Algemeen preventiebeleid HET DYNAMISCH RISICOBEHEERSINGSSYSTEEM IN DE PRAKTIJK

Algemeen preventiebeleid HET DYNAMISCH RISICO-BEHEERSINGSSYSTEEM IN DE PRAKTIJK opleiding basisvorming Francis Bruelemans Preventieadviseur niv. 1

Welzijnsbeleid / preventie beleid algemeen Voor al de welzijnsdomeinen ? Zie CODEX Ø Doel: beheersen veiligheid, gezondheid, welzijn Ø arbeid / arbeidsomstandigheden aanpassen aan welzijn van de mens / de mens centraal stellen Ø ONGEVALLEN en incidenten voorkomen Ø Middelen: Ø Ø Wetgeving / CODEX / ARAB EG richtlijnen ( economisch / sociaal) EG verordeningen en geharmoniseerde normen Adviezen : GPD, Brandweer, externe diensten, enz……

Welzijnsbeleid / preventiebeleid: ØVoor iedereen op de werkvloer / op school ØWerknemers / leerkrachten / MVD ØLeerlingen ØWG Ø Derden Ø WIE verantwoordelijk uitvoering? Ø Raad van bestuur en AD (WG) Ø WIE bevoegd uitvoering? Ø Kaderleden, HL, leerkrachten, hulp-opvoedend personeel (voorbeeldfunctie )

MOTIVERING ? ? School heeft voorbeeldfunctie, leerlingen zijn onze toekomst 1. 2. 3. 4. 5. 6. Menselijke motieven Sociale motieven Economische motieven Wettelijke motieven Juridische motieven: aansprakelijkheid Imago Welzorgsysteem op school = beheersen veiligheid Dynamisch Risico-beheersingssysteem = hulpmiddel voor uitvoering welzijnsbeleid DRBS omzetten in de praktijk

DYNAMISCH RISICO BEHEERSINGSSYSTEEM in de PRAKTIJK GEVAAR = wat schade kan veroorzaken RISICO = situatie die kan leiden tot die schade (gevolg) D. R. B. S. Welzijnszorgsysteem = beter voorkomen dan genezen 5

DRBS = veiligheidsbeleid en preventie Ø Voorkomen van schade aan: Mens, Uitrusting, Omgeving, Product, Organisatie v Middelen • DRBS: CODEX Titel I hoofdstuk III = algemene principes betreffende het preventiebeleid. • Globaal preventieplan ( 5 jaar) (preventieregister A 3) • Jaarlijks Actieplan ( per jaar ) ( preventieregister A 6) ( voor te leggen aan BC voor 1 november) Ø WIE opmaken? AD met HL en advies GPD Ø WANNEER ? (Mogelijkheid voorzien voor actualisering) Ø 6

Dynamisch risicobeheersingsysteem. Beschikbare elementen, systemen Risicoanalyse Globaal preventieplan 5 jaar Voorleggen aan Comité aanpassen Jaaractieplan Preventiemaatregelen 7

Wat is risico-analyse ? OP DE WERKPOST, OP DE PLAATS VAN HANDELING Ø ZOEKEN naar de gevaren Ø VASTSTELLEN / BEPALEN risico’s? , restrisico’s ? Ø EVALUEREN risico’s (hoe te voorkomen? ? ) Ø Na RA: Globaal Plan, jaaractieplan, preventiemaatregelen 8

Globaal preventieplan (5 jaar) Elementen in het plan Ø Resultaten risicoanalyse + risico-evaluatie. Ø Preventie maatregelen. Ø Doelstellingen. Ø Activiteiten en opdrachten om deze doelstellingen te bereiken. Ø Organisatorische, materiële en financiële middelen. Ø Criteria voor evaluatie en aanpassingen Ø indienen en bespreken BC 9

Het jaarlijks actieplan Elementen in het plan Ø De prioritaire doelstellingen volgens GPP Ø De middelen en methoden om doelstellingen te bereiken. Ø De opdrachten, verplichtingen en middelen van alle betrokken personen. Ø De aanpassingen: ingevolge het globaal actieplan, nieuwe risico’s, arbeidsongevallen. Ø Voor 1 november indienen bij BC 10

