ADIE ALFABE www danef net SID FEE LATN

ADIǴE ALFABE www. danef. net

SID FEŞĆE LATİN ALFABE ? Adıǵexem % 80 Tırḱuyem şepsewu, latin harfxer zereha. Telefonım, şıenğepsxem latin harfxemće tarétxe. Dunayem (Facebook, Twitter, MSN, SKYPE) latin harfxer zaraha. Bze zeğeş`eğu sabiyxemre, yane-yatexemre mafem zerahare harf. Zı harf - Zı make, wuzérecerem fedew wotxı, Pıtxırem fedew wöce. Mı fonetik sistemır zebğeş`enćiy, wuritxenćiy program pş`ınćiy neḣ gupsef. Adıǵe harfxer harf ĺapsem wügukéğećıjı. Mafe rénım zetehası kıtşeğupşerep! ( C / Ć , H / Ḣ , G / Ǵ , K / Ḱ, L / Ĺ , S / Ś, P / Ṕ , T / Ṫ , Z / Ź ) www. danef. net 2

Xeğeguxem yarıs Adıǵexem yapçağe www. danef. net

FONETİK ADIǴE LATİN ALFABE Tırḱum yiharf makexer tibze zerexetım papće axer zereşıtew zéthağex Fonetik alfaber dğepsışün papće make zimıe harf 12 , make zie 1 harf zakore xetğeḣoağ Diyakritik tamğew dunayem yaneh zerahere ( ' ) apostrof zéthağ Tibze yehıl`ağew wuçüṕe keoaćexemće accent grave (`) zéthağ Adıǵe Latin alfaber make zimıe harf 33 re, make zie txekp 9 re, zećemćiy harf 42 meḣu www. danef. net 5

KEQOŞT ĹEḢANIM LATİN Google' um, Microsofṫ um ti Adıǵabze xetep. Google'um cıreće zefeşhaf bze 66 ır txığew zeréźećı. Adıǵabze xetep. Bzer bzem makeće zeriźećew téléfonxer kıdećıştıx. Tibze yaxetın fay. Mı dijital dunayem te tibziy yaxetxeğen fay. Tişıćağe guşıem database 108. 000 em yeḣow danef. net ım yit. Tibze huşıe 66. 000 xet. Zı ḣuşıer 155 pçağew yişöaşe zetéćı. Ar keztıre programır tiı`. Tibze yi gramatik şııće keztıre PC programır tıwuxığ. Standardew zeréğezafe. www. danef. net 6

MAKEM YEPXIĞEW FONETİK SİSTEM Makemće pıçığom, pıçığomće guşıem, guşıemće guşıe psığem yeqoaĺ`ere sistem make zie harfır make zimıe harfım make ritıgore pıçığom ĺeası (make zie harf + make zimıe harf) ğepıtağe pıçığu (make zimıe harf + make zie harf) uxığe pıçığu Make zimıe 33 harf, make zie harf 9 zıxet alfabem teoriyemće uxığe pıçığo 297 ḱétı. Adıǵabzem ( 33 pemıć bzexem kaxećığew ), zefeşhafew uxığe pıçığow 242 xet. TIRḰUBZE ADIǴABZE 8 make zie harf 9 21 make zimıe harf 33 168 uxığe pçığu 242 www. danef. net 7

MAKEM YEPXIĞEW ALFABE SİSTEM Uxığe pıçığom yiş`ıće F F A fabe F E fed F É féjen F I bzıĺfığ F İ fifen F O farfor F Ö şoför F U futbol F Ü parfüm Zı harfım zı makeće wöce. harfır guşıem tede xetxağemiy yimake zeḣoćırep www. danef. net 8

Ḣuşıexem yaşöáşe şapḣexer 14 ew zetéćı. Zı ḣuşıemiy yişöáşe zetéć 155 meḣu. 65. 000 ım ḣuşıem yaşöáşe zetéć keztıre programır Danefım yit. Miy feşhafew nebǵıre pçığor pḣow kızgoharem yićıṕe yepxığew ḣuşıem yifeoáğiy zébĺeḣu. Guşıem paye ćeğım yit tablom fedew SE sıkĺexenen SE kısĺexenen SE KIĹEXENEN kıĺexesınen WO wukĺexenen WO kıpĺexenen WO kıĺexebnen AR kıĺexenen AY kıĺexinen TE TE kıtĺexenen TE kıĺexetınen tıkĺexenen ŞÖ şükĺexenen AXER kıĺexenen ŞÖ kışüĺexenen AXEM kaĺexenen ŞÖ kıĺexeşünen AXEM kıĺexanen www. danef. net 9

Ḣuşıexem yaşöáşe şapḣexer 14 ew zetéćı. Zı ḣuşıemiy yişöáşe zetéć 155 meḣu. 65. 000 ım ḣuşıem yaşöáşe zetéć keztıre programır Danefım yit. Miy feşhafew nebǵıre pçığor pḣow kızgoharem yićıṕe yepxığew ḣuşıem yifeoáğiy zébĺeḣu. Guşıem paye ćeğım yit tablom fedew (Kıĺexenen) SE sıkĺexenağ AR kıĺexenağ sı kıĺexe mı nen SE kısıĺexenağ AY kıĺexenağ kı sı ĺexe mı nen SE kıĺexesınağ AY kıĺexinağ kıĺexe sı mı nen www. danef. net 10

Huşıe: Kıpıtḣın Se Kıp ı stḣığ Şıenğeps program riptxınır neḣ gupsef meḣu Wo Kıp ı ptḣığ Guşıem paye KIPITḢIN ım yi şöáşe zeteć tızxapĺeće Ay Kıp i tḣığ Te Kıp ı tḣığ Şö Kıp ı şütḣığ SID PAPĆE ZI HARF ? Yipĺ`ınıre harfır ( i ı a) fedew zeḣoćı Şıenğeps programım harfxer kiĺıtegore zébleḣu Ay papće zı harfew ğepsığe alfabem be feoáğe yiı` Axeme Kıp a tḣığ www. danef. net 11

DİFTONGOW ZI HARF ué = ö ui = ü Ç, J, Ş, W Harfxem ö, ü harfxer kazgohaće, Adıǵe fonetikim yimakeće tıkécen fay. Adre make zia harfxemće yakécaće Tırḱu Alfabem fed ayakkabı shoe Ç çuéake ué ö çöáke öküz ox Ç çui ü çü yıldız star J juéağo ué ö jöáğo erimek melt J juin ui ü jün deri leather Ş şué ué ö şö çürük rotten Ş şuiğe ui ü şüğe okumak read W wuécen ué ö wöcen sahip olmak have W wuian ui ü wüan www. danef. net 12

Ćeraşe Tembot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387. 029 harfxem yaqoš Ç Harfım yibağe HARF PÇIĞU A ÇA E ÇE É ÇÉ I ÇI İ Çİ O ÇO Ö ÇÖ U ÇU Ü ÇÜ GUŞIE YİBAĞE % çate 98 0, 000007 çen 483 0, 000033 ? ? çıne 615 0, 000041 çiy 13 0, 000001 ? ? 189 0, 000013 ? ? 96 0, 000006 ? ? çöáke ? çü www. danef. net 13

Ćeraşe Tembot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387. 029 harfxem yaqoš J Harfım yibağe HARF PÇIĞU A JA E JE É JÉ I JI İ Jİ O JO Ö JÖ U JU Ü JÜ GUŞIE YİBAĞE % jaje 263 0, 000680 jen 760 0, 001964 ? ? 2528 0, 006532 ? ? ? 126 0, 000326 ? ? 64 0, 000165 ? jın jön ? jün www. danef. net 14

