BAB 1 PENGENALAN ILMU KETAMADUNAN 1 1 1

BAB 1 PENGENALAN ILMU KETAMADUNAN 1

1. 1. Konsep Dan Takrif Tamadun 2

TAMADUN @ PERADABAN satu peringkat pencapaian budaya yang lebih tinggi dan maju Budaya kebendaan (materialism) Budaya bukan kebendaan (non-material) 3

Budaya Kebendaan • Merupakan peralatan yang dihasilkan oleh masyarakat yang boleh dilihat & disentuh • Peralatan – cermin paras pencapaian peradaban/tamadun bagi sesebuah masyarakat Peralatan yang dihasilkan itu : - Berasaskan sumber alam sekeliling - Dihasilkan bersesuaian dengan kehendak hidup - Gambarkan tahap pencapaian teknologi, kemahiran & ilmu pengetahuan • 4

Budaya Bukan Kebendaan • Merupakan segala sesuatu yang bukan benda yang tidak dapat dipegang tetapi dapat dilihat dan dirasa • Cth – pengetahuan, falsafah, kepercayaan, sistem keluarga, nilai, undang-undang, akhlak dll • Masyarakat yang berbudaya tinggi pasti mempunyai kehalusan budi & kesempurnaan moral • Pembinaan sifat ini – kaitan rapat dengan kepercayaan yang diterima – kepercayaan merujuk kepada kehidupan sebagai manusia beragama 5

KONSEP ASAS TAMADUN - PENGERTIAN PENDAPAT UMUM MASYARAKAT BAHASA TAMIL B. I B. M B. A CINA 6

Pengertian umum masyarakat : a. Masyarakat manusia yang telah keluar daripada kehidupan yang mundur (nomad) dan telah mencapai kemajuan dalam pelbagai aspek kehidupan b. Peringkat atau tahap-tahap kemajuan yang dicapai oleh manusia pada sesuatu zaman c. Kehidupan masyarakat moden yang dipenuhi dengan segala kemudahan hasil penggunaan pelbagai alat teknologi 7

Kesimpulan pengertian tersebut – bersifat umum –hanya dikatakan Masyarakat manusia mengalami perubahan dalam kehidupan Tahap kemajuan sesebuah masyarakat cermin tingkat ketinggian tamadun Tamadun amat berkait rapat dengan proses dan hasil daripada kemajuan sesuatu masyarakat 8

BAHASA ARAB 9

l Ada 4 istilah yang digunakan Tamadun Umran & Hadarah Madaniyyah Thaqafah 10

Tamadun yang ditulis dalam b. Melayu– diambil daripada perkataan b. Arab “tamaddun” Kehalusan budi bahasa dan kesopanan tingkah laku • Istilah tamadun mula diperkenalkan oleh JURJI ZAYDAN ( tarikh al-tamadun al-Islami) pada tahun 1902 -1906 11

Dari sudut semantik – tamadun – kata terbitan daripada kata kerja maddana: - l • i. pemilihan sesuatu lokasi sebagai tempat tinggal ii. membangunkan sesuatu kawasan hingga menjadi suatu perbandaran Perbuatan membuka bandar atau kota serta perbuatan memperhaluskan budi pekerti 12

Lahir daripada maddana : l Madinah – bandar l Madani / al-madaniyah – peradaban dan kemakmuran hidup yang merujuk kepada kemajuan kebendaan yang dicapai oleh masyarakat – diperkenalkan oleh Abu Nasir al. Farabi (abad ke-11) l Madani – sifat sesuatu yang berkaitan dengan pembangunan perbandaran serta kehalusan budi pekerti yang terpuji l Mudun – kota-kota yang memiliki ciri-ciri tamadun 13

l Oleh itu - madana – mudun – madinah – madani - membawa maksud kehidupan di bandar yang mesti dikaitkan dengan satu corak hidup yang maju & dilengkapi dengan pelbagai kemudahan 14

Umran – Ibn Khaldun kawasan tanah tempat tinggal yang tetap, berkembang subur dan maju dan menjadi bandar Hadarah – Ibn Khaldun satu daerah, kota, bandar, kampung @ tanah yang diusahakan lawan - badawiah Hadarah – Said Hawwa Kata dasar – al-hadr – menetap di kawasan bandar membawa maksud kehidupan bertamadun dari sudut material & sosio budaya 15

