận cứ dùng trong phép chứng minh không đáng tin cậy. • Các quy tắc logic đã vi phạm khi chứng minh. • Khái miệm đã bị đánh tráo trong quá trình chứng minh

Lưu ý • Cách này không trọn vẹn vì người ta có thể bổ sung lại bằng luận cứ xác đáng hơn, chính xác hơn, sửa chữa lại cái sai lầm logic.

B. Các loại bác bỏ ngụy biện.

I. Bác bỏ ngụy biện theo cấu trúc. • Một chứng minh bao giờ cũng gồm 3 phần: Luận đề Luận cứ Luận chứng • Một trong 3 phần sai thì sẽ trở thành ngụy biện. Như vậy ta có thể dựa vào các phương pháp bác bỏ chỉ ra sai lầm vô ý hoặc cố ý của nhà ngụy biện trong các phần trên để bác bỏ mệnh đề ngụy biện đó. => Bác bỏ ngụy biện theo cấu trúc.

II. Bác bỏ ngụy biện theo thủ pháp ngụy biện. • Căn cứ vào thủ pháp, ta lại có 14 loại ngụy biện cơ bản ( cụ thể hơn ), mỗi loại ta sẽ có một phương pháp bác bỏ riêng nhưng cơ bản thì cũng dựa trên các quy tắc logic và các phương pháp bác bỏ ngụy biện. => Bác bỏ theo thủ pháp ngụy biện ( làm ngược lại những tủ pháp ngụy biện mà nhà ngụy biện đã sử dụng)

1/ Bác bỏ ngụy biện dựa vào uy tín cá nhân. Loại ngụy biện này dựa vào uy tín của người khác để thay cho dẫn chứng( luận cứ) của mình. Làm như vậy chắc chắn là ngụy biện vì uy tín của người đó cao nhưng chưa chắc những gì người đó khẳng định là đúng. Nắm được điều này ta có thể bác bỏ sự ngụy biện kiểu này theo 2 trường hợp:

a/ Kết luận của mệnh đề ngụy biện là sai. Đưa ra một chứng cứ, lập luận chặt chẽ, đảm bảo đúng để bác bỏ lập luận của kết luận kia. => mệnh đề ngụy biện kia đã được bác bỏ.

b/ Kết luận của ngụy biện là đúng Ta phải chứng minh không phải lúc nào người giỏi cũng luôn đúng và người dở cũng luôn sai. Họ điều là con người và ắt phải có lúc họ phạm phải sai lầm, Do vậy ta không thể sử dụng uy tín của họ mà làm luận cứ được. Ta phải chứng minh dựa vào các lập luận chính xác khác, có tính khoa học để lập luận.

2/ Bác bỏ ngụy biện dựa vào đám đông, dư luận. • Kiểu ngụy biện này, nhà ngụy biện sử dụng khả năng hùng biện của mình, lợi dụng truyền thống, tình cảm, thói quen, quyền lợi của đám đông để tranh thủ sự ủng hộ của họ, tạo áp lực buộc người kia phải chấp nhận quan điểm của mình. Kiểu ngụy biện này cho rằng luận điểm đó đúng vì có nhiều người đồng tình. • Để bác bỏ, ta pải chứng minh rằng kết luận, luận cứ, lập luận đó chưa đúng hoặc thiếu cơ sở.

3/ Bác bỏ ngụy biện dựa vào sức mạnh. • Ở trường hợp này nhà ngụy biện đã sử dụng sức mạnh để ép người khác tin vào luận điểm của mình. Ở đây sức mạnh chứ không phải tính đúng đắn của luận điêm bắt người ta tin theo. • Để bác bỏ, ta phải chỉ ra tính đúng đắn, tính chân lý của vấn đề đó

4/ Bác bỏ ngụy biện đánh vào tình cảm. Theo thủ pháp này, nhà ngụy biện sử dụng hoàn cảnh của mình để tác động vào lương tâm, tình cảm, tâm lí của người nghe, gợi ở họ lòng thương cảm, thương hại để được công nhận là mình đúng Để bác bỏ kiểu ngụy biện này, ta cần sáng suốt, vững lòng, chứng minh ra rằng giữa bản thân hoàn cảnh đó và những gì họ đang mong muốn đạt được không hề có ảnh hưởng gì đến nhau, chỉ rõ rằng đó chỉ là ngụy biện.