Ćeraşe Tembot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387. 029 harfxem yaqoš Ş Harfım yibağe HARF PÇIĞU A ŞA E ŞE É ŞÉ I ŞI İ Şİ O ŞO Ö ŞÖ U ŞU Ü ŞÜ GUŞIE YİBAĞE % şabe 969 0, 002504 şef 1792 0, 004630 ? ? şıdı 4003 0, 010343 şiz 317 0, 000819 ? ? 675 0, 001744 ? ? 1635 0, 004224 ? ? şö ? şüğe www. danef. net 15

Ćeraşe Tembot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387. 029 harfxem yaqoš W Harfım yibağe HARF PÇIĞU A WA E WE É WÉ I GUŞIE YİBAĞE % wate 281 0, 000726 we 18 0, 000047 ? ? ? WI ? ? ? İ Wİ ? ? ? O WO wos 1269 0, 003279 Ö WÖ wöan 37 0, 000096 U WU wuan 2976 0, 007689 Ü WÜ wüan 282 0, 000729 www. danef. net 16

Adıǵabzem xet uxığe pıçığoxer A E É I İ O Ö U Ü B baźe be bétemal bını Bislan borepşın burş otobüs C cane cegu acénté acıy cips corme cemcug yeı`cüc Ç çanı çe çıye çije palyaço çöḣon kauçuk çündı Ć ćale ćehı ćéğeźın ćımaf ćiğun D dağe det déjıwun dıwo diz doğmıc döküman durıs düçantés F fabe fed féjen bzıĺfığ fifen farfor şoför futbol parfüm G gaz röntgen kargéy kazgır ğeligin agor gu figür Ğ arğaçe ğe ğın buğiṫu mığo Ǵ çıǵay Adıǵe ǵın H ha he ahıl hisap hésap www. danef. net horayda ğu hurcın

Adıǵabzem xet uxığe pıçığoxer A E É I İ O Ö U Ü Ḣ ḣağe ḣeden ḣırbıź ćeraḣo ḣuray J janṫe jepk Jéletké Jıbğe Jineps joker jöḱu mıjur ğejün K Kanc ke ké`an kıne şekin ko likör kuten küp Ḱ ḱay Ḱeḱan ḱéğetın Ḱıne ḱićıjın bızaḱo ḱu Q şıqaḣo şıqe Qıne benaqo šıqu L ağoblağ apedelel déléj bılım ligin alo hoparlör haluğ halüj Ĺ ĺape ĺenṫen zeĺéwon aĺın zeĺiqun M amal me Mémıs mı`arıs miy modre tümör yimuk müze N benaqo ne néwuş nıse Ninıw normal nötr Nurbiy nükle`er P paḣe pe pélığućı ćepıć kıpiwutın kaleport puwpseh pırpüç Ṕ jeṕaşö ṕe ṕıṫın Thaṕiku ğeṫeṕun www. danef. net kamṕo

Adıǵabzem xet uxığe pıçığoxer A E É I İ O Ö R ḣuray S adre rénew gurıt ćebarin büro römork şıruk sane serı sére sıd si`ap personel profesör suret Süper Ş şate şejye şéğejen şıdı şiz şok şö şurup neşü T takır terı tétḣığ tın ti`ap kantof traktör ğeturen kompütür Ṫ uṫan janṫe ṫı Haṫiṫ ṫupş Ś guśaf śe śı śiṫu śojı śušıqu Š šaṕo še šıne qošiz kanšuw W wate xeğewen wéwon şıwın witamin wored wöpĺın wudı wü`an X xate daxe kıxéźı xı tıxinĺ deşxo şıxuj Y yaşış yej yémın ćıyı yiĺes losyon banliyö Ayub Z zawle zefed zéće zı zi`ar mazot Zul Ź xeźaqo źe Ṫéhir źıwo zıdéźiye www. danef. net U Ü

KIZEGOHA MAKE ZİA HARFXER (Makekiṫu : Makezia harf zırızew wukzacerer arı ) Adıǵe Bzem pḣore ĺapsere kızegohaw Vektör ḣuşıexer xet. Pḣom yiwujıpke harfır makeziaće zıwuxıće, ḣuşıe ĺapsem kızgoharem, make zia harfṫur Kızegohan faye meḣu. Arısı makezia harfxem zırızew wukacen fay. Guşeı`em paye zağorıye pıḣoxer ( će, de, xe, pı) Yiperiye harfır makeziaće kéjere zağore ḣuşıe ĺapsexer ( an, aben, atın, onṫen) Mıxer zegohaće ca mekiṫu zıfat`ore ḣuşıexer arı ( goan, koaben, xeatın, pıoṫen) DİFTONG Diftong: Kızegohare makezia harfiṫum zexetew wukzedécenır arı Zağorıye difttong guşıexer ( goáşe, koápe, qoáğe, jöáğo) Murat Çepay yitxığe Şüzabexer ziše romanım xet makiṫu zia harf kızegohare zıxet guşıexer: 1216, diftong guşıexer: 152 meḣu. Makiṫu ziaxer diftong zıxet guşıexem yaneḣiy fediyće (8) neḣıb. Diftong zıxet guşıer yaṫ`onere harfım tét tamğemće kıxeteğenefı www. danef. net 20

Make zie harf zegotiṫuxer A E É I A yaatın E deaben zeexın déan xeıćın É déan ğeśeén I şıan şıen İ fiaben siep kıéćığaé kaıxın Ü xeun zeühan ḱéıxın téonṫen téunćen kıéşın şııqo kıixın jerıo çıu kıüxın tién yiığın yiiy kırion fiuben goonṫen gouĺen zıöğexın şöuğ téguıhan feguiṫu wuopçın uućın uüćın üonṫağ U guan /guáşe guelağ şaşü`e zeşüéxı şüı şüiźen www. danef. net U zeiğehan deonṫen Ö çöáke / çüáke pao Ö kaüxın ğeṕoén kaixın O hau O goan /goápe Ü wüan İ şüöfı 21

Ćeraşe Témbot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387. 029 harfxem yaqoš harfım yabağe harf pçağe % E 55383 14, 82 S 8851 2, 37 H 2930 0, 78 I 40040 10, 71 P 8716 2, 33 Ḱ 2873 0, 77 A 26270 7, 03 N 8236 2, 20 L 2398 0, 64 Ğ 16079 4, 43 X 7483 2, 10 Ü 2165 0, 58 R 15464 4, 14 K 7186 2, 04 Q 1921 0, 51 Y 15460 4, 14 Ć 7104 1, 90 Ç 1525 0, 41 Ş 15446 4, 13 F 6254 1, 67 Ö 1030 0, 28 W 15410 4, 12 D 6136 1, 64 C 1024 0, 27 U 12590 3, 37 Ĺ 4936 1, 32 Ṫ 1000 0, 27 M 12258 3, 28 É 4741 1, 27 Š 993 0, 27 O 10840 2, 90 G 4737 1, 27 Ṕ 669 0, 18 Ĺ 10004 2, 68 J 4727 1, 26 Ǵ 479 0, 13 T 9932 2, 90 B 3535 0, 95 Ź 363 0, 10 Z 9243 2, 47 Ḣ 3342 0, 89 www. danef. net Ś 271 0, 07

Adıǵabzem xetı makexeme yagrafik % www. danef. net

HARFXER – HARFLER - LETTERS A B Ğ O I Ö Kaberde y EK harf D İ E J Ṕ P Ṫ Ć T Ç Ḣ H N C Q R L Ś U Ü W X Y Ĵ Ḟ Ǩ Ṩ V Ĺ S M Š Z Ǵ G www. danef. net F Ḱ K É Ş Ź

SADECE EK ADIǴE HARFLER Ć E Ǵ Ḣ Ĺ Ḱ Ṕ Q Ś Š Ṫ W Ź ćapse pe ǵın pḣe aĺın ḱu ṕe qon śe še yaṫe wate baźe ip burun barut odun yüzük araba yatak gitmek diş bit toprak çekiç sinek www. danef. net

