AKTIVNOSTI POREZNE UPRAVE FEDERACIJE BIH U PRAVCU EFIKASNIJE

AKTIVNOSTI POREZNE UPRAVE FEDERACIJE BIH U PRAVCU EFIKASNIJE NAPLATE JAVNIH PRIHODA I SMANJENJA SIVE EKONOMIJE Mr. sc. Šerif Isović Fojnica, 25. i 26. april 2014.

5. Međunarodni simpozij Aktivnosti Porezne uprave Federacije Bi. H u pravcu efikasnije naplate javnih prihoda i smanjenja sive ekonomije Mr. sci. Šerif Isović Fojnica, 20. i 21. april 2017. godine

Najznačajniji pravci djelovanja Porezne uprave FBi. H u 2016. godini � Porast naplate javnih prihoda, � Unapređenje procesa rada i sređivanju stanja u Poreznoj upravi, � Pokretanje incijativa za uređenje statusa Porezne uprave i propisa iz njene nadležnosti, � Podizanje svjesti obveznika da dobrovoljno prijavljuju i plaćaju porezne obaveze, � Poticanje građana da prijavljuju nepravilnosti i sve nezakonite radnje, � Transparentan odnos prema medijima koji su uticali na podizanje ukupne svijesti poreznih obveznika da izmiruju svoje obaveze.

Naplata javnih prihoda u 2016. godini Ø Ukupna naplata javnih prihoda u 2016. godini je iznosila 4. 456. 966. 505 KM Ø Povećanje u odnosu na 2015. za 349. 506. 899 KM Ø Povećanje u % u odnosu na 2015. za 8, 51%. Ø Iznos dodatno utvrđenih obnaveza 400. 468. 320, 00 KM § Pozitivan trend naplate prihoda ostvaren je i u prva tri mjeseca 2017. godine. § U periodu januar - mart 2017. godine ukupno naplaćeni prihodi u Federaciji Bi. H iznose 1. 175. 018. 760 KM, § Povećanje u odnosu na 2016. za 133. 082. 534 KM § Povećanje u % u odnosu na 2016. za 12, 77%.

Ukupno naplaćeni porezni prihodi i doprinosi u Federaciji Bi. H po kantonima - 2016/2015. godina 108, 10% Učešće kantona (%) 37, 20% 719. 949. 395 108, 70% 16, 20% 540. 923. 796 556. 818. 080 102, 90% 12, 50% Hercegovačko-neretvanski 513. 442. 875 575. 209. 973 112, 00% 12, 90% 5. Srednjobosanski 292. 169. 081 315. 403. 994 108, 00% 7, 10% 6. Unsko-sanski 263. 622. 749 286. 175. 101 108, 60% 6, 40% 7. Zapadnohercegovački 137. 752. 656 166. 120. 060 120, 60% 3, 70% 8. Livno 78. 952. 489 84. 508. 456 107, 00% 1, 90% 9. 10. Bosansko-podrinjski Posavski 42. 302. 279 42. 947. 237 49. 423. 969 47. 145. 517 116, 80% 109, 80% 1, 10% 4. 107. 459. 606 4. 456. 966. 506 108, 51% 100, 00% R. br. KANTON 2015. 1. Sarajevski 2. Tuzlanski 662. 618. 105 3. Zeničko-dobojski 4. Ukupno 2016. 1. 532. 728. 339 1. 656. 211. 962 Index (2016/2015)

Aktivnosti na sprečavanju sive ekonomije � Osnovni uzroci sive ekonomije u Bi. H su: Ø Složen i komplikovan porezni sistem (porezni propisi se donose na nivou: države, dva entiteta, Brčko Distrikta, 10 kantona i velikog broja jedinica lokalne samouprave, a za njihovu primjenu su nadležne četiri porezne uprave: Uprava za indirektno oporezivanje Bi. H, Porezna uprava Federacije Bi. H, Poreska uprava Republike Srpske i Poreska uprava Brčko distrikta), Ø Propisi koji se često mijenjaju, nedosljedna primjena propisa, nedovoljno poznavanje propisa, Ø Neodgovarajući kapacitet kontrolnih organa za sprovođenje propisa,

Aktivnosti na sprečavanju sive ekonomije �Osnovni uzroci sive ekonomije u Bi. H su: Ø Tolerancija države prema sivoj ekonomiji (neadekvatan rad inspekcija, carinskih organa, sudova, tužilaštava i policije), Ø Nizak nivo porezne kulture poreznih obveznika, Ø Nepovjerenje u državne institucije, netransparentno trošenje sredstava i korupcija, Ø Velika porezna i parafiskalna opterećenja, Ø Administrativne prepreke i administrativni troškovi za registraciju i odjavu djelatnosti, Ø Visoka stopa nezaposlenosti i siromaštvo, Ø Želja za bogaćenjem u kratkom periodu i sl.

