BA DOKUSU SINIFLANDIRILMASI Prof Dr enol Ertrkolu 1

BAĞ DOKUSU SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. Şenol Ertürkoğlu 1

BAĞ DOKUSU ÇEŞİTLERİ A) B) C) Hücrelerine göre Liflerine göre Esas maddeye göre 2

A) HÜCRELERİNE göre BAĞ DOKU ÇEŞİTLERİ 1. 2. 3. Embriyonal bağ dokusu Lenfo-retiküler bağ dokusu Yağ dokusu 3

1. Embriyonal Bağ Dokusu n Gerçek şekli mezenkim n Hücreleri n n Çatallı Uzantılı Çatallaşmış uçlar birbirine tutunur delikli süngerimsi doku Deliklerde hücreler arası madde n n Az ya da çok miktarda Mitoz Aktif hareketli Bazıları erkenden ayrılıp gezgin hücre şekline dönüşür Mezenkim hücreleri 4

1. Embriyonal Bağ Dokusu n Gelişip n n Olgun peltemsi bağ dokusu Jelatinöz / mukoid bağ doku Geniş boşluklar; süngerimsi doku Ara madde n n n Peltemsi Çok miktarda ince kollajen fibriller Serbest hücrelerin miktarı az Göbek kordonu 5

1. Embriyonal Bağ Dokusu n n Göbek bağındaki adı ‘Wharton Peltesi’ Gelişen dişin pulpasında Diş pulpası 6

2. Lenforetiküler Bağ Dokusu n Uzantılı hücreler n n Birbirine tutulurlar Geniş aralıklı ağ (Sinsityal ağ) n Retiküler lifler n n n Retiküler hücreler ve fibroblastlar tarafından üretilir Argirofilik = gümüş tuzları seven Aralıklarında lenfositler ‘Lenforetiküler’ doku 7

2. Lenforetiküler Bağ Dokusu n Bulunduğu bölgeler n n n Lenf düğümleri Dalak Tonsilla Kemik iliği Üst solunum yolları mukozası Periferik retikulum hücreleri 8

2. Lenforetiküler Bağ Dokusu İşlevleri ve özellikleri 1. Fagositoz n Vücut savunması n n n Bakteriler Doku artıkları Eski eritrositler Elektronegatif boyaları depolama 2. n n Trypan mavisi Litmium karmin 9

2. Lenforetiküler Bağ Dokusu Lenfoid organları destekleme 3. n Timus Ø Yağ dokusunu bir arada tutma ve yağ dengesi 4. n n Kırmızı kemik iliği yağlanması Dalak ve lenf düğümlerinde yağlanma Tahriş sonucu gezgin hücreye dönüşme 5. n n Uzantılarını kaybetme Yuvarlak hücre 10

2. Lenforetiküler Bağ Dokusu n Retikulo Endotelyal Sistem (RES) n Retiküler bağ dokuda fagositik hücrelerin bulunduğu sistem n n Kemik iliğindeki öncül hücreler kanda Monosit dokuda Makrofaj Dokularda n n Karaciğer Kuppfer hücreleri Lenf düğümü, dalak ve kemik iliğindeki sinüslerin endotellerinde Sahil hücreleri Sinir dokuda mikroglia Periferik histiositler 11

2. Lenforetiküler Bağ Dokusu n Retikulo Endotelyal Sistem (RES) n Zararlı maddelere karşı savunma n n n Fagositik hücreleri ve antikor depolama Protein, lipid ve demir metabolizması Safra salgısının renkli maddelerinin meydana gelişi Vitamin dengesi Eritrositlerin oluşması ve harap edilmesi 12

3. Yağ dokusu n n Liposit- adiposit Bütün bağ dokularında mevcut Yağ depolama, koruma, enerji deposu Yağ hücresi n n n Yarı sıvı Yağ damlacıkları ile dolu Büyük, kese biçimli hücreler 13

B) Liflerine göre Bağ Doku Çeşitleri 1. 2. Gevşek bağ doku Kompakt (sıkı, tıkız) bağ doku 14