Guş`aĺem harfxer apostrofow yit. Adıǵe Klavyem yilink: http: //www. danef. net/web/tr/ppt/danef. rar Adıǵe Harfxer kızićıre çıuxer ćeğ tablom yit APOSTROFLU HARF DİAKRİTİK HARF ADIǴE KLAVYEDE ÇIKIŞ YERİ c' g' h' k' ĺ p' t' s' s'' z' ć ǵ ḣ ḱ ĺ ṕ ṫ ś ŝ ź c Altgr + g Altgr + h Altgr + k Altgr + l Altgr + p Altgr + t Altgr + s Altgr + ö Altgr + z Altgr + www. danef. net 26

A ane Yibağe: % 7. 03 Адыгабз Adıǵabze э Türkçe English Agu Iагу avuç içi palm Ade Iадэ maşa tongs Aze Iазэ mahir ingenious Aĺe Iалъэ eldiven gloves www. danef. net 27

B baźe Yibağe: % 0. 96 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English BA baźe бадзэ sinek fly BE be бэ çok BÉ bétemal бетэмал belalı troublesome BI bını быны evlat child Bİ Bislan Бислъан isim name BO borepşın şişmek swell BÖ ? ? BU burş бурш karabiber black pepper BÜ otobüs отобус yabancı dilden other languages a lot of; quite www. danef. net 28

C cane Yibağe: % 0. 27 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English CA cane джанэ gömlek shirt CE cegu джэгу düğün wedding CÉ acénte аджентэ ithal kelime other languages CI aciy Iаджий çok very Cİ cips джипс diğer dillerden other languages CO corme джормэ sucuk sausage CÖ ? ? sedef CU jemcug жэмджуг CÜ yeı`cüc е. Iджудж nacre yecüc www. danef. net 29

Ç çıǵı Yibağe: % 0, 41 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ÇA çanı чаны keskin sharp ÇE çe чэ dalak spleen ÇÉ ? ? ÇI çıne чынэ topaç spinner Çİ çije чыжьэ uzak far ÇO palyaço палячо diğer dillerden other languages ÇÖ çöḣon цохъон sürünmek grovel ÇU kauçuk къаучъукъ diğer dillerden other languages ÇÜ çündı цунды karanlık dark www. danef. net 30

Ç çıǵı Yibağe: % 0, 41 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ÇA çanı (şanı) чаны keskin sharp ÇE çe чэ dalak spleen ÇÉ ? ? ÇI çıne чынэ topaç spinner Çİ çije (şıje) чыжьэ uzak far ÇO palyaço палячо diğer dillerden other languages ÇÖ çöḣon цохъон sürünmek grovel ÇU kauçuk къаучъукъ diğer dillerden other languages ÇÜ çündı цунды karanlık dark www. danef. net 31

Ć ćapse Yibağe: % 1, 90 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ĆA ćale к. Iалэ delikanlı boy Će ćehı к. Iыхьа uzun long ĆÉ zıćéğean зык. Iегъэ. Iан kaçırmak miss ĆI ćımaf к. Iымаф kış winter Ćİ ćiğun к. Iыгъун eşlik etmek accompany ĆO ? ? ĆÖ ? ? ĆU ? ? ĆÜ ? ? www. danef. net 32

D dağe Yibağe: % 1. 64 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English DA dağe дагъэ yağ oil DE det дэт arasında between DÉ déjıwun дежъыун koro choir DI dıwo дыо sülük leech Dİ diz диз arası dolu inter-filled DO doğmıc догъмыдж asık suratlı straight-faced DÖ döküman докъуман diğer dillerden other languages DU durıs дурыс ciddi serious DÜ düçan тучан bakkal grocery www. danef. net 33

E mez Yibağe: % 14. 82 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English Be бэ çok Pe пэ burun nose Ne нэ göz eye Ke къэ mezar grave a lot of; quite www. danef. net 34

É tét Yibağe: % 1. 27 Адыгабз Adıǵabze э Téḣo техъо Téçın течын тетыгъ о Tétığo Péwon пеон Türkçe English örtü cover üstten koparma rip off the top of something itibar reputation rekabet competition www. danef. net 35

F fabe Yibağe: % 1, 67 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English FA fabe фабэ sıcak hot FE fed фэд benzer similar FÉ féjen FI bzıĺfığ Fİ fifen фифэн denk gelmek to come up to, to coincide FO farfor фарфор porselen porcelain FÖ şoför шофёр diğer dillerden other languages FU futbol футбол diğer dillerden FÜ parfüm парфюм diğer dillerden фежьэн başlamak бзылъфыг bayan ъ to start female other languages www. danef. net 36

Ḟ Ḟane Kaberdey EK harf Adıǵabze Türkçe ḞA Ḟane Kazma ḞE Ḟey kirli ḞÉ Ḟé ḞI Ḟı iyi Ḟİ Ḟiğenaṩ taktı ḞO Ḟoĺhe takıyorsun aḟu Tatlı olarak ḞÖ ḞU ḞÜ www. danef. net 37

G gaz Yibağe: % 1, 26 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English GA gaz газ gaz gas GE röntgen ронтгэн röntgen x-ray GÉ kargey къаргей atmaca hawk GI kazgır къазгъыр kazma digging Gİ ğeligin гъэлыджын gıdıklamak tickle GO agor агор tempo GÖ ? ? GU gu гу kalp heart GÜ figür фигур Figür figure www. danef. net 38

Ǵ ǵın Yibağe: % 0, 13 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ǴA çıǵay чъыгае meşe oak ǴE ĺaǵe лъагэ yüksek high ǴÉ ? ? ǴI fıtaǵın фытагын gazyağı kerosene Ǵİ ? ǴO ? ǴÖ ? ǴU ? ǴÜ ? www. danef. net 39

Ğ ğatxe Yibağe: % 4. 41 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ĞA ğatxe гъатхэ bahar spring ĞE ğe гъэ çağ age ĞÉ ? ? ĞI ğın гъын ağlamak to cry Ğİ buğit `u бгъуит. Iу iki yan two sides ĞO ğogu гъогу yol way ĞÖ ? ? ĞU ğuç ı гъуч. Iы demir ĞÜ ? ? iron www. danef. net 40

H ha Yibağe: % 0, 78 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English HA hade хьадэ ceset corpse HE śıhe цыхьэ itimat credence HÉ hésap хьесап diğer dillerden other languages HI ahıl Iахьыл akraba relative Hİ feguşhiṫıu` фэгушхьит. Iу ikilem dilemma HO horayda хьорайда horayda HÖ ? ? HU hurcın хъурджын cep pocet HÜ ? ? www. danef. net 41

Ḣ ḣağe Yibağe: % 0, 89 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ḢA ḣağe хъагъэ örgü knitting ḢE ḣeden хъэдэн çaput tatter ḢÉ ? ḢI ḣırbız хъырбыдз karpuz watermelon Ḣİ ? ḢO ceraḣo джэрахъо tabanca gun ḢÖ ? ḢU ḣuray ḢÜ ? хъураy yuvarlak round www. danef. net 42

I ığeć Yibağe: % 10, 71 Адыгабз Adıǵabze э Türkçe English Iğeć ыгъэк. I derbeder slovenly Iğın Iыгъын elinde tutma to hold Şı шы at horse Pıyi пыи düşman enemy www. danef. net 43

İ izın Yibağe: % 2, 68 Адыга Adıǵabze бзэ Türkçe altı dopdolu English Ćiz к. Iиз Makin макин Min мин bin thousand Pıyi пыи düşman enemy makine something bottom side of which is filled. machine www. danef. net 44

J jağe Yibağe: % 1, 26 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English JA janṫe жант. Iэ baş köşe head corner JE jepk жэпкъ çene chin JÉ jéletké желэтке yelek vest JI jıbğe жьыбгъэ rüzgar wind Jİ jineps жинэпс isim name JO joker жокер diğer dillerden other languages JÖ jöḱu жъоку köz embers JU mıjur мыжъур süngü bayonet JÜ ğejün гъэжъон eritmek to melt www. danef. net 45

