Apokalipsa wg w Jana kontynuacje i nawizania Autor

Apokalipsa wg św. Jana kontynuacje i nawiązania Autor: Anna Zdanek

Tytuł • Apokalipsa (z gr. odsłonięcie, objawienie) jest szczególnym rodzajem wypowiedzi biblijnej, zawierającej prorocze wizje wydarzeń towarzyszących końcowi świata i wyjaśniającej sens dziejów.

Adresat • Apokalipsa była skierowana do chrześcijan w Azji Mniejszej, nad którymi Jan sprawował opiekę. Powstała na wyspie Patmos. Obecna forma utworu jest złożona z dwóch pism, które powstały: pierwsze – za czasów Nerona (lata 60. ), drugie – za panowania Domicjana (lata 90. )

Kompozycja • W kompozycji wyróżniają się cykle: siedmiu listów do siedmiu Kościołów, siedmiu pieczęci, siedmiu trąb, siedmiu znaków, siedmiu czasz i plag, a także smok walczący z niewiastą, na koniec zwycięstwo Chrystusa i Nowa Jerozolima niebiańska. • Z Apokalipsy pochodzą cztery symboliczne zwierzęta – lew, wół, orzeł i zwierzę z ludzką twarzą. • Czterej jeźdźcy – pierwszy na białym koniu – symbol zwycięstwa Ewangelii, drugi na koniu barwy ognia – symbol wojny, trzeci – na czarnym koniu - symbol głodu, czwarty na trupio bladym – symbolizuje śmierć.

Treść wizji • Objawienie Chrystusa • Chwała niebieska • Kościół jako społeczność zbawionych • Prześladowania chrześcijan • Kary Boże

Symbolika • Baranek – symbol niewinnego i umęczonego Chrystusa • Alfa i Omega – symbol odwiecznego Boga, istniejącego bez początku i bez końca • Zapowiedź Sądu Ostatecznego – zanim nastąpi koniec, pojawią się znaki: czterej jeźdźcy Apokalipsy, spadnie grad, ogień i gwiazda Piołun.

Liczby • Jeden - oznacza jedyność, wyłączność, prymat oraz powagę. Wiąże się z jedynym Bogiem. • Dwa- wyraża ideę symetrii albo ilości wystarczającej do działania, np. zniszczenia lub uwiarygodnienia orędzia.

Liczby • Trzy - wskazuje na obfitość, rozległość. Jest to odpowiednik stopnia najwyższego. • Cztery jest liczbą stron świata, • Sześć – to liczba niedoskonałości (= 7 minus 1). Jest niepełną „siódemką”, a więc symbolem tego, co nie dorasta do Boga, znajduje się poniżej Boskiego „siedem”, co jest niedoskonałe, marne i złe. Oznacza coś, czemu brak doskonałości, pełni.

Liczby • Siedem oraz jej wielokrotność wyraża w tradycji biblijnej pełnię. • Dziesięć jest wielkością zupełnie wystarczającą • Dwanaście przywodzi na myśl świętą strukturę ludu Bożego. Stąd liczba 12 pokoleń Izraela (Ap 21, 12) oraz 12 Apostołów. Na głowie Niewiasty (Ap 12, 1) jest 12 gwiazd. Wskazuje na doskonałe zorganizowanie Jeruzalem Niebieskiego (dwanaście bram, dwanaście warstw fundamentu, dwunastu Apostołów

Kolory • Biel jest barwą światła. Zasadniczo związana jest z przedmiotami złotymi i wizjami światła. Jest atrybutem Boskim i Boskiego świata oraz znakiem zmartwychwstania. • Czarny (jak ciemności, zaćmienie) jest symbolem nieszczęścia (koń klęski głodu – Ap 6, 5; ciemności w królestwie Bestii – Ap 16, 10) i zagrożenia (słońce czarne jak włosienny wór – Ap 6, 12). • Zielonkawy lub blady (trupio blady) jest symbolem zarazy (trupio blady koń, którego dosiada Śmierć, a towarzyszy mu Otchłań, miejsce pobytu umarłych – Ap 6, 8).

Kolory • Purpura - symbol pychy władzy (Nierządnica, Babilon, siedzi na szkarłatnej Bestii, przyobleczonej w purpurę i szkarłat (Ap 17, 34) i pychy bogactwa (wielka stolica, przyobleczona w purpurę, połyskująca złotem, drogimi kamieniami i perłami – Ap 18, 16). • Kolor szkarłatny (jak ścienne obicia, jak twarze rozgrzane winem) symbolicznie nawiązuje do życia w rozpuście, do rozwiązłości łączącej się z bogactwem, do rozwiązłej rozpusty, ale także do bałwochwalstwa (Nierządnica siedząca na szkarłatnej Bestii, sama też odziana w szkarłat ). Purpura i szkarłat symbolizują także bogactwa nabyte krwią, brud nierządu

Apokalipsa w malarstwie

Michał Anioł „Sąd Ostateczny”

Hans Memling „Sąd Ostateczny”

Albrecht Dürer „Czterej jeźdźcy Apokalipsy”

Peter Bruegel ”Triumf śmierci”

William Blake „Wielki czerwony smok i niewiasta obleczona w słońce”

Motywy apokaliptyczne w literaturze • Jan Kasprowicz Dies irae • Tadeusz Konwicki Mała apokalipsa • Adam Mickiewicz Dziady, cz. III (widzenie ks. Piotra) • Czesław Miłosz Piosenka o końcu świata • Zofia Nałkowska Medaliony (koniec wartości humanistycznych); • Gustaw Herling-Grudziński Inny świat • Kurt Vonnegut Rzeźnia numer pięć • Albert Camus Dżuma