ALLERJK OCUKTA AILAMA Prof Dr Nuran Salman stanbul

ALLERJİK ÇOCUKTA AŞILAMA Prof. Dr. Nuran Salman İstanbul Tıp Fakültesi nsalman@istanbul. edu. tr

Aşı Reaksiyonları Lokal Sistemik Aşının kendisi Prezervatifi Stabilizatörü Adjuvanlar Erken Geç

Aşı Reaksiyonları (Ig. E’ye bağlı) l l Erken Dakika – 4 saat Ürtiker, anjioödem Hışıltı stridor Anaflaksi l l Geç Saatler – 2 -3 hafta Deri döküntüsü • • • Makulopapüler Ürtiker Eritema multiforme

AŞIYA BAĞLI ANAFLAKSİ BULGULARI l l l Reaksiyon ilk 4 saatte olacak Dermatolojik: Ürtiker, angiödem, kaşıntı Solunum: rinokonjunktivit, üst solunum yolu ödemi, bronkospazm/astma Kardiyovasküler: hipotansiyon, taşikardi, çarpıntı Gastrointestinal: kramp, bulantı, kusma, ishal

Aşılara karşı allerjik reaksiyonlar: ANAFLAKSİ l l Bir aşıya karşı önceki dozda anaflaksi geçirmek o aşının sonraki dozunun yapılmasına kontrendikasyon oluşturur Allergolog tarafından değerlendirilirse böyle reaksiyon geçirenler de aşılanabilir Tüm aşılar ile ilgili Ig. E ye bağlı anaflaksi bildirilmiştir Anaflaksi oranı çok düşüktür: milyonda bir görülür ABD: 5 olgu 7. 644. 049 aşı dozu (065 olgu/milyon dozu) Avrupa: 1994 -98 1 olgu 450. 000 aşı dozu Zent Eur j Pediatr 2002 Bohlke Pediatrics 2003

Ig. E’ye bağlı olmayan reaksiyonlar • Pireksi • Lokal eritem, şişme ve hassasiyet • Neomisin, tiomersol ve aluminyuma bağlı gecikmiş aşırı duyarlılık reaksiyonları • KKK ye bağlı döküntü, ateş ve febril konvulziyon

Aşı içeriklerine karşı allerjik reaksiyonlar l l l Jelatin Yumurta (Ovalbumin) Maya Neomisin Tiomersal Latex

Jelatine karşı allerjik reaksiyonlar l l l Jelatin sığır veya domuz kökenli olabilir. Allerji çapraz reaksiyon olarak var Jelatin bir çok aşıda stabilizatör KKK, Su çiçeği ve Japon ensefalit aşılarına karşı anaflaksinin en önemli nedeni Jelatin’e karşı allerji aileye sorulmalı ve varsa önlem almalı Enjekte jelatine karşı allerji oral alımdan sonrakine göre daha fazla!

BAZI AŞILARIN JELATİN İÇERİĞİ Aşı DTa. P (Pentaxim) Influenza (Vaxigrip) Influenza (Flu. Mist) KKK (MMRII) Kuduz (Rab. Avert) Suçiçeği (Varivax) doz Sarıhumma (YF-VAX) Jelatin miktarı 28 mg/0. 5 ml doz 250µg/0. 5 ml doz 2000µg/0. 5 ml doz 14. 500µg/0. 5 ml doz 12. 000µg/1 ml doz 12. 500µg/0. 5 ml 7500µg/0. 5 ml doz

JELATİN-1 l l l Jelatin içeren canlı aşılardan sonra allerjik reaksiyon oranı artmaktadır Bu olguların jelatine karşı nasıl duyarlaştığı bilinmektedir Çoğu canlı attenüe aşılara bağlı reaksiyon, jelatini stabilizatör olarak kullanılan aşılarda, jelatine bağlı olabilir