Ĵ Ĵawe Kaberdey EK harf Adıǵabze Türkçe ĴA Ĵawe gölge ĴE Ĵe Ağız ĴÉ Bz’eĴéy balık ĴI Ĵıbğe Rüzgar Ĵİ Ĵit İki ağız ĴO deĴu tempo ĴÖ Ĵo ĴU Ĵu erken ĴÜ www. danef. net 46

K kanc Yibağe: % 2, 03 Adıǵabze Адыгабзэ къандж Türkçe saksağan English KA kanc KE ke KÉ bereskéjiy KI kıne къынэ kına henna Kİ şekin щэкин tartmak to weigh KO ceğawko к. Iэгъаукъо payanda strut KÖ likör ликёр diğer dillerden other languages KU kuten къутэн kırmak to break KÜ küb кюб diğer dillerden other languages къэ mezar бэрэскэжъы й çarşamba magpie grave wednesday www. danef. net 47

Ḱ ḱay Yibağe: % 0, 77 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ḰA ḱay къай isim name Ḱe ḱekan кэкан isim name ḰÉ ḱéğetın къегъэтын kilitlemek to lock ḰI ḱıne кынэ isim name Ḱİ ḱićıjın къик. Iыжьын terketmek to leave ḰO ḱo ко bacak leg ḰÖ ? ? ḰU ḱu ку araba car ḰÜ ? ? www. danef. net 48

Ǩ Ǩaşe Kaberdey EK harf Adıǵabze Türkçe ǨA Ǩaxe Mukavemetsiz ǨE Ǩe Mezar ǨÉ ǨénıǨoǨ Bununla didiş ǨI Ǩıe Lütfen Ǩİ Ǩiyin Sert mizaçlı ǨO Ǩo Domuz Ǩuĵ Armut ǨÖ ǨU ǨÜ www. danef. net 49

L lanle Yibağe: % 0, 64 Adıǵabze LA labe LE lecen LÉ téléwizyon LI bılım Lİ Адыгабзэ лабэ Türkçe English nehir adı river name leğen tub télévizyon television былым yararlı beneficial ligin лыджын gıdıklanma to be tickled LO alo diğer dillerden other languages LÖ hoparlör diğer dillerden other languages LU haluğ ало хьопарл ёр хьалыгъ у ekmek bread LÜ halüj хьалыжу halüj kind of fried Adyghe bread лэджэн телевиз ор www. danef. net 50

Ĺ ĺaṕe Yibağe: % 1, 31 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ĹA ĺaṕe лъап. Iэ pahallı expensive ĹE ĺemıc лъэмыдж köprü bridge ĹÉ zeĺéwon зэлъеон rekabet competition ĹI aĺın алъын yüzük ring Ĺİ zeĺiqun зэлъик. Iун yayılmak to spread ĹO ? ĹÖ ? ĹU ? ĹÜ ? www. danef. net 51

M maze Yibağe: % 3, 26 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English MA amal амал imkan opportunity ME me мэ koku smell MÉ Mémıs мемыс isim name MI mıarıs мы. Iарыс elma apple Mİ miy ми (мыщ) bu this MO modre модрэ diğeri the other MÖ tümör тумор diğer dillerden MU yimuk имыкъу yetmeyen MÜ müze музей diğer dillerden other languages insufficient other languages www. danef. net 52

N Nağo Yibağe: % 2, 19 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English NA nafe нафэ aşikar apparent NE ne нэ göz eye NÉ néwuş неущ yarın tomorrow NI nıse нысэ gelin bridal Nİ Ninıw Ниныу isim name NO normal нормал diğer dillerden other languages NÖ nötr нотр diğer dillerden other languages NU Nurbiy Нурбий isim name NÜ nüklér нуклер diğer dillerden other languages www. danef. net 53

O of Yibağe: % 2, 90 Адыгабз Adıǵabze э Türkçe ovmak English Otın Iотын to rub Or-otej Iор-Iотэжь havadis news Onṫağ Iонт. Iагъ eğri skewed Goş гощ bölü divided by www. danef. net 54

Ö çöake Yibağe: % 0, 28 Адыгабз Adıǵabze э Türkçe English Ćışö к. Iышъо ten skin Jönaqo жъонак. Iо tarla sürme plowing Orjör Iоржъор geveze talkative Jöağo жъуагъо yıldız star www. danef. net 55

P paǵe Yibağe: % 2, 32 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English PA pane панэ diken thorn PE pe пэ burun nose PÉ péliğućı пелыгъук. Iы çok soğuk PI ćepıć к. Iэпык. I kenevir hemp Pİ kıpiwtın къыпиутын kurtulmak to get rid of PO kaleport къэлэпот meşakkat trouble, difficulty PÖ ? ? PU puan пуан diğer dillerden other languages PÜ kompütür къомпютор diğer dillerden other languages very cold www. danef. net 56

Ṕ ṕe Yibağe: % 0, 18 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ṔA ṕaĺe п. Iалъэ mühlet time limitation Ṕe ṕe п. Iэ yatak bed ṔÉ ? ? ṔI ğeṫeṕığ гъэт. Iэп. Iыгъ sökük ripped Ṕİ Thaṕiku Тхьап. Iикъу isim name ṔO kaṕo къап. Iо kepek bran ṔÖ ? ? ṔU ṕur п. Iур evlatlık adopted child ṔÜ ? ? www. danef. net 57

Q qodın Yibağe: % 0, 51 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English QA şıqaḣo шк. Iахъо dana çobanı calf shepherd QE şıqe шк. Iэ dana calf QÉ ? ? isim name güreşçi wrestler küçük small QI Qıne к. Iынэ Qİ ? ? QO benaqo бэнак. Iо QÖ ? ? QU šıqu ц. Iык. Iу QÜ ? ? www. danef. net 58

R ram Yibağe: % 4, 14 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English RA ram рам çerçeve frame RE rezen рэзэн razı olmak acquiesce RÉ rénew ренэу daima always RI gurıt гурыт ortanca medium Rİ Ridade Ридадэ isim name RO büro бюро diğer dillerden other languages RÖ römork роморкъ diğer dillerden other languages RU Ruslan Руслан isim name RÜ enstrüman энструман diğer dillerden other languages www. danef. net 59

S sape Yibağe: % 2, 37 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English SA sak сакъ dikkat caution SE serı сэры ben I SÉ sére серэ enteresan interesting SI sıd сыд ne what Sİ siep си. Iэп elimde yok I don't have any SO personél персонал diğer dillerden other languages SÖ profésör профессор diğer dillerden other languages SU suret сурэт fotoğraf photo SÜ süpér супер diğer dillerden other languages www. danef. net 60

Ś śape Yibağe: % 0, 07 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ŚA śaḱo ц. Iап. Iо keskin olmıyan blunt ŚE śe ц. Iэ diş tooth ŚÉ ? ? ŚI śı ц. Iынэ yün wool Śİ śiṫu хьамц. Iи iki diş two teeth ŚO śojı ? yonca clover ŚÖ ? ? ŚU śuśıqu къанц. Iыу uğurböceği ladybugs ŚÜ ? ? www. danef. net 61

Š šaṕo Yibağe: % 0, 26 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ŠA šaṕo ц. Iап. Iо arsız impertinent ŠE še ц. Iэ ad name ŠÉ ? ? ŠI šıne ц. Iынэ ıslak wet Šİ hamšiy хьамц. Iи çavdar rye ŠO ? ? ŠÖ ? ? ŠU kanšuw къанц. Iыу kaval reed ŠÜ ? ? www. danef. net 62

Ş şaǵe Yibağe: % 2, 37 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ŞA şağe шъагъэ fitil wick ŞE şe щэ süt milk ŞÉ şéğejen щегъэжьэн başlatmak to start ŞI şıdı щыды eşek donkey Şİ şiz щиз dopdolu replete ŞO şoḣ ŞÖ şö шъо deri leather ŞU ? ? ŞÜ neşü нэшъу kör blind başka www. danef. net 63

