ANTROPOMETRIJA Prof dr sci med Momilo Pavlovi pavlovic

ANTROPOMETRIJA Prof. dr sci. med. Momčilo Pavlović pavlovic. vsovsu@gmail. com 063 -8233 -331

• ANTROPOMETRIJA (SOMATOMETRIJA) JE METODA MERENJA ČOVEKOVOG TELA, ODNOSNO POJEDINIH DELOVA TELA, KOJOM SE KVANTITATIVO ODREĐUJU MORFOLOŠKE OSOBINE I SAGLEDAVA OBJEKTIVNA SLIKA STANJA RASTA ISPITIVANE OSOBE • MONTBEILLARD 1777 GOD. - PRVA KRIVULJA RASTA • QUETELET 1835 GOD. - UVODI NAZIV ANTROPOMETRIJA • GUILLOT 1852 GOD. - PREPORUČUJE PERIODIČNO MERENJ • BOWDITCH 1875 GOD. - PRVA VELIKA STUDIJA

ANTROPOMETIJSKO MERENJE U PRAKTIČNE SVRHE: 1. STICANJE OBJEKTIVNE PREDSTAVE O STANJU TELESNOG RAZVOJA ISPITIVANE OSOBE, ČEMU NAROČITO DOPRINOSI MEĐUSOBNO POREĐENJE IZMERENIH ANTROPOMETRIJSKIH MERA 2. SAGLEDAVANJE NAPRETKA, ODNOSNO NAZADOVANJA ODREĐENIH ANTROPOMETRIJSKIH MERA (POREĐENJEM PODATAKA UZASTOPNIH MERENJA SPROVEDENIH U ODGOVARAJUĆIM VREMENSKIM RAZMACIMA) 3. PRAVOVREMENO USMERAVANJE SPORTISTA TAKMIČARA PREMA ODREĐENIM SPORTSKIM DISCIPLINAMA ANTROPOMETRIJSKO MERENJE U VEĆIM GRUPAMA ISPITANIKA: 1. LONGITUDINALNI METOD ISTRAŽIVANJA 2. TRANSFERZALNI METOD ISTRAŽIVANJA

MERENJE ANTROPOMETRIJSKIH VARIJABLI SE RADI PREMAINTERNACIONALNOM BIOLOŠKOM PROGRAMU (IBP) KOJI IMA 39 LINEARNIH MERA: Težina tela, visina (dužina) tela, sedeća visina, dijametar kolenog zgloba (bikondilarna širina težina kosti), dijametar skočnog zgloba (širina skočnog zgloba), visina tibiale, dužina podkolenice, dužina stopala, obim nadkolenice, obim podkolenice, dužina ruke, dužina nadlaktice, dužina podlaktice, dijametar lakatnog zgloba (bikondilarna širina nadlaktične kosti), širina pesnice (zapešća), širina šake, obim nadlaktice opružene (u relaksiranom položaju), obim nadlaktice – savijene (pri kontrakciji), širina ramena (biakromialni raspon), širina grudnog koša, dubina grudnog koša, obim grudnog koša, dužina noge (visina spinae iliacae anterior superior), širina karlice, dužina karlice, visina glave, širina glave, širina donje vilice (širina donjeg dela lica), širina lica, morfološka visina lica, širina usta, debljina usana, visina nosa, širina nosa, kožni nabor nadlaktice (nad m. triceps brachii), kožni napor na leđima (subskapularni), kožni nabor na trbuhu, suprasteralna visina, obim glave

RAST DETETA SE PRATI NA OSNOVU: 1. MERENJE VISINE (DUŽINE) 2. TELESNE MASE 3. OBIMA GLAVE, TORAKSA I ABDOMENA 5. DEBLJINE KOŽNIH NABORA 6. ZUBNA STAROST I SKELETNO SAZREVANJE KRIVULJE RASTA 1. CENTAR OF DISESE CONTROL AND PREVENTION (CDC) 2000 GOD. 2. SVETSKA ZDRAVSTVENA ORGANIZACIJA (WHO) 2006 GOD.

