ATFde KLP Uygulamalar Prof Dr Hakan KUMBASAR Ankara

AÜTF’de KLP Uygulamaları Prof. Dr. Hakan KUMBASAR Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD KLP BD Genel Tıp Uygulamalarında Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisinin Yeri Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi KLP Bilimsel Etkinlikleri I 10. 03. 2016

• Konsültasyon liyezon psikiyatrisi (KLP); genel klinik tıp ve çeşitli uzmanlık alanları ile ruhsal ve psikososyal durumlar arası bağlantıları araştıran, fiziksel hastalıklara eşlik eden psikiyatrik bozukluk ve psikososyal sorunların tanısı, tedavisi ve izlenmesi ile uğraşan psikiyatri disiplinidir.

KLP Bilim Dalı Gelişim Süreci 19702016

I. 1970 -1993 Ünite Öncesi Dönem

• Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı’nda 1970 yılından itibaren KLP alanında çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. • Prof. Dr. Celal Köksal, Dermatoloji ve Psikiyatri klinikleri arasında liyezon çalışmaları kapsamında haftada bir kez vizitlere konsültasyon amaçlı olarak 1970 -1985 yıllarında katılmaya başlamıştır.

• Prof. Dr. Gülören Ünlüoğlu, Doç. Dr. Ülgen Okyayuz ile birlikte Radyasyon Onkolojisinde yatan hastalara yönelik grup psikoterapisi uygulamalarını ve liyezon çalışmalarını 19851995 yılları arasında sürdürmüştür.

• Prof. Dr. Işık Sayıl tarafından acil servis içerisinde krize müdahale birimi kurulmuş ve intihar girişiminde bulunan hastalara yönelik multidisipliner yaklaşım ile kısa, acil psikoterapi destek uygulamaları 1990 -2000 yıllarında sürdürülmüştür.

• 1980’li yıllardan itibaren de Türkiye’de ilk defa tıp fakültesi dönem IV öğrencilerinin staj eğitim programlarında ve psikiyatri araştırma görevlilerinin uzmanlık eğitim programlarının 3. yılında teorik ve uygulamalı olarak konsültasyon liyezon psikiyatrisi eğitimi Prof. Dr. Abdülkadir Çevik tarafından verilmeye başlanmıştır ve halen KLP öğretim üyeleri tarafından verilmeye devam etmektedir.

II. 1993 -2002 Ünite Dönemi

• 1993 yılında KLP ünitesinin Hakan Kumbasar sorumluluğunda kurulması yönünde karar alınmıştır. • 1994 yılında İbni Sina Hastanesi 4. katta KLP birimi açılmıştır. • 1995 yılında KLP ünitesi kurulmuştur. • Atilla Soykan; 1996 -98’de ABD’de iki yıl süreyle KLP üst ihtisasını yaparak Türkiye’de ilk kez liyezon psikiyatristi ünvanını almıştır. Daha sonra KLP ünitesine dönen Dr. Soykan çalışmalarına devam etmiştir.

• Türkiye’de ve Dünyanın gelişmiş üniversitelerinde önemi ve tıptaki yeri giderek belirginleşen KLP’nin dahili tıp bölümleri içinde psikiyatri anabilim dalı bünyesinde bir bilim dalı olarak kurulmasına YÖK, 1997’de karar vermiştir. • Aynı yıl Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Akademik Kurulu’nda alınan kararla bilim dalı olma yolundaki çalışmalar belirgin bir ivme kazanmış ve “Üniversitelerde Akademik Teşkilat Yönetmeliği” çerçevesinde Tıp Fakültesi Yönetimi ve Üniversite Senatosu’nun kararı ve teklifiyle bilim dalı statüsünün gerekleri esas alınarak akademik yapılanma olarak bir “bilim dalı” olabilmek için gerekli düzenlemeler Tıp Fakültemiz ve Üniversitemizde sağlanmıştır.

III. 18. 09. 2002 -Bilim Dalı Kuruluşu

• 18. 09. 2002 tarihinde YÖK kararı ile KLP bilim dalı statüsüne geçmiştir. • Bilim dalı kurucu başkanı olarak Prof. Dr. Hakan Kumbasar atanmış ve Doç. Dr. Atilla Soykan ile birlikte bilim dalında kurucu öğretim üyeleri olarak görevlendirilmişlerdir.

• Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina ve Cebeci Hastaneleri’nde yılda 4000 -4500 konsültasyon değerlendirmesinin yanı sıra haftada iki gün bir saat süreli KLP polikliniğine başvuran hastalardan oluşan 8 -10 kişilik bir grup ile ayaktan grup psikoterapisi uygulamaları, klinikler arası multidisipliner eğitim, araştırma faaliyetleri KLP ekibi tarafından yürütülmektedir. • Ayrıca, 2014 yılından itibaren her hafta genel cerrahi, gastroenteroloji, enfeksiyon hastalıkları, anestezi ve radyoloji anabilim dalı öğretim üyelerinin katılımı ile her hafta Çarşamba öğle saatlerinde karaciğer nakil konseyleri; kalp-damar cerrahisi, kardiyoloji, anestezi kliniklerinin öğretim üyelerinin katılımıyla kalp nakil konseyleri her hafta Çarşamba sabahları ve Hematoloji Bilim Dalı’nda Hematoloji öğretim üylerinin katılımı ile kök hücre nakil konseyleri KLP bilim dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Kumbasar ve Uzm. Dr. Berker Duman’ın katılımıyla rutin olarak yürütülmektedir ve konsey karar defterleri imzalanmaktadır.

• Nisan 2015 tarihinde, Fakülte Kurulu kararıyla yenilenen Tıp Fakültesi Dönem IV Psikiyatri staj programı içerisinde yer alan 3 günlük KLP stajı eğitim programı 2015 -2016 akademik yılı içerisinde uygulanmaya başlanmıştır. • Tıp Fakültesi’nde oluşturulmakta olan çekirdek eğitim programı (ÇEP) kapsamında farklı anabilim dallarından öğretim üyelerinin katılımıyla yürütülecek olan programın müzakeresini, uyumlaştırılmasını, entegrasyonunu sağlama işlevi de gözetilerek halihazırda 12 iş gününden oluşan psikiyatri stajına 3 gün eklenmesi suretiyle toplamda 15 gün şeklinde genel psikiyatri stajının akışı ve bütünlüğü bozulmadan verilmesi sağlanmıştır.

• Bu sayede çeşitli hastalıklara ilişkin konuların (bayılma, nefes darlığı, karaciğer nakli, böbrek nakli, kök hücre nakli, kanserli hasta tedavisi, estetik operasyonların değerlendirilmesi, protezler ve ekstremite amputasyonları öncesinde ve sonrasında değerlendirilmesi, hasta ve yakınlarına kötü haberin verilmesi, tanının söylenmesi, psikoonkoloji, psikokardiyoloji, psiko-nöroimmünoloji, psiko-nöro-endokrinoloji gibi) entegre bir şekilde biyopsiko-sosyal bütünlük içerisinde öğrencilere sunulması mümkün olmuştur. • Bütün bu gerekçelerle Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı bütünü içinde yer alan KLP Bilim Dalı’nın yan dal uzmanlık eğitimi veren bir alan haline gelmesi, gelişmelere ve yeniliklere açık müstakil bir kimlik kazanmasının zemininin oluşması ülkemiz Tıp Fakülteleri eğitim niteliği açısından olumlu katkılar sağlayacaktır. Bu yapısıyla aşağıda yer alan staj programı, Batı’daki örneklerine benzer Türkiye’deki ilk entegre program olarak uygulanmaya başlamıştır.

Fakültemiz Hastanelerinde 1980’lerden bugüne bazı KLP uygulamaları

• Prof. Dr. Gülören Ünlüoğlu ve Prof. Dr. Hakan Kumbasar ile 19802000 yıllarında Dermatoloji kliniğinde Behçet hastalarına bilgilendirme toplantıları • Radyasyon Onkolojisi kliniğinde hastalara yönelik Prof. Dr. Gülören Ünlüoğlu ve Doç. Dr. Ülgen Okyayuz ile 1980 -1995 yıllarında grup psikoterapisi uygulamaları • Prof. Dr. Neval Duman, Prof. Dr. Hakan Kumbasar ve Psikolog Elmas İncekale ile 1988 -1995 yılları arasında Nefroloji kliniği Hemodiyaliz hastalarına yönelik destekleyici grup psikoterapisi uygulamaları • Prof. Dr. Hakan Kumbasar, Doç. Dr. Atilla Soykan ve Psikolog Elmas İncekale ile 1990 -2000 yıllarında Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim dalı ve ameliyathane çalışanlarına yönelik yapılan tükenmişlik (burn-out), stresle başa çıkma konularında konferanslar ve bilgilendirme toplantıları