Model Globaalplan en jaaractieplan

Risicoanalyse Risico opsporen: hoe? Hulpmiddelen ? Ø 1° Controlelijst (checklist) Ø 2° Observatie Ø 3° Verslagen GPD (rondgang, indienststelling, enz, , ), (Zie ook EPOS) Ø 4° Risicoanalysemethode (EN-ISO-12100: 1) Ø 5°Inventarissen: (b. v. b. : asbest, ontvlambare producten, enz. . ) Ø 6°Adviezen, controles: externe diensten, brandweer 12

Risico-detectie dmv controlelijst Ø Is krachtig, eenvoudig, systematisch, volledig, …(vakken met: OK, niet OK, nvt) Ø Geeft duidelijke omschrijvingen Controlelijst is een goed middel om : • Risico’s op te sporen • Negatief inwerkende invloeden te detecteren • Leraars en coördinatoren meer actief te betrekken bij PB - beleid 13

Risico-detectie dmv checklijst Voorbeelden controlelijsten: • Speeltoestellen • Machineveiligheid • Ladders • Veiligheids-verlichting • Evacuatie • Haspels • Keuken • Lokaal turnen • Enz, 14

Risico-detectie dmv observatie Ø Doel: • nagaan veilige werkmethode/handeling • • • nagaan veilige werkomgeving zoeken naar calamiteiten zoeken naar bedrijfsblindheid. 16

Observeren

Risico-detectie dmv observatie Ø BELANGRIJK: observator met kennis van mogelijke gevaren en risico’s Ø HOE? Bewust rondkijken, CONTROLELIJST kan hulpmiddel zijn hierbij. ( niet je stiekem ergens opstellen ? ? ? ) Ø Stel jezelf vragen: Wat? Waarom? Correct? Waarom wordt zo gewerkt ? Wat kan er misgaan ? Kan het niet veiliger ? Is deze toestand correct ? enz…. . 20

Risico-inventaris en analyse GPD RONDGANG PA / preventiedienst Ø Inventaris = weergeven van alle relevante risico’s tijdens preventiebezoek Ø Controle: preventieregister, documenten, keuringen, enz. Ø Verslag: rondgang, indiensstelling enz. Ø Analyse = gebruik risicograaf Ø Preventiemaatregelen, adviezen Ø Zie EPOS

RISICOGRAAF: participatie in de risicoanalyse EN ISO 12100: 1 Gebruikt door de GPD bij risicoanalyse Evaluatie van de risico’s met RISICOGRAAF • Welke Parameters ? • Effect, Ernst • Blootstelling • Mogelijkheid ongeval / incident • Afwendbaarheid Risicograaf te bevragen bij de preventiedienst

Participatie in de risicoanalyse EN ISO 12100: Ernstgraad E Kleine verwondingen: 1 Ernstige verwondingen: 2 Dood: 3 Waarschijnlijkheid op blootstelling WB Zelden tot soms: 1 Vaak tot meestal: 2 Waarschijnlijkheid tot incident/ongeval WI Zelden tot soms: 1 Vaak tot meestal: 2 Hoog: 3 Afwendbaarheid : A Mogelijk onder bep. omst. : 1 Nauwelijks mogelijk / niet: 2

Risicograaf:

Preventiebeginselen: volgorde 1. VOORKOMEN RISICO’S, VERWIJDEREN RISICO 2. EVALUATE van risico’s die niet voorkomen kunnen worden 3. BESTRIJDING bij de bron 4. Wat GEVAARLIJK is VERVANGEN door niet of minder gevaarlijk is 5. VOORRANG CBM boven PBM 6. AANPASSING WERK aan mens 7. REKENING HOUDEND MET bestaande / nieuwe technieken 8. WAARSCHUWING, informatie, signalering Zie ook art, 5 § 1 wet op het welzijn 4 augustus 1996

Hiërarchie preventiemaatregelen Opgepast Leeuw!

Voorbeeld: elimineren gevaarlijke producten – vervangen van het gevaar www. zonderisgezonder. be

Taken en risico’s Elektrische installaties Leefmilieu Brandveiligheid Veiligheid: Speelterreinen een zaak van iedereen! Machineveiligheid Ergonomie Voedselveiligheid Gevaarlijke producten Verfraaiing van de werkplek Werksfeer

29

30

Blusmiddelen zichtbaarheid / bereikbaarheid

Blusmiddelen bereikbaarheid

Brandblusmiddelen bereikbaarheid

Brandveiligheid: compartimentering

Blokkering uitgang

Risico’s evacuatie

Evacuatie: blokkering

Evacuatiewegen: obstakels, belemmering

Evacuatiewegen: belemmering, obstakels

Risico elektriciteit

Risico elektrocutie ? ? afwasmachine

Risico elektrocutie: openstaande borden

Risico’s elektrocutie: lavabo naast elektrisch bord in KDV

Risico elektrocutie werken met derden Aftapping elektriciteit niet afgesproken,

Risico’s elektrocutie: voorval Boorwerkzaamheden MVD buiten in regen en ladder in plas water

Risico brand en elektrocutie in turnzaal derden

Risico’s vallen en struikelen

Risico snijwonden

Risico snijwonden, hoofdwonden? Scherpe kant tablet Veiligheidsglas in turnzaal ? ?