Thaqafah sama maksud dengan culture – yang mana merupakan satu ramuan untuk melahirkan tamadun secara ringkas – kebudayaan bermaksud cara hidup, cara berfikir dan cara bertindak sesuatu kelompok manusia 16

Tamadun boleh ditakrifkan - Sejumlah pencapaian dan pemerolehan dalam segala perlakuan, pemikiran, penciptaan yang baik, akhlak baik bagi sesuatu kelompok manusia yang membentuk sebuah bangsa atau negara bangsa 17

BAHASA INGGERIS 18

• Sudut epistemologi – perkataan civilization berkait rapat dengan urbanization • Civilization – asal perkataan Latin – civitas, civiltas = city --- bermaksud tiap-tiap perubahan adalah jelas pertumbuhannya di bandar-bandar besar dan ciri-ciri asas peradaban manusia lebih mudah ditemui di bandar-bandar 19

l Istilah latin iaitu civitas lahir bersama kelahiran tamadun Rom – membawa maksud sistem pemerintahan dan undang di Rom – gambaran wujudnya sistem undang-undang seperti undang awam, warganegara dll – tanda wujudnya sebuah masyarakat yang memiliki organisasi yang tersusun l Civitas dalam bahasa Greek – bandar / kota / metropolis – diperluaskan kepada makna negara kota (city state) 20

Definisi Tokoh Barat : - Collingwood – suatu proses bagi mencapai suatu tahap kehidupan civil (sopan) atau proses untuk menjadi sivil (sopan)- hasilnya – lahirkan masyarakat bandar iaitu masyarakat yang mempunyai kehalusan budi - Samuel Johnson – suautu keadaan yang bertentangan dengan kehidupan biadap (barbaric) iaitu mencapai satu tahap kesopanan yang tinggi 21

l Perkataan b. Inggeris lain untuk tamadun culture • urbanization renainssance Tidak begitu luas penggunaannya kerana Ruang lingkup unsur 2 yang diungkapkan oleh perkataan ini dalam hubungannya dengan tamadun terbatas berbanding civilization 22

l Perkataan civilization sama makna dengan tamadun dalam b. Arab – hanya… - Civilization – menekankan kepada pencapaian material - Tamadun (b. Arab) – menekankan kepada pencapaian material & spritual dalam sesebuah masyarakat yang membolehkan sesebuah masyarakat dianggap sebagai sebuah masyarakat yang bertamadun 23

BAHASA MELAYU 24

l Selain tamadun – dua perkataan yang dimaksudkan dengan tamadun ialah - peradaban - kebudayaan l Agak berbeza sedikit pengertian dengan tamadun oleh Kamus Dewan walaupun maksudnya serupa 25

l Kamus Dewan “keadaan masyarakat manusia yang dicirikan oleh atau didasarkan pada taraf kemajuan kebendaan serta perkembangan pemikiran (sosial, budaya, politik), negara dan penduduknya yang telah mencapai taraf kemajuan kebendaan serta perkembangan pemikiran, budaya atau cara hidup” 26

l Pada penghujung abad 20 – perkataan tamadun menjadi popular dengan kemuculan perkataan madani iaitu kata sifat bagi tamadun dalam wacana tamadun peringkat Alam Melayu 27

l Nakarikam l Akar (Tamil) kata – nakar l maksud - kota atau bandar, l simbolik tentang penjelmaan Tuhan Siva iaitu Tuhan yang menciptakan bandar. 28

l Nakarikam bermaksud sebagai tingkah laku, tutur kata dan pakaian yang berkaitan dengan sesebuah bandar; peradaban, kesopanan, kehalusan budi; perbandaran, penjalinan persahabatan dan prihatin atau kasih sayang. 29

l Wen l Akar ming (Cina) kata - ming Maksud cerah, terang atau bercahaya. Ia dikaitkan dengan amalan tradisi yang perlu dipraktikkan, pemikiran yang bijaksana, pemahaman yang jelas dan bertutur secara terbuka. 30

l Wen ming merujuk kepada unsur-unsur material dan spiritual yang muncul daripada pencapaian sejarah perkembangan manusia. 31

Kesimpulan Konsep & Takrif • Konsep ketamadunan perlu dilihat dalam perspektif yang luas • Pencapaian yang diperlukan adalah merangkumi tatasusila dan moral yang tinggi serta kemajuan penempatan yang sempurna • Kemuncak tamadun – bukan digambarkan limpahan kemewahan tetapi kemakmuran 32

