Barnavernd tilkynningar mlsmefer og helstu rri Steinunn Bergmann

Barnavernd – tilkynningar, málsmeðferð og helstu úrræði Steinunn Bergmann 17. febrúar 2011

Barnaverndaryfirvöld Ríki Félags- og tryggingamálaráðuneytið Kærunefnd barnaverndarmála Dómstólar Barnaverndarstofa Meðferðarstöð ríkisins fyrir unglinga - Stuðlar Sveitarfélög Samstarfsaðilar: Skóli, leikskóli, heilsugæsla, lögregla o. fl. Langtíma meðferðarheimili MST Barnahús Barnaverndar-/félagsmálanefndir - alls 30 árið 2010 Félagsþjónusta Starfsmenn nefnda Sveitarstjórn

Barnaverndarlög nr. 80/2002 • ramminn að uppbyggingu barnaverndarkerfisins • lýsir heimildum og skyldum barnaverndarnefnda • kveður á um úrræði • segir til um málsmeðferð, ákvarðanatöku og úrskurðarvald

Tilkynningarskylda Hverjum þeim sem hefur ástæðu til að ætla að barn búi við óviðunandi uppeldisaðstæður, verði fyrir áreitni eða ofbeldi eða stofni heilsu sinni og þroska í alvarlega hættu er skylt að tilkynna það barnaverndarnefnd • 16. gr. bvl. Tilkynningarskylda almennings • 17. gr. gvl. Tilkynningarskylda þeirra sem hafa afskipti af börnum • skylt að fylgjast með hegðun, uppeldi og aðbúnaði • tilkynningarskylda gengur framar ákvæðum laga og siðareglna um þagnarskyldu • 18. gr. bvl. Tilkynningarskylda lögreglu • grunur leikur á að refsiverður verknaður hafi verið framinn af eða gegn barni • 21. gr. bvl. Þungaðar konur + stofna heilsu eða lífi ófædds barns síns í hættu með óviðunandi eða háskalegu líferni

Hver tilkynnir samanburður á árunum 2008 og 2009 • • • Lögregla Skóli, fræðsluskrifstofa Leikskóli/gæsluforeldri Heilsugæsla/læknir/sjúkrahús Önnur barnaverndarnefnd Félagsþjónusta Foreldri barns Ættingjar Barn/unglingur Nágrannar Aðrir Samtals 4. 537 721 139 450 183 182 683 401 39 539 367 8. 241 Steinunn Bergmann 4. 617 898 196 634 215 195 837 480 47 728 452 9. 299

Ástæður tilkynninga 2008 og 2009 Vanræksla líkamleg umsjón og eftirlit *þar af foreldrar í áfengis- og fíkniefnaneyslu nám tilfinningaleg Ofbeldi tilfinningalegt *þar af heimilisofbeldi líkamlegt kynferðislegt Áhættuhegðun vímuefnaneysla barns eigin heilsa í hættu afbrot barns ofbeldishegðun barns skólaerfiðleikar Ófætt barn í hættu Steinunn Bergmann 2. 392 3. 225 106 1. 972 97 263 161 2. 627 806 110 382 1. 526 1. 727 571 480 479 768 281 536 438 4. 276 4. 311 603 1. 037 2. 043 373 243 660 1. 086 1. 965 399 247 47 36

Tilkynningar til barnaverndarnefnda • Til barnaverndarnefndar þar sem barn býr • Til 112 - Neyðarverðir meta tilkynningu og koma henni áfram til þeirrar nefndar sem á að fara með málið

Meðferð tilkynninga • Taka niður upplýsingar • Skoða gögn sem kunna að vera til um barnið • Tala nánar við tilkynnanda • 7 dagar til að taka ákvörðun um könnun

Markmið með könnun • að meta hvort barnið sé í hættu og/eða hvort ástæða sé til að hafa áhyggjur af því inni á heimilinu • að safna staðreyndum varðandi þann grun sem fram hefur komið • að finna hvaða styrkleikar eru í fjölskyldunni og hjá barninu • að ákveða stuðning og/eða aðrar aðgerir gagnvart barninu og mögulega öðrum.

