Antonimi i antonimija Biblija Prvi izvjetaj o stvaranju

Antonimi i antonimija

Biblija - Prvi izvještaj o stvaranju (1) U početku stvori Bog nebo i zemlju. (2) Zemlja bijaše pusta i prazna; tama se prostirala nad bezdanom i Duh Božji lebdio je nad vodama. (3) I reče Bog: "Neka bude svjetlost!" I bi svjetlost. (4) I vidje Bog da je svjetlost dobra; i rastavi Bog svjetlost od tame. (5) Svjetlost prozva Bog dan, a tamu prozva noć. Tako bude večer, pa jutro - dan prvi. (6) I reče Bog: "Neka bude svod posred voda da dijeli vode od voda!" I bi tako. (7) Bog načini svod i vode pod svodom odijeli od voda nad svodom. (8) A svod prozva Bog nebo. Tako bude večer, pa jutro - dan drugi.

nebo – zemlja svjetlost tama dan – noć

Antonimija je leksičko-semantička pojava suprotnih značenja leksema (grč. anti - protiv, onoma - ime). Dva leksema između čijih sadržaja postoji suprotnost ili oprečnost čine antonimski par. U antonimiji nema antonimskog niza jer je ona binaran odnos.

Leksemi u antonimskom paru moraju pripadati istoj vrsti riječi: smijeh – tuga imenice topao – hladan pridjevi

dati – uzeti glagoli blizu – daleko prilozi s(a) – bez prijedlozi

Vrste antonima prema podrijetlu raznokorijenski ili pravi ili primarni istokorijenski ili tvorbeni Antonimi koji imaju iste korijene – različite korijene. rezultat su tvorbe riječi. dosada sreća – nesreća zabava

Najčešći prefiksi za tvorbenu antonimiju su ne-, bez-, protu-, raz-, anti-. Ostali prefiksi su i po svom značenju suprotni: nad- i pod-, u- i iz-, od- i za-.

Vrste antonima prema naravi značenjske opreke a) binarni antonimi – jedan antonim u binarnom paru potpuno isključuje drugi (ili – ili) – ne mogu se komparirati muškarac – žena promašiti – pogoditi

b) stupnjeviti antonimi – antonimi krajnjih točaka između kojih je još najmanje jedna točka mlad – star ljubav – mržnja

c) obratni antonimi – možemo im izreći isti sadržaj, ali onda s drugim antonimskim parnjakom obrćemo slijed riječi u iskazu Kuća je bila ispod brda. Brdo je bilo iznad kuće.

Djelomična i višestruka antonimija sadržaj leksema ima jedno značenje: jednoznačnica ima više značenja: višeznačnica antonimija može biti: djelomična višestruka

divlji koji nije pripitomljen biljka koja nije cijepljena pust, nenaseljen kraj neodgojen, neprilagođen pitomi + -

Djelomična antonimija jest ona u kojoj samo jedno značenje višeznačnice ima svoj antonim. Ostala značenja nemaju antonimski par.

dalek koji je na velikoj udaljenosti vremenski dalek, davni bliz nedavni čiji kraj ili početak treba dugo čekati stran, tuđ skori srodan

Višestruka antonimija jest ona u kojoj svako značenje (ili više njih) višeznačnice ima svoj antonimski par.

općejezični antonimi Općejezične antonime prepoznajemo kao antonime i izvan konteksta. lagan težak kontekstualni antonimi Kontekstualne antonime nalazimo u književnosti, rezultat su individualnog, piščeva stvaralaštva. Mila kuda si nam ravna, Mila kuda si planina. (A. Mihanović: Hrvatska domovina)

Oksimoron (grč. oksys - oštar i moros - lud; doslovno oštroumna ludost) Oksimoron je vrsta antiteze odnosno paradoksa u kojem se spajanjem potpuno suprotnih pojmova (obično pridjev + imenica) stvara nov pojam. grozna ljepota, strašno dobro, glasna tišina, mudra glupost