Ṩ ṩabe Kaberdey EK harf Adıǵabze Türkçe ṨA Ṩabe yumuşak ṨE Ṩen Satmak ṨÉ Merğuṩéy Köy adı ṨI Ṩıne kuzu Ṩİ Ṩit’eğen Giyermi? ṨO Ṩowkot sağdıç Ṩuwen Hata yapmak ṨÖ ṨU ṨÜ www. danef. net 64

T tamğe Yibağe: % 2, 90 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English TA tamğe тамгъэ damga stamp TE terı тэры biz we TÉ tét тет üstünde on TI tın тын vermek to give Tİ tiz тиз üstü dolu that is filled on top TO kartof къартоф patates potato TÖ traktör трактор siz you TU ğeturen гъэтурэн araklamak to pilfer TÜ kompütür къомпютор diğer dillerden other languages www. danef. net 65

Ṫ ṫarko Yibağe: % 0, 27 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ṪA ṫarko т. Iаркъо çentik notch ṪE ṫequ т. Iэк. Iу az a little, a few ṪÉ Ṫéhir ТIэхьир isim name ṪI ṫı т. Iы koç aries Ṫİ Haṫiṫ Хьат. Iит. I isim name ṪO ? ? ṪÖ ? ṪU şharıwṫupş ṪÜ ? ? шхьарыут. Iуп başıboş щ vagrant ? www. danef. net 66

U udan Yibağe: % 3, 37 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English Uğo Iугъо duman smoke Uḣo Iухъо perde curtain Ule Iулэ aptal stupid Upe Iупэ ön front www. danef. net 67

Ü çündı Yibağe: % 0, 58 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English Çü цу öküz ox Şü`ı ш. Iу iyi good Şüağe ш. Iуагъэ yarar benefit Üğetın Iуигъэтын bekletilme to be on hold www. danef. net 68

W wate Yibağe: % 4, 10 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English WA wate уатэ çekiç hammer WE zawe зао savaş war WÉ ? ? WI tawıç тауыч cilveli flirtatious Wİ witamin витамин diğer dillerden other langu`ages WO wodı оды zayıf weak WÖ wösen уесэн alışırsın you'll get used to it. WU wudı уды büyücü magician WÜ wüfen уифэн içine sığmak, düşmek fall in, plunge into www. danef. net 69

V vake Kaberdey EK harf Adıǵabze Türkçe VA Vake Ayakkabı VE Ven Tarla sürmek VI Vı Öküz Vİ Vit’ İki öküz VO Jivoe söylüyorsunuz Wumğuvu Dik koymadan VÉ VÖ VU VÜ www. danef. net 70

X xate Yibağe: % 2, 09 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English XA xate хатэ bahçe garden XE daxe дахэ güzel beautiful XÉ kıxéźı къыхедзы çiseliyor iṫs drizzling XI xı хы deniz sea Xİ xiz хиз içinde dolu filled in XO deşxo дэшхо ceviz walnuts XÖ ? ? XU şxuj шхужъ kalça hip XÜ ? ? www. danef. net 71

Y yay Yibağe: % 4, 14 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English YA yay яй onların their YE Raye Рай isim name YÉ yémın емын şer evil YI kuyı къуи kel bald Yİ yiz из dopdolu replete YO akordiyon акъордион akardiyon accordion YÖ banliyö банлио diğer dillerden other languages YU Ayub Аюб isim name YÜ ? ? www. danef. net 72

Z zawle Yibağe: % 2, 46 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ZA zawle заулэ çok very ZE zefed зэфэд benzer similar ZÉ zéće зэк. Iэ tümü all ZI zı зы tek single Zİ zier зи. Iэр sahibi owner ZO mazot мазут diğer dillerden other languages ZÖ ? ? ZU Zul Зул isim name ZÜ ? ? www. danef. net 73

Ź xeźaqo Yibağe: % 0, 10 Adıǵabze Адыгабзэ Türkçe English ŹA xeźaqo хэдзак. Iо dilenci beggar ŹE źe дзэ ordu army ŹÉ ? ? ŹI źıwo дзыо çuval sack Źİ zıdéźiye зыдедзые yukarı zıplıyor he is jumping up ŹO ? ŹÖ ? ŹU ? ŹÜ ? www. danef. net 74

WUÇÜṔE ( ` ) Dilimizde bazı kelimeler aynı harfleri içerdiği halde heceler yarım oktav kadar duraksanarak okunmaktadır. Kesme işareti ile kelimeyi bölmeden, bütünlük korunur kesmenin geldiği hecede yarım oktav kadar durulur, varsa sağındaki heceye devam edilir. Kesme işareti olarak accent grave ( ` ) kullanılmıştır. Kelime örnekleri aşağıda verilmiştir. yar, sevgili keşen keş`en bilmek içeriye çekili xeşağ xeş`ağ dikili, ekili içine batmak xewon xew`on çentikleme kokusunu alma yewun yew`un gagalama bey pşı pş`ı on mantar hau` hayır yap ş`ı şıı` var www. danef. net 75

TİBZE ZETEĞAŞ`E Yaperıye yeğejaṕ - Başlangıç seviviyesi - Beginner level www. danef. net 76

HEDEFLENEN SEVİYE Adıǵece bilmeyenler için başlangıç seviyesi esas alınmıştır. Öncelikle Latin harflerle okuma ve yazmayı Günlük konuşmalarda geçen kelime ve cümleleri Günleri, sayıları, renkleri, konumları öğretmektir İstenilen seviye sitedeki diğer slaytlar ile geliştirebilir. Kursta ünitelerin anlatım süresi 50 saattir www. danef. net 77

NEDEN LATİN ALFABE ? Adıǵelerin % 80 Türkiye’de yaşamakta, latin harfleri kullanmaktadır. Telefon ve bilgisayarlarımızdaki harfler, latin harflerdir. . Dünya iletişiminde (Facebook, Twitter, MSN, SKYPE) kullandığımız harflerdir Dil öğrenim yaşındaki çocuklarımızın ve ebeveylerinin güncel kullandığı harflerdir Tek harf – Tek ses, okunduğu gibi yazılan, yazıldığı gibi okunan Fonetik alfabedir Tek harf sistemi öğrenimde, bilgisayar programlarında kolaylık sağlamaktadır. İlave harfler 13 olup, bunlarda taban harfleri ile rahat hatırlanabilmektedir ( C / Ć , H / Ḣ , G / Ǵ , K / Ḱ, L / Ĺ , S / Ś, P / Ṕ , T / Ṫ , Z / Ź ) www. danef. net 78

NEBǴIRE ŠERIĞ Şahıs Zamirleri SE seqo BEN gidiyorum WO woqo SEN gidiyorsun AR maqo O gidiyor TE teqo BİZ gidiyoruz ŞÖ şöqo SİZ gidiyorsnuz AXER maqox ONLAR gidiyorlar www. danef. net 79

ZİYE ŠERIĞ İyelik Zamirleri Sİ Wune Benim Evim WÜ Wune Senin Evin Yİ Wune Onun Evi Tİ Wune Bizim Evimiz ŞÜ Wune Sizin Eviniz YA Wune Onların Evi www. danef. net 80

PĹIŞÖÁŠEXER sıfatlar Sıfatlar, isimleri niteler ve belirgin özelliklerini tanımlar. Bir isime ait bütün özellikler o ismin sıfatıdır. Dilimizde sıfat tamlamaları Türkçe ve İngilizcenin tersine, nitelediği isimden sonra gelmektedir wune Šıqu` küçük ev mıarıse pĺıj kırmızı elma pşaşe daxe güzel kız ćale (éále ) pşer şişman çocuk www. danef. net 81