5/ Bác bỏ ngụy biện bằng cách đánh tráo luận đề. Dựa vào thủ pháp mà nhà ngụy biên sử dụng, ta có thể dễ dàng bác bỏ ngụy biện kiểu này bằng cách chỉ ra sự không tương đương nhau giữa 2 luận đề, chỉ ra sự nguy biện trong lập luận đó.

6/ Bác bỏ ngụy biện ngẫu nhiên. _Nhà ngụy biện sử dụng một sự kiện ngẫu nhiên nào đó, được nhà ngụy biện xem là có tính quy luật. _Trong trường hợp này, ta chỉ cần chỉ ra một trường hợp thuộc sự kiện mà nhà ngụy biện đã đưa ra nhưng có tính chất trái với các quy luật mà nhà ngụy biện khẳng định để bác bỏ cái luận điểm ngụy biện đó hoặc bác bỏ lập luận để đưa đến kết luận đó.

7/ Bác bỏ ngụy biện đen - trắng. Để bác bỏ ngụy biện kiểu này, ta sẽ chỉ ra ngoài hai mặt đối lập mà nhà ngụy biện nêu ra còn có các trường hợp khác, khả năng khác. . . và do vậy, lập luận, kết luận của nhà ngụy biện là hoàn toàn vô nghĩa.

8/ Bác bỏ ngụy biện dựa vào nhân quả sai.

a/Bác bỏ ngụy biện đánh đồng nguyên nhân với nguyên cớ. • Nhà ngụy biện đã đánh đống nguyên cớ với nguyên nhân để biện minh cho hành động của mình. • Để bác bỏ ngụy biện loại này ta cần phải xác định rõ đâu là nguyên nhân thực sự, đâu là nguyên cớ để chỉ ra tính chất ngụy biện, giả tạo, lừa bịp trong lập luận của họ.

b/ Bác bỏ ngụy biên sau cái đó vậy là cái đó. • Trong mối quan hệ nhân quả thì nguyên nhân báo giờ cũng xảy ra trước kết quả, tuy nhiên như vậy không có nghĩa là một sự vật hiện tượng xảy ra trước điều là nguyên nhân của hiện tượng, sự vật xảy ra sau. Ngụy biện sau cái đó vậy là cái đó là kiểu ngụy biện trong đó khi thây hai sự kiện A, B xảy ra lần lượt theo thời gian rồi cho rằng A là nguyên nhân của B.

• Để bác bỏ ngụy biện này, ta chỉ cần chỉ ra rằng giữa hai sự việc không có gì liên quan đến nhau, không có lên hệ với nhau, rằng nếu không có sự việc A thì vẫn có thể có sự việc B, do vậy sự việc A không là nguyên nhân của sự việc B, chỉ ra rằng đó chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên.

9/ Bác bỏ ngụy biện dưa vào sự kém cỏi. • Thủ pháp mà nhà ngụy biện sử dụng ở đây là căn cứ vào việc ai đó không chứng minh được một đề, hoặc không tìm thấy một đối tượng nào đó để khẳng định mệnh đề đó sai, không tồn tại. Việc suy luận như vậy là thiếu cơ sở và thiếu khoa học. Chúng ta không biết không có nghĩa là nó sai mà là chúng ta chưa đủ sức chứng minh là nó đúng hoặc ngược lại. • Để bác bỏ , ta cần phải chứng tỏ rằng trí tuệ của loài người có giới hạn, do vậy không phải hiện tượng, sự việc nào con người cũng chứng minh được.