JELATİN-2 %0. 2 jelatin içeren KKK aşısı sonrası reaksiyon gösteren 366 çocukta 34ünde anaflaksi, 76 sında ürtiker, 215 inde ürtikeryal olmayan döküntü, 41 inde lokal reaksiyon saptanmış 206 sının serumunda jelatine karşı Ig. E antikoru bakılmış. • • Anaflaksi geçiren %93 var Ürtikerli olgularda %56 var Döküntülü olgularda %9 var Lokal reaksiyon geçirende antikor yok 202 olgunun geçmişte uygulanan aşıları öğrenilmiş. %98 i jelatin içeren DTa. P aşıları olmuş Nakayama J Allergy Clin Immunol 1999

JELATİN-3 Japonya DTa. P aşısından sonra reaksiyon geçiren 87 çocukta • %91 inde anti jelatin Ig. E • Bunların 54ünde daha evvel jelatin içeren DTa. P ile aşılanma öyküsü var Jelatin içeren DTa. P aşılarının antijelatin Ig. E yapımı, anaflaksi riski ve daha sonra uygulanacak KKK aşılarına reaksiyon ile ilişkisi var! Sakaguchi Vaccine 2000

JELATİN-4 Jelatin içeren JE aşısı ile reaksiyonlar 28 geç allerjik olmayan reaksiyon 10 erken allerjik reaksiyon 1/28 inde antijelatin Ig. E 10/10 unda anti jelatin Ig. E var Sakaguchi Allergy 2001 Jelatin içeren suçiçeği aşısı ile reaksiyonlar 33 erken allerjik reaksiyon hepsinde anti Ig. E 21 geç allerjik 2 sinde anti jelatin Ig. E 6 antijelatin Ig. G var Sakaguchi Ann Allergy Asthma Immunol 2000

JELATİN-5 l l l Jelatin allerjisinde genetik duyarlılık var Jelatin allerjisi ile Asyalılarda görülen HLA-DR 9 ile ilişkisi var Japonyada aşılardan jelatin maddesi çıkarıldı !

MAYA ALLERJİSİ VE AŞILAMA l l Bazı hepatit B aşıları Saccharomyces cerevesiae de üretilir A. B. D de 180. 895 ASİEde 15 olguda öyküde maya allerjisi bulunmuş Di Miceli Vaccine 2006 l l l Hepatit B ye bağlı bu reaksiyonların dördünde aşı maya içermiyordu Maya’ya bağlı anaflaktik reaksiyon çok nadir HPV aşılarında (Cervarix-GSK) (Gardasil. M. S. D) de maya proteini vardır

LATEKS ALLERJİ VE AŞILAMA l l l Aşı kapakları ve pistonları “Plastik” içerebilir. Bunlar ya doğal lateks (DNR) yada sentetik kauçuktur DNR lateks allerjisi olanda problem oluşturabilir Şimdiye dek 1 lateks allerjisi olan olguda hepatit B aşısından sonra latekse bağlı anaflaksi gözlenmiş

TİOMERSAL ALLERJİSİ Şimdiye dek tiomersal’a bağlı 1 olguda anaflaksi bildirilmiş Influenza aşısının içindeki tiomersal anaflaksiye neden olmuş Zhang Ann Allergy Asthma Immund 2007

Yumurta allerjisi ve aşılama

YUMURTA ALLERJİSİ l l l Yumurta allerjisi çocuklarda sık gözlenen gıda allerjisidir Geç çocuklukta spontan iyileşme sıktır Yumurta allerji semptomları lokalize deri reaksiyonundan anaflaksiye kadar değişkendir

AŞILARIN İÇERDİĞİ YUMURTA PROTEİN MİKTARI l l l İnaktif (IM) ve attenüe intranasal influenza aşılarında tavuk embriyosundan gelen mikrogram düzeyinde yumurta proteini vardır Sarıhumma aşısında da mikrogram düzeyinde yumurta proteini var Kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşılarında daha düşük düzeyde (picogram-nanogram) ovalbumin vardır. KKK ye reaksiyon genellikle içindeki jelatine bağlıdır