ZAĞORE PĹIŞÖÁŠEXER dıcı acı cade büyük gou şirin bğuże dar ule ahmak pşerı şişman şenıç asabi uşı akıllı ĺḣançe alçak wuçöáğ bitkin www. danef. net 82

ḢUŞIEFEŞI` Zarflar eylemleri niteler. Bir eyleme ait bütün özellikler o eylemin zarflarıdır. ḱur fabjew yefı Arabayı süratli sürüyor Sabiyır cegunew yejejığ Çocuk yeniden oyuna başladı Terezew kao Doğruca söyle Femiyew qoáğe İstemiyerek gitti Yizakow keqo ! Yanlız geliyor. www. danef. net 83

ZAĞORE ḢUŞIEFEŞ`IXER Bazı Zarflar guaw lıdew wuzew jajew neşöw rénew şıpkew daow psınćew yamışew tḣew dırsew qo betew wodew guşü`ew femiyew yeğazığew gum diştew şhafew karıwuşüxew wućıtew sakew www. danef. net 84

ĹEPSAPE Edatlar, ismi nitelemezler. Tek başına kullanılmayan, bir isim ile kullanılıp ismin anlamını tamamlayan kelime gruplarıdır. Murat ḱum yipe yit Murat arbanın önünde duruyor. Unćıbzer yiqošı yiĺ Anahtar içinde Yate re yiko re zećerıt Baba oğul yana duruyor Bzıwur çıǵı şhapem pıs Kuş ağacın tepesinde oturuyor. www. danef. net 85

ZAĞORE ĹEPSAPEXER Bazı Edatlar yićeğ (yiş`eğ) zetét ćet (ét) xet det yiwuj yićıbıće (yıibıće) yićıb (yıib) kot fedew upe pıs pıt zegot zepıt yipaşha ćerıt (érıt) yićıu` (yişıu`) zetéĺ şıt peut yiqoš zerıt zexet peşü`et zećerıt (zeérıt) zegoĺ yipe ut yipaşha www. danef. net 86

TÉT GOT konumlar www. danef. net TÉĹ GOĹ 87

YİT DET konumlar www. danef. net YİĹ DEĹ 88

ĆET (ÉT) k o n u m l a r UT www. danef. net ĆEĹ (ÉĹ) UĹ 89

KOT XET konumlar www. danef. net KOĹ XEĹ 90

DES konumlar US KOS ĆES (ÉS) www. danef. net 91

GOS konumlar YİS TÉS www. danef. net 92

PIS konumlar PIĹ XES www. danef. net 93

FİİL ÇEKİMLERİ Dilimizde 65. 000 üzerinde fiil mevcuttur. Tesbit edebildiğimiz 155 zaman çekim formunun bilgisayar programı bitmiştir. Fiiller; eylemin yönüne, nesne alıp almamasına göre çekim formuna girerler Başlangıç seviyesinde dil öğrenimi için güncel 200 civarındaki fiil kafi gelebilir Geçmiş zaman, şimdiki zaman gelecek zaman çekimlerini öğrenmek ile başlanabilinir. Tüm fiil çekimlerini www. danef. net de yüklü olan fiilmatik ile yapabilirsiniz. www. danef. net 94

VEKTÖREL FİLLER ( téxın, kıćexın, uźın, yeźıxın, kéźıxın, xetḣın, koźen. . . ) Dilimizde ön ekler, tekil veya kombine olarak fiil kökü ile kaynaşırlar. Konum ekleri ile eylemin yönünü belirler. Fiil çekimlerinde şahıs zamiri, ön ek ile fiil kökü arasına girer Eylemin yönünü belirler (tésexı: üstünden alıyorum) Fiilerimizin çoğunluğu bu fiil gurubundadır. www. danef. net 95

ḢUŞIE VEKTÖRXER kı fı ko źın şı ze de şın kı ze će fın fı şüı té xın ze dı xe şen kı şı pe aben P kı ki fi fı şı ze I Ḣ O X E R zı şü`ı dı će go xe de ko ye www. danef. net ĹAPSE yi té u pı pe ĺı

Cıre Ĺeḣan Şimdiki Zaman Yecen: Okumak Okuyorum okuyormuyum ? okumuyorum Okumuyor muyum ? SE Séce Séca ? Sécerep Sécereba ? WO Wöce Wöca ? Wöcerep Wöcereba ? AR Yece Yeca ? Yecerep Yecereba ? TE Téce Téca ? Técerep Técereba ? ŞÖ Şöce Şöca ? Şöcerep Şöcereba ? AXER Yecexa ? Yecexerep Yecexereba ? www. danef. net 97

Blećığe Ĺeḣan Geçmiş Zaman Yecen: Okumak okudum mu ? okumadım mı ? SE Sécağa ? Sécağep Sécağeba ? WO Wöcağa ? Wöcağep Wöcağeba ? AR Yecağa ? Yecağep Yecağeba ? TE Técağa ? Técağep Técağeba ? ŞÖ Şöcağa ? Şöcağep Şöcağeba ? Yecağexa ? Yecağexep Yecağexeba ? AXER www. danef. net 98

Keqoşt Ĺeḣan Gelecek zaman Yecen: Okumak okuyacağım okuyacak mıyım? okumayacağım Okumayacak mıyım ? SE Séceşta ? Séceştep Séceştıba ? WO Wöceşta ? Wöceştep Wöceştıba ? AR Yeceşta ? Yeceştep Yeceştıba ? TE Téceşta ? Téceştep Téceştıba ? ŞÖ Şöceşta ? Şöceştep Şöceştıba ? Yeceştıxa ? Yeceştıxep Yeceştıxeba ? AXER www. danef. net 99

ZIPÇAĞE – BEPÇAĞE tekil - çoğul Tekil kelimenin sonuna ( XE ) eki alarak çoğul hale gelirler. İsmin -i halinde ( r ), ismin -de halinde ( me ) ses uyumu ekini alır śe xer tığoáqo xer śığo xer şejye xer mı xer śe xeme tığoáqo xeme śığo xeme şejye xeme mı xeme mo xer mo xeme www. danef. net 100

İSMİN HALLERİ Ev Güzel ev Yalın hal Wune daxe Evi sattı -i hali Wuner yişağ Eve gidiyorum -e hali Wunem Evde kaldı -de hali Wunem kinağ Evden getirdim -den hali wunem Wunem kisxığ seqo Dilimizde e, den hali aynı formdadır www. danef. net 101

PÇAĞEW MAFEXER GÜNLER 1. BLIPE Pazartesi 2. ĞUBCI Salı 3. BERESKÉJİY Çarşamba 4. MEFEḰU` Perşembe 5. BERESKÉŞXO Cuma 6. MEFEZAKU` Cumartesi 7. THAWUMAF Pazar www. danef. net 102

Çeşı (Şeşı ) gece Çeşıbǵı (Şeşıbǵı ) gece yarısı Nefşağo seher Pçediype(Pşediype) tanyeri Pçediy (Pşediy) sabah Şecağo öğle Şecağowuj öğleden sonra Pçıhaşhape (Pşeğaşhape) günbatımı Pçıhaşha (Pşeğaşha) akşam www. danef. net 103

ĞEXER MEVSİMLER ĞATXE İlkbahar ĞEMAF Yaz BJIHA ĆIMAF Sonbahar Kış www. danef. net 104

MAZEXER Şılemaz Ocak Mezay Şubat Ğetxape Mart Melĺfeğu Nisan Jönığo Mayıs Mekuwoğ Haziran Beźewoğ Temmuz Şışhau Ağustos Onığo Eylül Şepwoğ Ekim Şeqoğu Tığeğaz Kasım Aralık www. danef. net 105

Sehatır bğum pş`ı blećı Sehatır thapş ? Saat kaç? Sehatır bğure nıkore Sehatır bğum pĺ`ane yiı` Sehatır bğum pĺ`ane blećı www. danef. net Sehatır bğum ṫuć yiı` 106