10/ Bác bỏ ngụy biện lập luận vòng quanh. • Để bác bỏ ngụy biện kiểu này, ta cần phải chỉ ra sự thiếu đúng đắn trong các luận cứ Thường thì ngụy biện băng thủ pháp này, người ta thường chỉ đánh giá một trường hợp mà bỏ qua rất nhiều khả năng khác. Một cách khác để bác bỏ ngụy biện loại này là ta hãy chỉ ra sự thiếu độc lập giữa luận cứ với luận đề.

11/ Bác bỏ ngụy biện khái quát hóa vội vã. • Để bác bỏ ta cân chỉ ra các trường hợp riêng khác của suy luận bị nhà ngụy biện bỏ qua có giá trị trái ngược với kết luận, hay chỉ ra một khẳng định khác chắn đúng trái với kết luận mà nhà ngụy biện khẳng định.

12/ Bác bỏ ngụy biện sử dụng thủ pháp câu hỏi phức hợp. • Với thủ pháp này, nhà ngụy biện sẽ đưa ra một câu hỏi trong đó chứa hai câu hỏi, và yêu cầu một câu trả lời cho cả hai câu hỏi đó. Đây cũng là một dạng ngụy biện vì nó đã bỏ xót mất 2 trường hợp còn lại là hai câu hỏi kia có hai giá trị trái ngược nhau. Và do vậy, kết luận của kiểu lập luận này là không đáng tin cậy. • Để bác bỏ ta cần chỉ ra còn hai trường hợp nữa là câu hỏi thứ nhất đúng và câu hỏi thứ hai sai hoặc ngược lại.

13/ Bác bỏ ngụy biện sử dụng thủ pháp suy luận có tính xác suất. • Nhà ngụy biên sử dụng phương pháp suy luận cho kết quả đúng với một xác suất nhất định, nhưng lại coi đó là khẳng định chắc chắn. Muốn bác bỏ ngụy biện loại này ta chỉ cần chỉ ra một trường hợp trái với các luận cứ của nhà ngụy biện.

14/ Bác bỏ ngụy biện bằng diễn đạt mập mờ: • Với phương pháp ngụy biện kiểu này, nhà ngụy biện cố tình hành văn một cách mập mờ, sau đó gải thích theo ý mình. Để bác bỏ, ta chỉ cần chỉ ra chỗ mà nhà ngụy biện cố tình làm cho mập mờ và thay bằng từ khác, nội dung khác làm cho rõ nghĩa hơn.

Tóm lại: • Phương pháp chung để bác bỏ ngụy biện là làm ngược lại những thủ pháp mà nhà ngụy biện đã sử dụng. Ví dụ, nhà ngụy biện hành văn mập mờ thì ta đòi hỏi phải hành văn rõ ràng hơn, nhà ngụy biện đánh tráo luận đề, đánh tráo khái niệm thì ta đòi hỏi phải xác định lại, định nghĩa lại khái niệm khi tranh luận, nhà ngụy biện dùng luận cứ không chân thực thì ta chỉ rõ ra điều đó. . .

• Một phương pháp nữa là nghiên cứu thật nhiều các dạng ngụy biện và các ví dụ ngụy biện để có thể nhận ra chúng và bác bỏ. • Nói chung, nắm được các quy tắc logic thì ta sẽ dễ dàng vạch ra được sự ngụy biện trong suy luận.

Nhóm thực hiện • • • • Trần Thị Nguyệt Anh Phạm Thị Sương Châu Phạm Thị Hằng Đỗ Thành Long Lâm Trung Kiên Bá Trung Đông Nguễn Văn Tiến Nguễn Chí Bình Trần Văn Lê Hồ Thị Tố Hường Nguyễn Thị Kim Phượng Nguyễn Thị Minh Tâm Lê Đình Linh