Hefðbundin könnun barnaverndarmáls Foreldrar boðaðir til viðtals. Upplýsinga leitað t. d. hjá: - skóla / leikskóla - heilsugæslu/sjúkrastofnun - vitjanir á heimili - viðtöl við foreldra, börn og ættingja - annað eftir því sem við á

Tilkynningafundir Tilkynnandi, forsjáraðilar og þegar við á barnið sjálft, boðaðir til sameiginlegs fundar með starfsmönnum barnaverndar. Allir taka þátt Það er enginn “einn” sannleikur Sjónum beint að barni, fjölskyldu og umhverfi Leiðir til lausnar

Að könnun lokinni: • Málinu lokað • Stuðningur skv. meðferðaráætlun • Ef ekki næst samvinna, er málið kynnt fyrir barnaverndarnefnd • Úrskurðir/dómstólameðferð

Áætlun • • Skrifleg Niðurstaða könnunar Markmið áætlunar Hlutverk allra sem koma að stuðningsúrræðum • Hvenær og hvernig skuli meta árangur • Tímalengd áætlunarinnar

Stuðningsúrræði í samvinnu • Inn á heimilið: • leiðbeina barni og foreldrum • útvega tilsjónarmann, persónulegan ráðgjafa eða stuðningsfjölskyldu • aðstoða foreldra við að leita sér aðstoðar o. fl • Aðstoð utan heimilis: • útvega barni fósturheimili • vista barn á heimili eða stofnun til umönnunar og/eða rannsóknar eða meðferðar.

Þvingunarúrræði ekki samvinna við foreldra og/eða barn • Inni á heimili m. a: • Eftirlit með heimili • Fyrirmæli um aðbúnað • Utan heimilis m. a: • Fóstur- og/eða meðferðarheimili

Aldur og kyn barna sem voru til meðferðar hjá barnaverndarnefndum árið 2008 700 600 500 400 stúlkur piltar 300 200 100 0 0 -5 ára 6 -10 ára 11 -14 ára Steinunn Bergmann 15 -17 ára 18 -20 ára

Úrræði sveitarfélaga Á heimili: Utan heimilis: • Viðtöl við ráðgjafa, sálfræðing eða annan fagaðila • Tilsjónarmenn, persónulegir ráðgjafar • Stuðningsfjölskyldur • “Stuðningurinn heim” • Fjölskylduráðgjöf • Sumarúrræði f. barn/ungling • Hópastarf f. börn/fullorðna • Annað • • • Vistheimili/einkaheimili Fjölskylduheimili Sambýli fyrir unglinga Tímabundið fóstur Varanlegt fóstur Styrkt fóstur

Úrræði á vegum Barnaverndarstofu Á heimili: Utan heimilis: • Fjölkerfameðferð (MST) • Barnahús • Sálfræðiþjónusta • Hópmeðferð • Fósturheimili • Styrkt fóstur • Stuðlar – greining/meðferð • Meðferðarheimili

Hlutverk Barnahúss • Ráðgjöf • Að skapa vettvang fyrir samstarf og samhæfingu stofnana sem bera ábyrgð á rannsókn kynferðisbrota gegn börnum: – lögreglu og ákæruvalds – lækna – Barnaverndaryfirvalda • Rannsóknarviðtöl /skýrslutökur • Greining og meðferð

Stuðlar, meðferðarstöð ríkisins 8 pláss: Meðferðar- og greiningardeild (6 -8 vikur) 5 pláss: Neyðarmóttaka (meðaltal 5 dagar/hámark 14 dagar)

Starfsemi Stuðla-yfirlit • Starfsemin á Stuðlum skiptist í þrennt – meðferðardeild (8 rými) – eftirmeðferð – Neyðarvistun/lokuð deild (hámark 5 einstaklingar samtímis ) • Stuðst er við atferlismótandi þrepakerfi þar sem markmiðið er að styrkja sjálfsmynd unglingsins, efla félags- og samskiptafærni • Þeir unglingar sem ekki fara á langtímameðferðarheimili eiga kost á eftirmeðferð á Stuðlum (viðtöl, heimsóknir, samráð, þvagprufa, sáttamiðlun, sveitarfélög greiði kostn. )

Langtímameðferðarheimili Háholt 5 pláss (6 mánuðir)

Langtímameðferðarheimili fyrir stúlkur Laugaland 7 pláss

Fjöldi barna á meðferðarheimilum Barnaverndarstofu tímabilið 20032008 • • Meðferðarheimili Götusmiðjan Stuðlar(md) Samtals 2003 82 57 52 191 2004 78 58 48 184 2005 61 44 49 154 2006 61 45 50 156 2007 63 41 44 148 2008 46 39 48 133 147 77 143 82 199 108 202 113 182 93 182 106 • Neyðarvist Stuðla – Fjöldi vistana – Fjöldi barna

Fjöldi barna í fóstri tímabilið 20032008 • • Varanlegt f. Tímabundið f Styrkt fóstur Samtals 2003 183 116 9 308 2004 187 115 6 308 2005 196 122 8 326 2006 194 138 11 343 2007 195 138 20 357 2008 195 136 21 352 • Árið 2005 voru 36% barna í varanlegu fóstri vistuð hjá ættingjum og sama ár voru 16% barna í tímabundnu fóstri vistuð hjá ættingjum