analiza dynamiki zjawisk Szeregi czasowe Szeregiem czasowym chronologicznym

analiza dynamiki zjawisk Szeregi czasowe

• Szeregiem czasowym (chronologicznym, dynamicznym) nazywa się uporządkowany (wg czasu) zbiór obserwacji statystycznych charakteryzujących zmiany zjawiska w czasie • Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje szeregów czasowych, a mianowicie szeregi czasowe momentów i okresów.

Szeregi czasowe momentów zawierają informacje o poziomie zjawiska w określonych momentach czasu.

Szeregi czasowe okresów podają rozmiary danego zjawiska w kolejnych okresach czasu.

• Porównania poziomów zjawiska w dwóch momentach lub okresach czasu dokonuje się najczęściej za pomocą wskaźników dynamiki zwanych indeksami. Indeks jest stosunkiem wielkości zjawiska w okresie badanym do wielkości tego zjawiska w okresie przyjętym za podstawę. Indeksy można wyznaczać wylącznie dla wielkości dodatnich!

%zmiana=(i-1)· 100% lub %zmiana=i-100% jeśli indeks jest podany w % % zmiana dodatnia oznacza wzrost zjawiska (lub jego większą wartość) % zmiana ujemna oznacza spadek zjawiska (lub jego mniejszą wartość)

Indeksy agregatowe (zespołowe) • Indeksy agregatowe (zespołowe) są wskaźnikami zmian dla wielkości zagregowanych, czyli będących zespołami (sumą) wielu składników. Szczególnie uważnie należy wyznaczać wartości indeksów dla zjawisk niejednorodnych, w których tworzące je elementy nie mogą być bezpośrednio sumowane, np. indeks cen dla grupy towarów o różnym charakterze. W przypadku takich zjawisk, w celu doprowadzenia ich do sumowalności, wprowadza się określone współczynniki przeliczeniowe, spełniające role wag, takie jak np. : ilość, cena, liczba zatrudnionych, czas pracy.

Indeksy agregatowe (zespołowe) W zależności od rodzaju badanych zjawisk wyróżnia się indeksy zespołowe zwane agregatowymi: • dla wielkości absolutnych, do których należą m. in indeks wartości i indeks ceny, • dla wielkości stosunkowych, którym jest np. indeks wydajności pracy.