Risico brandwonden

Risico speeltoestellen Niet conform toestel

Risico’s speeltoestellen

Risico’s speeltoestellen

Risico’s turntoestellen

Risico vallende voorwerpen

Risico vallende voorwerpen

Versperring toegang hulpdiensten? ? Toegangsweg school brandweer

Rommel

Vallende voorwerpen

Putten en afsluitingen

Werfafsluitingen Zaagmachine onbewaakt Leerlingen kunnen op de werf ? ?

Risico’s gevaarlijke producten, brandgevaar, explosie

Gevaarlijke producten? RISICO’S CONTACT Via ademheling ? Via mond Huid Ogen Bloedsomloop

Gevaarlijke producten: herkenning ? Etiket en pictogrammen

Risico gevaarlijk producten beperken door veilige opslag Achter slot – ‘verboden voor onbevoegden’ Ventilatie Kamertemperatuur ? Originele verpakking → etikettering (overbulking ? ? ) Kleine hoeveelheden Lekbakken Brandgevaarlijke stoffen → veiligheidskast Giftige stoffen → veiligheidskast Geschikte veiligheidskruiken Corrosie

Berging gevaarlijke producten: enkel voor bevoegden

Besluit ÆRisico-analyse doe je niet alleen. ÆPreventie is de zaak van iedereen, niet alleen v/d gemeenschappelijke preventiedienst ÆJe bepaalt zelf welke risico-analyse de beste is. ÆWerk met feiten, niet met veronderstellingen. ÆZoek de grondoorzaken. ÆSpelregel : “Welke methode je kiest is niet belangrijk, als ze maar doeltreffend is. Dat je risico’s vindt, dat is belangrijk, dat je de nodige preventiemaatregelen treft is belangrijk, dat je ongevallen kan voorkomen is belangrijk” 67

Vragen? ? ? ?

Preventiedienst staat niet alleen… Werken aan een veilige school is een zaak van IEDEREEN: Werkgevers: Algemeen directeurs en voorzitters van de raden van bestuur Hiërarchische lijn: directeurs, technisch adviseurs moeten het welzijnsbeleid uitvoeren. Ieder is verantwoordelijk op zijn niveau. Werknemers: leerkrachten, administratief en onderhoudspersoneel Leerlingen: in het bijzonder gelijkgestelde werknemers en stagiairs. Vakbonden: het basiscomité en het tussencomité bespreken het globaal preventieplan en het jaaractieplan. Externe diensten: arbeidsgeneeskundige dienst focust vooral op arbeidshygiëne en –gezondheid. verder zijn er de keuringsorganismen en de brandweerdiensten.

Info WWW. g-o. be/preventie ARISTA ETHIAS EPOS GPD WWW, zonderisgezonder, be

Ter info bij gevaarlijke producten Oude etiket: Hierna tabellen met vergelijking oude gevarensymbolen en nieuwe gevarensymbolen

Nieuwe Gevarensymbolen Veiligheidsgevaren Betekenis Explosief Ontvlambaar Vb. aceton Oxiderend Vb. bleekmiddel =Houder onder druk vb. gasflessen Oude gevarensymbool Nieuwe gevarensymbool

Nieuwe Gevarensymbolen Gezondheidsgevaren Betekenis Schadelijk/ Irriterend Vb: wasmiddel, toiletreiniger, koelvloeistof, … Giftig Vb: pesticide, biocide, methanol, … Corrosief/bijtend Vb: ontkalker, bijtende soda, afvoerreinigers, … Schadelijk voor de gezondheid (op lange termijn) Vb. terpentijnolie, benzine, lampolie Oude gevarensymbool Nieuwe gevarensymbool

Nieuwe Gevarensymbolen Milieugevaren Betekenis Milieugevaarlijk Vb: pesticiden, zware metalen, CFK’s Oude gevarensymbool Nieuwe gevarensymbool