1. Gevşek Bağ Dokusu Ana yapı elementi kollajen fibriller n n Demet kollajenler Kollajen demetlerinin durumuna göre n a) b) c) d) Gerçek gevşek bağ dokusu Membranöz bağ dokusu Örgümsü bağ dokusu Trabeküler bağ dokusu 15

a) Gerçek gevşek bağ dokusu n n Özel şekilli, sık hücreleri Kollajen lif demetleri her istikamette uzanır n n Arasında elastik lif ağları Hücre çeşitliliği n Daha çok Desmositler 16

a) Gerçek gevşek bağ dokusu n n Her yerde bulunur İnterstisyal bağ dokusunu meydana getirir: n n Guddlerin lop ile lopçukların Kas demetlerinin Damarların Sinirlerin çevresinde 17

a) Gerçek gevşek bağ dokusu n Görevleri n Hareket n n n Madde taşıma n n n Yararlı madde getirip zararlı artıkları götürme Su dengesi; yağ dokusu ile birlikte Parankimayı vücuda giren zararlı maddelerden koruma n n Boyun hareketi Bağırsak peristaltik hareketi Zararlı madde çevresinde tanecikler oluşturma Yenilenme kabiliyeti n Hasar gören yerlerin tamiri lifsel yara izi (nedbe-sikatrix) 18

b) Membranöz bağ dokusu n n n Her yönde çaprazlaşan kollajen fibril demetleri Mezenter, Periton, Perikardiyum ve Plevrada bulunur Omentumda kollajen lifler geniş aralıklı n Areolar bağ dokusu 19

c) Örgümsü bağ dokusu n Kalın kollajen lif demetleri n n n Çapraşık demetler + çok miktarda elastik lif ağı Bağ dokusu hücreleri az sayıda Deride Retiküler Dermis tabakasında, bazı mukozaların lamina propriasında 20

c) Trabeküler bağ dokusu n n Areolar bağ dokusuna benzer Tek bir fibril demetinden kurulu trabeküla n n n Daire biçiminde elastik liflerle sarılı Az sayıda desmosit Arachnoid 21

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n n Mekanik çekişin fazla olduğu yerlerde Kollajen lif demetleri çok sıkı n n n Tendon 1, 2 veya 3 boyutlu kuruluşlar Elastik ağlar az Küçük kan damarları az Serbest hücreler az Metabolizma yavaş 22

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n 3 boyutlu kollajen lif demetleri n n n Perikondriyum Periostiyum Lenf damarları kapsülleri 23

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n 2 boyutlu n n Biribiriyle örgütlenme ve çaprazlanma Kollajen demetleri saran elastik ağ n Dayanıklı ve elastik yapıda kapsül n n Kapsüller n n n n Kapsülün genişlemesi Testis Böbrek Dalak Karaciğer Beyin zarlarından Dura Materde Kasların fasiyaları ve aponevrozları (kası saran fibröz doku) Gözün sklera ve korneası 24

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n 2 boyutlu n 50 adet kollajen lif lameli n n n Korneada Paralel lif demetleri Demetler mukopolisakkarit içinde Desmositler çok yassı = kornea hücreleri Lameller arası ince yarıklar 25

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n Tendon n n Parlak beyaz kas kirişi Hafifçe ondülasyon gösteren kollajen lifler n n ‘Fibrae Tendinae’ Uzunluğu = tendonun uzunluğu Uçları birbiriyle anastomoz Paralel demetler n Tek taraflı yüklenmeye uygun 26

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n Tendon n n Büyük tendonlar spiral şekilli Demetler arasında yarıklar n Fibrositler = tendon hücresi/kanatlı hücre 27

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n Tendon n Kanatlı hücre n n n İpliğimsi uzantılara sahip tendon hücreleri Kanatlarıyla tendon liflerine yaslanırlar Yıldızımsı, dallanmış 28

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n Tendon n n Enine kesitler Lobular yapı 1 Endotendiyum n n Kollajen lif + damar 2 Peritendiyum n Gevşek bağ doku 29

2. Kompakt (Tıkız) Bağ Dokusu n Tendon n Kendini yenileme kabiliyeti n Gerekli fibroblastlar peritendiyumda 30

Elastik Lifler n n Esneklik Omurganın ligamentlerinde düzensiz dizili n n Sarı bağlar = ligamenta flava Paralel Kuvvetli Arasında n n n Kollajen lifler Retiküler lifler Desmositlerin küçük kan damarları Aorta duvarında düzenli tabakalar/laminalar Ses telleri = Ligamentum vokale 31

C) ESAS MADDEYE göre BAĞ DOKU ÇEŞİTLERİ 1. 2. Kıkırdak dokusu Kemik dokusu 32