1. 2. Hubungan Tamadun Daripada Perspektif Agama Bangsa Budaya 33

l Umumnya setiap bangsa dan agama setuju tamadun merupakan pencapaian kemajuan dalam pelbagai bidang kehidupan masyarakat l Sukar tentukan takrif mutlak bagi tamadun - kenapa sukar tentukan takrif mutlak ? ? ? - kenapa berbeza istilah ? ? ? - Cth – Tamadun Melayu ? ? ? 34

Hubungan Tamadun Dengan Agama Kehidupan berbudi pekerti & berakhlak mulia – penting dalam kehidupan bertamadun • Pembinaan sifat ini – ? ? ? • Peranan agama - ? ? ? • membentuk pandangan semesta manusia Ø Berkait rapat dengan tamadun – muncul tamadun – manifestasi kehidupan beragama Ø Cth : peninggalan artifak bangunan & barangan tamadun silam Ø 35

Hubungan Tamadun Dengan Budaya • Ada hubungan rapat kerana ? ? ? ? • Budaya kehidupan masyarakat yang tinggi & terpuji tanda kehidupan yang bertamadun • Faham maksud budaya ? ? ? 36

Hubungan Tamadun Dengan Bangsa • Hubungan tidak begitu ketara • Beberapa tamadun dikaitkan dengan bangsa cth ? ? ? • Sesebuah bangsa punyai talian yang rapat dengan sejarah, tradisi & budaya kawasan geografi tertentu 37

Perbezaan Antara Tamadun, Budaya, Agama Dan Bangsa 38

Tamadun • Maknanya luas dan melangkaui dan melepasi budaya, bangsa dan juga berbeza dari agama 39

Budaya l Budaya – faham makna budaya ? ? ? l Semua masyarakat berbudaya tetapi tidak semua budaya boleh mencapai tamadun yang tinggi l Masyarakat berbudaya tinggi akan mencapai tamadun yang tinggi dan sempurna berbanding tamadun lain – jika tidak mencapai tahap masyarakat berbudaya tinggi – masyarakat itu berbudaya rendah seperti masyarakat nomad l Tamadun Barat & Tamadun Islam sendiri mengandungi pelbagai budaya daripada pelbagai kaum 40

l Cth : Cina Muslim di China – amalkan budaya China tetapi beragama Islam – bawah Tamadun Islam l Cth : masyarakat Barat di Eropah dan Amerika – budaya berbeza-beza – bawah Tamadun Barat 41

Agama dan Bangsa * Tamadun juga berbeza daripada agama l Faham makna agama dan bangsa ? ? ? l Tamadun juga melangkaui agama – masyarakat yang menganut agama yang berbeza tetapi bernaung di bawah tamadun yang sama l Cth : Orang Jepun ( Shinto, Budhha ) – bawah Tamadun Jepun l Cth : Orang Cina ( Konfucius, Buddha, Taios ) – bawah Tamadun Cina 42

l Tamadun Islam – agama unsur terpenting dalam binaan tamadun l Menerima apa-apa budaya asalkan tidak bercanggah 43

Kesimpulan Perbezaan Antara Tamadun, Budaya, Agama Dan Bangsa l Tidak dinafikan budaya, agama, bangsa mempunyai kaitan rapat dengan kewujudan tamadun l Hanya tidak boleh disamakan dari segi makna kerana cakupan tamadun lebih luas melepasi budaya, bangsa dan agama 44

l definisi tamadun banyak dipengaruhi pandangan semesta sesebuah masyarakat l Pandangan semesta lahir daripada latar belakang dan pengalaman agama, politik dan kemasyarakatan antara satu dengan lain l Penekanan yang diberikan terhadap tamadun berbeza – lihat Islam dan Barat 45

Islam Istilah madaniyah, umran, hadarah, tamadun berbeza tetapi sebenarnya menemui titik persamaan dari segi konsep tamadun iaitu meletakkan unsur agama yang berpaksikan akidah, syariah dan akhlak sebagai dasar dalam pembinaan & perkembangan tamadun Barat Lebih menonjolkan aspek pencapaian kebendaan atau material sebagai ukuran bagi menentukan sesebuah masyarakat itu bertamadun atau sebaliknya 46