TIĞEMIWO TIĞEKOHAṔE TIĞEKOĆIṔE TIĞEMIWO TIĞEKOHAṔE TIĞEKOĆIṔ E TIĞAṔE TIĞEKOHAṔE TIĞAṔE www. danef. net TIĞEKOĆIṔE 107 TIĞAṔE

ZANĆE GUPE SEMEGU CABĞU ĆIB www. danef. net 108

ŞÖXER renkler Renk tonları ćıfı açık renk ćap'še koyu renk şö zexeĺ rengarenk şö zeyić tek renk www. danef. net 109

ŞÜŠE FIJI ŞḢOÁNṪE ĞOJI HAPĹI ŞEPĹI PĹIJI WUŚIŞÖ www. danef. net 110

SAYILAR Danef de sayılar YİRMİLİ sayı sistemine göre verilmiştir Sayımatik ise ONLU sayı sistemine göre düzenlenmiştir ! www. danef. net sitesinden yükleyeceğiniz SAYIMATİK ile istediğiniz rakamın on tabanlı sayı sistemine göre Adıǵece söylenişini bulabilirsiniz. www. danef. net 111

RAKAM ONLU SİSTEM YİRMİLİ SİSTEM 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ziy zı ṫu şı pĺ`ı tfı xı blı yi bğu www. danef. net 112

RAKAM ONLU SİSTEM YİRMİLİ SİSTEM 10 pş`ı 11 pş`ı zı pş`ıqu`ız 12 pş`ı ṫu pş`ıquṫu 13 pş`ı şı pş`ıquş 14 pş`ı pĺ`ı pş`ıqupĺ`ı 15 pş`ı tfı pş`ıqutfı 16 pş`ı xı pş`ıquxı 17 pş`ı blı pş`ıqubl 18 pş`ı yi pş`ıquyi 19 pş`ı bğu pş`ıqubğu www. danef. net 113

RAKAM ONLU SİSTEM YİRMİLİ SİSTEM 20 ṫućı ṫuć 30 şıć ṫućıre pş`ıre 40 pıĺ`ıć ṫućiṫu 50 tfıć ṫućiṫure pş`ıre 60 xıć ṫućiş 70 blıć ṫućişre pş`ıre 80 yić ṫućipĺ`ı 90 bğuć ṫućipĺ`ıre pş`ıre 100 şe www. danef. net 114

RAKAM ONLU SİSTEM YİRMİLİ SİSTEM 22 ṫućı ṫu ṫućre ṫure 33 şıć şı ṫućıre pş`ıquşre 44 pıĺ`ıć pĺ`ı ṫućiṫure pĺ`ıre 55 tfıć tfı ṫućiṫure pş`ıqutfıre 66 xıć xı ṫućişre xıre 77 blıć blı ṫućişre pş`ıqubĺıre 88 yić yi ṫućipĺ`ıre yire 96 bğuć xı ṫućipĺ`ıre pş`ıquxıre 101 şe zı şere zıre www. danef. net 115

AKRABALIK Tı - bab Nı - nan pḣu ko şıpḣu bebej nenej şı maĺḣo nıse ćale (éále) pşaşe ahıl blağe korıĺf pıḣurıĺf goáşe baba anne kız evlat oğul kız kardeş büyükbaba anne erkek kardeş damat gelin oğul kız ahbap dünür torun (erkek) torun (kız) kaynana www. danef. net 116

CÜMLELER / GUŞIEBLER Hoş geldiniz Şükéblağ İyi akşamlar Şüpçıha şü`ı (şüpşeğaşha şü`ı) İyi geceler (tekile hitap) Wüçeş şü`ı (wüşeş şü`ı ) İyi günler (tekile hitap) Wümafe şü`ı Günaydın (tekile hitap) Wüpçediy (wüpşediy) şü`ı Af edersin elimden bir şey gelmiyor. Kısfeğeğu` sia ziy kiferep. Af edersin duyamadım. Kısfeğeğu` zexesxığep. Yardım et Kızdeapeku` (kısdeapı`) Müsait misin ( telefon konuşması )? Yiğo wufita? www. danef. net 117

CÜMLELER / GUŞIEBLER nereye gidiyorsun ? tede wuqore ? o kim ? ar xet ? o ne diyor ? ay sıd yiorer ? o ne istiyor ? ar sıd zıfayer ? yaşınız kaç ? wü nıbj thapş ? adınız ne ? wüše sıd ? bu kim? xet mır ? fiatı kaç ? yi woáse thapş ? kimlerdensin ? xetxeme waşış ? nasılsınız ? sıde şü`şıtıx ? ne içeçeksin ? sıd wöşöşt ? ne istiyorsun ? sıd wufay? ne kadar uzakta ? sıd fedizew peçıj (peşıj) ? ne zaman gideriz ? sıdiğo tıqon ? nerelisin ? tede wuşış? yavaş konuş jajew guşıe affedersiniz kısfeğeğu` biliyorum seş`e www. danef. net 118

CÜMLELER / GUŞIEBLER Yirmi yaşındayım ṫućım (ṫ`oim) sit. Ayda sen misin ? Ayda wora? Adıǵece öğreniyorum Аdıǵabze zeseğaş`e Benim ismim Nart Se siše Nart Soyadın ne ? Wüĺekoášer sıd ? Senin adın nedir? Wo wüše sıd ? Düğüne gidecekmisin ? Cegum (nısaşem) wuqoşta ? Düğün nerede yapılıyor ? Cegur (nısaşer) tıde şaş`ıre ? Oynayacak mısın? Wukeşöşta ? (wukéş`eşta? ) Beğendin mi? Wugurihığa ? (wugu yihağa? ) www. danef. net 119

CÜMLELER / GUŞIEBLER annem nerede? séáne tıde şıı` ? annem mutfakta séáne pıtım yit babamız işe gitti téate ofım qoáğe abim okula gitti sişıneḣıj yecap'em qoáğe ablam uyuyor sişıpḣu neḣıj meçiye (meşiye) dedem bahçede oturuyor séátej xatem xet kardeşim ağlıyor sişıneḣıće (sişınahié) meğı acıktım melaće sıl`ağ (melaé sıĺ`ağ) anne ne yemek yaptın? nan sıd şxın pş`ığer ? çok güzel olmuş ĺeşew daxe ḣuğe tuzu ver ! şığur kıset ! su istiyormusun? psı wufaya ? şeker getireyim mi? şöşığu` keshına ? televizyonun sesini aç ! televizyonum yimake ux ! pencereyi kapat ! şhağupçer (şhanupşer) ğepıt ! www. danef. net 120

CÜMLELER / GUŞIEBLER 26 km. km ṫućıre xıre. Ankara kaç saat sürüyor ? Ankaram sehat thapş yekudıyi? araba ile gideriz. ḱuće tıqon. bir bardak çay kaç lira ? zı şayı bjem yiwase thapş ? bir sonraki durak hangisi? kıćeĺıqore (kıĺıqore) wuçüp'er tarı? bu gün gidelim. nepe tığaqu`. kaldığın yer nasıldı ? wuzdeşıağe ćap'er (ćıp'er) sıd fedağ ? kilosu kaç lira yikilo lira thapş ? Maykop a ne zaman taşındınız ? Miyekoápem sidığo wuḱoşıjığ ? nereden bilet alabilirim ? biletır tede kışısşefışü`şt (kışısçefışüşt) ? neyle gidelim ? sıdıće tıqon ? ağrını tarif edermisin ? kowızırer kep'`oteşüna ? ateşim var başım ağrıyor maşü`e kısćeĺ. (kıséĺ) sişha mewuzı boğazım ağrıyor siçiy mewuzı dişim çürük, ağrıyor si śe şüğe, mewuzı midem bulanıyor sıgu zeeha www. danef. net 121