YUMURTA ALLERJİSİ VE AŞILAR l l KKK fibroblast kültüründe üretildiği için eser miktarda yumurta içerir Influenzae ve sarı humma aşısı verilmeden önce yumurta allerjisi sorulmalı Bazı yumurta allerjisi olan çocuklar pişmiş yumurta yiyebilir! Aşılarda ise çiğ yumurta proteini var

Aşıların yumurta proteini miktarları ve yumurta allerjisi olan çocuğa yaklaşım (Kelso, Exper Rev Vaccines, 2009) Aşı Vasat Yumurta protein Yaklaşım miktarı KKK Tavuk embiyo fibroblast hücre kültürü Pikogramnanogram Normal çocuk gibi uygula Influenza (inaktif veya attenüe) Tavuk extraembriyonik allantoik sıvı Mikrogram Önceden allerji değerlendirmesi Sarı humma Tavuk embriyo Mikrogram Allerji değerlendirmesi

INFLUENZA VE ASTMA l l l Her yıl A. B. D okul öncesi ve okul çağındaki çocukların %15 -40’ı influenza’ya yakalanıyor Ciddi komplikasyonlar 4 yaş altında ve astmada görülüyor. (Fiore MMWR 2010) 2009 Pandemik Influenzade bu komplikasyonlar artmıştı

Influenza ve astma l l l Rehberler ınfluenza aşısını önerir. Astım krizini azaltıp azaltmadığı tartışmalı. ASTIM KRİZİNE NEDEN OLMUYOR! Cochrane analizi astım ataklarını önleyip önlemediği tartışmalı. Cochrane 2008

Pandemik influenza ve Astım; İstanbul’da Üniversite Hastanesine Yatan Çocuk Vakaların Değerlendirmesi l Pandemik influenza enfeksiyonu tanısı ile yatırılan 114 hastanın verileri değerlendirildi. Hastaların nazofarenksinden alınan sürüntü örnekleri PCR yöntemi ile incelenerek influenza A (H 1 N 1) belirlendi. l Hastaların 46’sı (%40) kız, 68’i (%60) erkek, yaş dağılımı ort 6 yaş 8/12 ay idi. l Astım tanılı hastaların (%14) 5’i (%30) kız, 11’i (%70)erkek ve yaş dağılımı ort 8 yaş 1/12 ay idi. l 84 hastada pnömoni, 16 hastada astım atağı, 2 hastada status epileptikus, 1 hastada hepatit, 13 hasta risk grubunda olup dehidratasyon nedeniyle gözlem için yatırıldı.

INFLUENZA AŞISI VE YUMURTA ALLERJİSİ l l İlk bildirilen olgu 1969 (Seattle) Bierman: 142 çocuk (3 -18 yaş) tavuk eti, tüyü, yumurta allerjisi olan 130 negatif prik ve intradermal (1: 100 dilusyon) bulmuş aşılanan çocukların 3ünde gecikmiş aşırı reaksiyon Bierman J Infect Dis 1977 l Murphy ve Strunk 6 negatif prik ama pozitif intradermal testi olan hastada çoklu doz uygulanmasında sadece 1 olguda ilk dozda hırıltı gelişti

Yumurta allerjisi olan çocuklarda influenza aşısı uygulaması 2002 önerileri 1. 2. 3. Aşı ile prik testi (sulandırmadan) Eğer negatif bulunursa 1: 100 dilusyon ile intradermal test Deri testi pozitif ise aşı bölünmüş dozlarda verilebilir Zeiger J Allergy Clin Immunol 2002 Not: Intradermal testte yanlış pozitif reaksiyon %15 oranında Wood J Allergy Clin Immunol 2007