Aktivnosti na sprečavanju sive ekonomije � Posljedice sive ekonomije su: Ø Nelojalna konkurencija koju prouzrokuju subjekti koji posluju u zoni sive ekonomije, a to dovodi do zatvaranja privrednih subjekata koji poštuju propise i plaćaju poreze ili njihovog prelaska u sivu zonu, otpuštanja radnika i smanjenja investicija, Ø Manji javni prihodi koji prouzrokuju nedovoljna sredstva za: penzije, zdravstvo, obrazovanje, socijalna davanja, bezbjednost, vladavinu prava, komunalne usluge, infrastukturu i sl. , Ø Narušavanje prava radno angažovanih lica, bezbjednosti i zdravlja (izostanak uplate doprinosa za penzijsko i zdravstveno osiguranje, osiguranje za slučaj nezaposlenosti, osiguranje u slučaju povrede na radu) i drugi problemi.

Aktivnosti na sprečavanju sive ekonomije � Aktivnosti protiv sive ekonomije trebaju imati sljedeće elemente: Ø Dobar i jasan pravni okvir, Ø Dobra kontrola granica i uvoza, Ø Smanjenje gotovine u platnom prometu, Ø Blagovremeni, efikasniji i ujednačen inspekcijski nadzor na cijelom području Bi. H, Ø Učinkovitiji rad kontrolno-nadzornih organa, sudova i tužilaštava, Ø Odmjerene i brze sankcije koje ne proizvode nejednakost, subjektivizam, anarhiju ili korupciju.

Aktivnosti na sprečavanju sive ekonomije Ø Svijest građana da kontrolnim organima prijavljuju sve nepravilnosti i nezakonitosti u poslovanju obveznika, Ø Uloga javnosti (medija) i osmišljen marketinški pristup države, Ø Eliminacija neracionalnog trošenja države i usmjeravanje sredstava od poreza u što većem obimu u razvojnu komponentu, u investicije, infrastrukturu i modernizaciju kako bi građani osjetili pravičnost poreznog sistema, odnosno kako bi znali da su sredstva koja daju državi namijenjena za njih i buduće generacije, a ne da se njima samo finansira rastrošan državni aparat, Ø Uspostava sistema koji će omogućiti da svi imaju jednaka prava i obaveze.

Kaznena politika § Sistemski se daje diskreciono pravo (kontrolnim organima ili sudu) da odlučuje po svom „nahođenju. . . § Za neprijavljenog radnika na snazi su tri zakona kojima je za pravno lice propisana kazna u različitim iznosima i to: Ø Po Zakonu o radu od 500, 00 KM do 2. 000, 00 KM, Ø Po Zakonu o Poreznoj upravi Federacije Bi. H propisana kazna iznosi od 3. 000, 00 KM do 30. 000, 00 KM i Ø Po Zakonu o registraciji, kontroli i naplati doprinosa od 5. 000, 00 KM do 100. 000, 00 KM.

Kaznena politika � Za neizdavanje računa na snazi su četiri zakona: Ø Po Zakonu o fiskalnim sistemima od 2. 500, 00 KM do 20. 000, 00 KM, Ø Po Zakonu o unutrašnjoj trgovini od 500, 00 KM do 15. 000, 00 KM, Ø Po Zakonu o ugostiteljskoj djelatnosti od 150, 00 do 5. 000, 00 KM i Ø Po Zakonu o zaštiti potrošača u Bi. H od 150, 00 KM do 3. 500, 00 KM. § Po ZUP-u, treba primjeniti nižu obavezu ako se time postiže cilj zakona, § Po Zakon o prekršajima može se izreći ukor, a izrečena kazna može se platiti u 50% izrečene kazne.

Akcije – „brze kontrole“ � Porezna uprava je pored redovnih kontrola (potpunih, djelomičnih i drugih kontrola koje redovno čini) na području cijele Federacije, izvršila 33 jednodnevne akcije u kojima su postignuti izuzetni rezultati. � Primarni cilj ovih akcija bio je: Ø Sprečavanje sive ekonomije, Ø Otkrivanje rada na crno, Ø Otkrivanje rada bez odobrenja, Ø Neevidentiranje prometa i neizdavanje računa, Ø Podizanje svijesti obveznika da sami prijavljuju i plaćaju svoje porezne obaveze, Ø Porast javnih prihoda i Ø Podizanje rejtinga i ugleda Porezne uprave.

Rezultati 33 akcije � U „brzim akcijama” je: Ø Kontrolisano 8. 148 poreznih obveznika, Ø Otkriveno 1. 289 subjekata koji nisu bili registrirani, Ø Otkriveno je 2. 822 radnika koji nisu bili prijavljeni i za koje poslodavac nije uopće uplaćivao doprinose, Ø Utvrđeno je da oko 750 objekata nema instaliran fiskalni uređaj, Ø Utvrđeno da 2. 550 obveznika nije izdavalo račune. Ø Privremeno su zapečaćena 1. 872 objekta i Ø Izdato je 5. 050 prekršajnih naloga sa izrečenim novčanim kaznama u iznosu od 11. 671. 060 KM.