UPOREĐIVANJE PERCENTILNIH KRIVULJA WHO I CDC

OCENA STANJA UHRANJENOSTI - ODRASLI ITM=Težina u kilogramima/(visina u m)2 <18, 5 POTHRANJENOST 18, 5 -24, 9 NORMALNA TELESNA TEŽINA 25 -29, 9 PREKOMERNA TEŽINA 30 -34, 9 GOJAZNOST I STEPENA 35 -39, 9 GOJAZNOST II STEPENA ≥ 40 GOJAZNOST III STEPENA

OCENA STANJA UHRANJENOSTI - DECA ITM=Težina u kilogramima/(visina u m)2 EUROPEAN CHILDHOOD OBESITY GROUP 1995: 90 -97 PERCENTIL - PREKOMERNA TELESNA MASA >97 PERCENTILA JUVENILNA DEBLJINA CENTAR OF DISESE CONTROL AND PREVENTION 85 -94 PERCENTILA UMERENA GOJAZNOST ≥ 95 PERCENTILA GOJAZNOST

ANTROPOMETRIJSKE TEHNIKE – MERENJE VISINE FRANKFURDSKA RAVAN MERENJE VISINE - STADIOMETAR

ANTROPOMETRIJSKE TEHNIKE – MERENJE TEŽINE DO 15 KG ← PREKO 15 KG

MERENJE OBIMA GLAVE • PLASTIFICIRANA SANTIMETARSKA TRAKA • METALNA MERNA TRAKA

MERENJE DEBLJINE POTKOŽNOG MASNOG TKIVA - DEBLJINE KOŽNIH NABORA ← KALIPER MERENJE SE VRŠI IZNAD: 1. TRICEPSA 2. 2. BICEPSA 3. ISPOD VRHA SKAPULE 4. NA TRBUHU

ANALIZA SASTAVA TELA POMOĆU BIOELEKTRIČNE IMPENDANCE BIA (BIOIMPEDANCE ANALISYS) • PUTEM METALNIH ELEKTRODA NA POVRŠINI STAJNE PLATFORME ŠALJE SE SLAB (50 KHZ, 800µA), SIGURAN ELEKTRIČNI SIGNAL KROZ TELO • OSIM MASNOG TKIVA I VISCELARNOG MASNOG TKIVA ANALIZATORI MERE I MIŠIĆNU MASU, VODU (POSEBNO INTRACELULARNU I EKSTRACELULARNU), TE IZRAČUNAVA INDEKS TELESNE MASE - ITM (BMI), BAZALNI METABOLIZAM, METABOLIČKU STAROST, PREDVIĐENU KOŠTANU MASU I DNEVNI UNOS KALORIJA - DUK (DCI)

• MERENJE ANTROPOMETRIJSKIH PARAMETARA OBAVLJA SE U TOKU PREPODNEVA (OD 7 DO 13 ČASOVA) • INSTRUMENTI SU STANDARDNE IZRADE I BAŽDARENI SU SVAKODNEVNO PRE POČETKA I U TOKU MERENJA NAKON 10 IZMERENIH ISPITANIKA • ISPITANICI SE MERE U SALI ZA ANTROPOMETRIJSKO MERENJE. SALA MORA BITI DOVOLJNO PROSTRANA I OSVETLJENA, A TEMPERATURA VAZDUHA TAKVA DA SE SVUČENI ISPITANICI OSEĆAJU PRIJATNO (OD 170 C DO 220 C) • U SALI JE PRE POČETKA MERENJA NEOPHODNO PRIPREMITI DVA RADNA MESTA ZA MERENJA. RAZMAK IZMEĐU TIH MESTA MORA DA BUDE NAJMANJE 5 METARA

• SVA MERENJA OBAVLJAJU PET MERIOCA, S TIM ŠTO SVAKI OD NJIH IZVRŠAVA UVEK ISTA MERENJA. JEDAN OD MERILACA MERI TELESNU VISINU I TELESNU MASU, DRUGI MERI DIJAMETRE, TREĆI OBIME, ČETVRTI POTKOŽNO MASNO TKIVO, A PETI ZAPISUJE REZULTATE MERENJA • ISPITANICI KOJI SE MERE SU BOSI, A NA SEBI IMAJU SAMO SPORTSKE GAĆICE • REZULTATI MERENJA ČITAJU SE DOK JE INSTRUMENT NA MERENOM PARAMETRU ISPITANIKA, A OSOBA KOJA EVIDENTIRA PODATKE RADI KONTROLE, GLASNO PONAVLJA REZULTATE PRE UPISA U KARTON ISPITANIKA

HVALA NA PAŽNJI !