Yumurta allerjisi olan çocuklarda influenza aşısı uygulaması: 2009 sonrası durum l l 2009 H 1 N 1 Pandemik Chung çalışması: 171 olgu (6 ay-18 yaş) iki doz aşı uygulaması %3 -5 reaksiyon oranı Pediatrics 2010 l Gagnon (Quebec) 5 merkez H 1 N 1 aşısı uygulanmış. 830 yumurta allerjili çocukta %9 2 doz geri kalan tek doz aşı uygulanmış. Anaflaksi yok! 9 olguda hafif allerjik reaksiyon J Allergy Clin Immunol 2010 l Greenhawt çalışması: H 1 N 1 aşılaması 124 olguda prik (+) %2 -4 intradermal (+) %33. 1 2 doz uygulamada sorun yok! Ann Allergy Astma Immunol 2010 l Owens ve Mac. Ginnitie çalışması 64 allerjik çocuk yüksek ovalbuminli aşı yapılmış. Reaksiyon %6. 2 olgu Anaflaksi yok! J Allergy Clin Immun 2011

2010 -2011 sezonunda A. B. D de grip aşılarının ovalbumin düzeyleri (Kelso J Allergy Clin Immunol 2010) Firma Sanofi Pasteur GSK Med. Immu Novartis ne Ürün Fluzone Fluarix Flu. Mist Fluvirin Düzey <5 <0. 05 <0. 24 <1 Gerçek Düzey <01 -0. 711 <0. 025 00010004 <0. 025

Amerikan Allerji Astma ve Immunoloji Akademisinin önerileri (2010) 1. Rutin Influenza aşısı ile deri testi önerilmez 2. Influenza aşısının 2 dozda uygulanması önerilir. %10’u verilir 30 dakika sonra %90’ı uygulanır. Tekrar 30 dakika olgu gözlem altında tutulur tek doz da uygulanabilir. 3. En düşük ovalbumin miktarı olan aşı kullanılmalııdır. 4. Gereğinde bu konularda tecrübeli bir allergolog ile konsülte edilmelidir. Greenhawt wuw. aaaa i. org Greenhawt Ann Allergy Asthma Immunol 2011

AŞIYA BAĞLI ANAFLAKSİ GEÇİREN ÇOCUĞA YAKLAŞIM Gerçekten anaflaksi mi geçirdi ? Jelatin, yumurta veya mayaya bağlı reaksiyon oldu mu? Evet Jelatin, yumurta ve maya ile test et Deri testi pozitif Aşı gerekiyorsa doz artırarakver. Anaflaksi için önlem al Hayır, Aşıyı yap Deri testi negatif Aşıyı ver, 30 Dakika gözle

AŞI DERİ TESTİ l l l Aşı ile prik test (eğer anaflaksi varsa sulandır) Prik test negatif ise 0. 02 cc aşıyı 1: 100 sulandır ve intradermal uygula Yalancı pozitif reaksiyonlar fazla

AŞI İÇERİĞİ İLE DERİ TESTİ Yumurta veya maya için hazır test maddesi kullanılabilir Jelatin için: Toz jelatin (Hazır paket) 1 çay kaşığı (5 g) 5 cc SF içinde sulandırılır

Aşıyı doz arttırarak uygulamak 0. 5 ml aşı için 15 dakikada bir 1 0. 05 ml 1: 10 sulandırılmış 2 0. 05 ml sulandırılmamış 3 0. 10 ml sulandırılmamış 4 0. 20 ml sulandırılmamış Influenza Aşısı için Dozun %10 u 30 dakika sonra dozun %90ı. Kelso Middleton’s Allergy: Principle And Practice 2009

Yumurtaya duyarlı kişilerde influenza aşısı: BSACI protokolu (2010) Yumurtaya duyarlı ve pozitif SPT Yumurta yiyemiyor Yumurta yiyebiliyor Ovalbumin düzeyi <06 ug/0. 5 ml aşı var Aşının ovalbumin düzeyi belli değil SPT ve IDT Aşının 1/100ü Aşı ile SPT Standart Aşı yap ne ga tif Aşıyı 2 doz protokolu ile ver Po z it if Aşıyı tartış ne ga tif Aşıyı 2 doz ver Clark, Clin Exp Allergy 2010