• Prof. Dr. Nilgün Başkal ve Prof. Dr. Hakan Kumbasar ile 1990 -2000 yıllarında Endokrin kliniğinde beslenme/ yeme bozuklukları, diyabet ve obezite hastalarına yönelik işbirliği çalışmaları • 1999 Marmara depreminde Acil Servis ortamında Prof. Dr. Işık Sayıl, Prof. Dr. Hakan Kumbasar, Prof. Dr. Atilla Soykan, Psikolog Elmas İncekale, Shu. Fatma Küçüktepepınar, Shu. Hatice Tuncel ile yapılan kısa süreli krize müdahale uygulamaları ve hastanelerimize yatırılan depreme maruz kalan hastalara yönelik bireysel ve diğer psikoterapötik müdahaleler • Prof. Dr. Safiye Tuncer ve Prof. Dr. Hakan Kumbasar ile 1990 -2000 yıllarında FTR kliniğinde parapleji ve fibromiyalji hastalarıyla yapılan ortak çalışmalar • Prof. Dr. Günhan Gürman, Prof. Dr. Hakan Kumbasar ve Uzm. Psk. Elmas İncekale ile 1990 -2015 yıllarında Hematoloji kliniğinde hastalara K. İ. T. öncesi ve sonrası destek ve takip yapılması; ayrıca Hematoloji klinik çalışanlarına yönelik tükenmişlik konusunda eğitici toplantılar yapılması

• Prof. Dr. Gürsel Dursun ve Prof. Dr. Hakan Kumbasar ile 1990 -2015 yıllarında KBB kliniği Ses Hastalıkları ünitesi ve Larinks kanserli hastalarla yürütülen çalışmalar ve grup psikoterapisi uygulamaları • Prof. Dr. Atilla Soykan ve Prof. Dr. Hakan Kumbasar ile 1990 -2010 yıllarında hastanelerimiz çalışanlarına yönelik stresle başa çıkma, hasta ile, hasta ailesi ile mesleki iletişim konularında hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesi • Prof. Dr. Ayhan Kuzu, Prof. Dr. Hakan Kumbasar, Psk. Tuğba Ayaz, Shu. Hatice Tuncel, Shu. Fatma Küçüktepepınar ile 2010 -2015 yıllarında Genel Cerrahi kliniğinde Kolorektal kanser tanılı hastalar ile destekleyici grup psikoterapisi çalışmaları • Prof. Dr. Hakan Kumbasar ile 1990 -2016 ve Prof. Dr. Atilla Soykan ile 19902010 yılları arasında dahili tıp klinikleri ve cerrahi tıp klinikleri bölümlerinin istemleri doğrultusunda dönem araştırma görevlilerine yönelik ilgili konularda eğitim toplantılarının düzenlenmesi bugüne kadar yürütülen çalışmalara örnek verilebilir.

• Tıp Fakültesi Dekanlığı’na 17 Mart 2015 tarihinde Prof. Dr. Hakan Kumbasar tarafından verilen dilekçe ile Tıp Fakültesi öğrencilerinin staj eğitim programında KLP’nin daha geniş yer almasının gerekliliği belirtilmiş ve bunun üzerine 1 Nisan 2015 tarihinde toplanan Psikiyatri Anabilim Dalı Akademik Kurulu’nda oybirliği ile alınan karara göre KLP Bilim Dalı’nda, Başkan Prof. Dr. Vesile Şentürk Cankorur, Kurucu Başkan Prof. Dr. Hakan Kumbasar, Prof. Dr. Abdülkadir Çevik, Prof. Dr. Hüseyin Hamdi Özsan ve Doç. Dr. Erguvan Tuğba Özel Kızıl’ın görevlendirilmelerine karar verilmiştir. • Mevcut durumda Ankara Üniversitesi’nde KLP Bilim Dalı ekibi beş öğretim üyesinin yanı sıra, Uzm. Dr. Berker Duman, Uzm. Psk. Tuğba Ayaz, Shu. Fatma Küçüktepepınar, Shu. Hatice Tuncel, Tıbbi Sekreter Fatma Vural, iki araştırma görevlisi doktor, intörn doktorlar ve bir personelden oluşmaktadır.

• Sonuç olarak ortaya çıkan bu güçlü akademik yapısıyla KLP bilim dalı ileride yan dal ihtisas verecek şekilde çalışmalarına devam etmektedir. Böylece ülkemizde bu alanın gelişmesi için örnek bir bilim dalı akademik yapılanması sağlanmıştır. • Bu sayede Tıp Doktorlarının da hastaları biyopsiko-sosyal bütünlük içerisinde ele almalarının ve genel hastanelerdeki dahili ve cerrahi tıp bölümleriyle psikiyatri arasında köprü görevinin görülmesinin mümkün olacağı düşüncesindeyim.

Sorular&katkılar…