Akcije po kantonima PODUZETE MJERE Ukupan broj kontrola KPU SARAJEVO KPU TUZLA KPU MOSTAR KPU ZENICA KPU BIHAĆ KPU N. TRAVNIK KPU LIVNO KPU LJUBUŠKI KPU ORAŠJE KPU GORAŽDE UKUPNO Rad bez odobrenja Br. neprijavlj. radnika Neinstaliran fiskalni uređaj Neevidentira nje prometa Zapečaćeni objekti Br. kontrola u kojima su izdati prekršajni nalozi Iznos prekršajnih naloga (KM) 2. 194 697 1. 255 387 850 848 1. 598 2. 786. 550 1. 283 61 390 75 345 242 797 1. 914. 020 1. 187 89 243 71 313 192 602 1. 643. 250 1. 008 267 401 42 274 221 488 1. 711. 010 718 58 164 52 248 148 477 1. 008. 300 694 89 233 34 196 124 465 1. 108. 970 428 17 53 72 144 53 234 568. 650 358 10 56 7 79 36 250 544. 010 157 1 20 2 48 1 74 213. 800 121 0 7 5 35 7 65 172. 500 8. 148 1. 289 2. 822 747 2. 532 1. 872 5. 050 11. 671. 060

Za učinkovitiji rad Porezne uprave FBi. H potrebno je. . . § Reforma Porezne uprave: 1. Da Porezna uprava bude samostalan organ uprave, 2. Da Izvještaj o radu Porezne uprave usvaja Parlament FBi. H, 3. Da se Porezna uprava on-line vezom poveže sa bankama, 4. Da se drugostepeni upravni postupak vodi u Poreznoj upravi, 5. Da Porezna uprava učestvuje i ima aktivnu ulogu u donošenju zakona i propisa koje će primjenjivati u svom radu, 6. Da se u Poreznoj upravi uspostavi i organizuje interna kontrola i kontinuirana edukacija poreznih službenika, 7. Da Porezna uprava ima kombinovani sistem finansiranja (Budžet FBi. H i vlastiti prihodi).

Poruke Porezne uprave FBi. H obveznicima Ø Porezna uprava se zahvaljuje svim poreznim obveznicima koji uredno izvršavaju porezne obaveze, � Porezna uprava poziva sve obveznike da posluju legalno, da svoj novac koriste za unapređenje poslovanja, investicije, razvoj, za isplatu plaća zaposlenicima, a ne da teško zarađeni novac troše na plaćanje kazni i kamata. � Porezna uprava poziva obveznike da svoje obaveze izvršavaju blagovremeno, da ih dobrovoljno prijavljuju i plaćaju, da prijave svakog radnika, odnosno da posluju u skladu sa poreznim i drugim važećim propisima, jer je to najbolji i najsigurniji način poslovanja. � Porezna uprava želi biti partner poreznim obveznicima i graditi transparentne odnose zasnovane na važećim zakonima.

Poruke Porezne uprave FBi. H obveznicima � Osnovni i primarni cilj Porezne uprave nije kažnjavanje, pečaćenje i zatvaranje objekata, niti će to ikada biti. � Cilj je da svaki porezni obveznik ispunjava svoje obaveze, da ih dobrovoljno prijavi i plati, da prijavi svakog radnika. � Da cilj Porezne uprave nije represija, Uprava je pokazala medijskom najavom inspekcijskih kontrola koje nije izvršila, jer je pružala priliku obveznicima da svoje poslovanje usklade sa zakonima. � „Brze kontrole” koje Uprava kontinuirano sprovodi pružaju informaciju da značajan broj obveznika i dalje ne posluje propisno, pa će se u narednom periodu ove kontrole i pojačati.

Poruke Porezne uprave FBi. H građanima Ø Ne dozvolite da vašu sreću umanjuju oni koji varaju državu i ne plaćaju poreze, jer porez je vaš novac. Ø Vašim prijavama vi ste na putu dobra, pravde, istine i pomoći svojoj domovini, a ovo su najviše univerzalne vrijednosti – budite dio univerzalnih vrijednosti i prijavite Poreznoj upravi FBi. H sve one koji nelegalno posluju. . Ø Vaš odaziv nije „cinkarenje“. Oni koji to nazivaju „cinkarenjem“ ne žele dobro vama, vašim susjedima i našoj domovini i oni odobravaju nezakonito bogaćenje pojedinaca.

Poruke Porezne uprave FBi. H medijima � Porezna uprava se zahvaljuje svim medijima na saradnji. � Svojim izvještavanjem o našem radu doprinijeli ste transparentnijem radu Porezne uprave i podizanju ukupne svijesti poreznih obeznika da izmiruju svoje obaveze. � Pozivamo vas da i dalje pratite rad Porezne uprave.

HVALA ZA PAŽNJU Mr. sci. Šerif Isović