ANT 311 Beslenme lkeleri ve Beslenme Antropolojisi Prof

ANT 311 Beslenme İlkeleri ve Beslenme Antropolojisi Prof. Dr. Timur Gültekin Email: tgultekin@ankara. edu. trin

Paleobeslenme • Paleobeslenme, tarih öncesi dönemlerde atalarımızın yedikleriyle beslenme düşüncesine dayanıyor. Buna göre, 10 bin yıldan daha fazla zaman öncesinden beri, yediklerimizi inceleyerek bugün çok daha sağlıklı beslenmemizi sağlayacak bir beslenme programına erişebileceğiz.

Avcı-Toplayıcılar Et ve yabani meyve ve sebze Tahıl yemiyorlardı. Çiftlik hayvanları yoktu Et yemek için avlanmak zorundaydılar. Paleobeslenmenin en önemli adımlarından biri de, omega 6 oranını omega 3’e göre azaltmak. • Doğada serbest yaşayan hayvanlar, • yapılarında besi çiftliklerinde yetiştirilen hayvanlara göre omega 3 türü yağ asidi daha yüksek oranda bulundururken, omega 6 türü yağ asidi daha azdır. Oysa, özellikle Amerikan tarzı beslenmede, omega 6 türü yağ asidi, omega 3 türüne göre 10 kat fazla tüketiliyor. • • •

• Paleobeslenmede, doymamış yağ alımını artırmaya önem veriliyor. • Paleobeslenmede, sodyum alımı da önemli ölçüde azaltılıyor. • Paleobeslenmede ANNE sütü dışında süt yoktu. Bu nednel laktoz enzimleri insanlarda yeterince gelişmemiştir.

Tarımın Ortaya Çıkması • insanların yemek bulmaktan arta kalan zamanlarında farklı hedeflere yönelmelerini sağladı.

• Yediğimiz şeker ve nişastayı mısır, pirinç, arpa, yulaf, buğday gibi tahıllardan elde ediyoruz. • Atalarımız, bizim bu karbonhidratça zengin menümüze yabancıydı. Çünkü, tahıllar 10. 000 – 3. 000 yıl önce dünyanın çeşitli yerlerinde yabani otlardan evcilleştirilerek elde edildi.

Neandertaller

• Taş devri çiftçilerinin iskeletlerinde avcı-toplayıcı atalarına oranla çok daha fazla çürük dişe, kötü beslenme izlerine ve bulaşıcı hastalığa rastlanıyor. Öyle görünüyor ki, çiftçilik o kadar da birdenbire olmuş bir gelişme değildir.

SORU • Atalarımız neden kendilerini kötü bir duruma sokan yaşam biçimine bu kadar hevesliydi? CEVAP

• Yiyecek bulamama • Aşırı nüfus artışı • Ekolojik koşulların değişimi • Buzulların çekilmesinin ardından iklim, tahıl yetiştirmek için çok daha elverişli hale gelmiş olmalıydı.

Rekabetçi Şölen • Karın doyurmak için neden zahmetli olan yola başvurdular? Örnek prinç-mercimek. . . vb Acaba tarım hayatının ilk yıllarında elde edilen ürünler sadece kutlamalarda mı sofralara geliyordu? • Neden evcilleştirilmiş tahıllar bir süre sonra ana yemek haline geldi?

SORU • Avcı toplayıcılığın yerini çiftçilik neden almıştır? Veya çiftçilik neden yaygınlaşmıştır? CEVAP

• Çiftçilerin avcı-toplayıcılardan daha çok çocuğu vardı • Evrimci bir yaklaşımla söyleyecek olursak, bu durum çok daha başarılı bir stratejiydi ve tarımcı olamayanlar zamanla diğerleriyle rekabet edemeyerek yerlerini onlara bıraktı.

'Bushmenler‘ Güney afrika’nın en eski yerlileridir ve en az 20 bin yıldır soylarını devam ettiriyorlar.

Bushmen: İnsan evrimi için bir model midir?

Tarım Öncesinde Beslenme, Günümüz Amerikalılarında Beslenme ve Önerilen Beslenme Rejimlerinin Karşılaştırılması Tarım Öncesi Beslenme Günümüz Amerikalılarında Beslenme Önerilen Beslenme Protein 33 12 12 Karbonhidrat 46 46 58 Yağ 21 42 30 Alkol - 7 -10 - Doymamış: Doymuş Yağ Oranı 1, 41 0, 44 1 Kolesterol (mg) 520 300 -500 300 100 -150 19, 7 30 -60 Sodyum (mg) 690 2300 -6900 1000 -3300 Kalsiyum (mg) 1500 -2000 740 800 -1500 440 90 60 Toplam Besin Enerjisi (%) Lif (gr) Asorbik Asit (mg)

Paleolitik Beslenme

SONUÇ • 1. Beyin Hacmi

• 2. Dik Durma ve iki ayak üzerinde yürümek. • Ellerin serbest kalması

• 3. Konuşmak İletişim Sosyal organizasyon

• 4. Alet yapmak

Yaşam Beklentisi 17, 000 – 1, 000 BCE

The evolution of life expectancy in the process of urbanization (England)

The evolution of life expectancy England, 1580 -2000