CÜMLELER / GUŞIEBLER bilmiyorum sış`erep (ćerep) çok güzelsin wu daxeded acele et! guzajö ! anlıyormusun zexewoş`ıća ? ayakkabılarını boya. wu çöákexer ğalex beni bekle hele ! kısaj mow ! ben sana demiştim se wo kos`oğağ bende yok siap. (siep) iyi ki doğdun Wukızeretéḣoáğer şü`ışejı. doğum günün kutlu olsun wu kızḣuğo mafer kıfebırsın. seni cok seviyoruz. iyi ki varsın wo be şü`ı woteĺeğu. Wuzereşıer şü`ışejı. beni saat 7 de uyandırabilir misiniz. . sehatır blım sıkebğewuşışüna ? bilmiyorum. sış`erep (ćerep) bir dakika. onu şimdi çağıracağım zı dakıke. Cı sıkéceşt bir saat içinde dönerim zı sehat qošım zıkezğezejışt. bir şey mi kaybettiniz ? zıgore bğeqodığa ? borcum ne kadar ? sićıfe (sış`ıfe) thapş ? www. danef. net 122

CÜMLELER / GUŞIEBLER bu akşam ne yapıyorsun ? pçıha (pşeğaşha) sıd pş`ere ? bu araba kimin ? mı ḱur xetı yiy ? bu ayakkabı bol mı çöáker bıḣu bu ayakkabı dar mı çöáker zeju bu bir zevktir. mır zı tḣağo. bu evinin telefonu mu? mır yiwune yitéléfona? bu fazla büyük mır yinışe bu fazla dar mır bğużaşe bu fazla kısa mır ćeḱoáşe bu fazla uzun mır ćehışe (ćıhaşe) bu hesap yanlış gibi. mı hesapır pxencım fed. bu kedi. mır çetuw. bu Sinemis mır Sinemis buna inanmak çok zor mır şü`eşı hunır bow kinışe bunu beğendim. fiyatı ne kadar ? mır sigurihığ (sıgu rihağ). yiwase thapş ? bunu duyduğuma sevindim mır zızerexesxığem sićeguşü`ığ (si`éguşü`ığ) bunun rengi ne ? miy yişö sıd ? buraya oturabilir miyim ? momdey (mıṫequm) sıkeṫısışüna ? www. danef. net 123

CÜMLELER / GUŞIEBLER buyurun şükéblağ şimdilik çok erken cıreće pesaşe Adıǵe misin ? wu Adıǵa ? Adıǵece biliyor musun ? Adıǵabze woş`a ? uykum geliyor çıye (şiye) kısequ çok üzgünüm, ama imkansız. cade sıgu kéwo, şhaćem (şhaém) ḣuşüne şıtep. dışarıda yağmur yağıyor mu ? şewum woşxı kışéşxa? dolu yağıyor woşü` kéxı dün akşam evde miydin ? tığoáse pıçıha (tğopşıha) wunem wüsığa ? evet ama neden ? arı şhaćem (şhaém) ha? evet ben Adıǵeyim. arı se sı Adıǵ evet bence de uygun arı serıćiy yequ gelmelisin wukeqon fay gerçekten mi ? o nasıl ? şıpka ? ar sıd fed ? gerçekten mi? niçin ? şıpka ? sıd papć (peé`) gidelim tığaqu` gidemiyorum sıqoşürep www. danef. net 124

CÜMLELER / GUŞIEBLER gir kih !, yih ! girebilir miyim? sıkihaşüna? , sihaşüna ? gördünüz mü ? siz unutmuşsunuz. şüĺeğuğa? şö kuşüçığupşağiy. gününü hatırlıyormusunuz ? yimafe wügukećıja ? hadi çabuk ol otobüsü kaçıracaksın zığepsınç otobüsüm p'`apıćışt. hayır bunu yapamam hau` mır sıfeş`eşüştep. hayır onu buradan aldım. hau` ar mızṫequm kışısçağ. herşey iyi zéće değu. hesabı nakit olarak ödeyeceğim hesapır arıĺhaw kestışt. hey dane kalk. saat 8 dane ketec. sehatır 8 hiç bir fikrim yok. xesohınew (xes`uhane) ziy ćerep. öyle istiyorsanız olur areştew şüfayeme ḣun iki yıldır burdayım. yiĺesiṫum miy sışıı` inanıyor musun ? wüşü`eş meḣoá ? iş ve kalacak yer arıyorum of re sıkızdeneştı ćap'em sıĺeḣu (yiwujı sit) işte biletim marı, sibilét söyle ne yapabilirim ? kao sıd sışıeşüşt (ćeşüşt) ? www. danef. net 125

CÜMLELER / GUŞIEBLER kapıyı kapatırmısın pçer feş`ına (bığepıtena) ? kırmızı gömleğim nerede? sicane pĺıj tede şıı` ? kim arıyor lütfen ? xaşxım xet kıĺıḣurer? kimin oğlusun ? xetı würişaw? kiminle beraber geleceksin ? xetı wüş`iğew wukeqoşt ? Konya lıyım. Konye`m sışış. koş çe (şe) köye gelecekmisin ? çılem wukeqoşta ? anne lütfen perdeyi kapat. nı haşxım uḣor uxojıba şunu (bunu) tut mor (mır) kewubıt ne güzel. kimler geliyor sıdew daxe. Kaqorexer xet ? neyin nesi sıdım yiĺ`ewuj ? ne kadar izin alabiliyorsun ? sıd fediz izın kaipxışüre ? ne kadar ödiyeceğim kesıpşıştır sıd fediz ? ne zaman geri geleceksin ? sidığo kebğezejışt ? nedir? bana söyle ? sıd? se kısau` ? nerede ? bilmiyormusun ? tedeşıı` ? pş`ereba ? www. danef. net 126

CÜMLELER / GUŞIEBLER yarın sizin için uygun mu ? newış worıće yeqoá ? o ekmeği verirmisin. mo halığur kıseptına. o kaç yaşında ? ay yinıbj sıd fediz ? olacak ḣuşt oldukça soğuk çıaded (şıaded) onu bulamaz mısın ? ar kebğotışüştıba ? onun ismi Nağo ay yiše Nağo onun ismi ne ? moy yiše sıd ? öyle olur umarım aşreştew ḣune seguğe. pardon ne dediniz ? kısfeğeğu` sıd p'`oáğer ? peki görüşürüz ḣun tızereĺeğun. susadım psı faĺ`e sıĺ`ağ. tuvalet nerede? psıwuner tede şıı`? rengini sevmedim yişö şü`ısĺeğuğep. sağol wopsew yaklaşık 4 saat yipeblağemće sehat pĺ`ı seni özledik wutleğu tıćesağ (ti`esağ). www. danef. net 127

CÜMLELER / GUŞIEBLER sana yardım edebilirmiyim ? wuzde apekuşüna ? (Sıkıpdepı`aşüna) şemsiyeniz nasıldı ? wüşetre sıd fedağ ? acıktım melaće (melae) sıĺ`ağ bu günlerden ne? nepe sıdı maf? gözlerin çok güzel Wünexer dexeded senden hoşlanıyorum sigu wuréhı (würéha) seni her zaman seveceğim wo yeğaş`em şü`ı wusĺeğuşt seni seviyorum şü`ı woseĺeğu alış verişe gideceğim şefaqo sıqoşt. azar maćew (maé, maéw) www. danef. net 128

DEYİM / OÁĆEXER anımsatmak gu kebğećıjın beğenmek guyeu' bıkmak gu pıćın gönüllü guće fay hatırlamak gu kećın hatırlatmak gu keğećın hoşnut guće raz incitmek gu kéğewon usanmak zeşın www. danef. net 129

KARŞIT / PEŞÜ`ET açık - kapalı uxığ - feşığ yüksek - alçak ĺaǵe (atığe) - ĺḣançe alt - üst ćeğı (ş`eğı) - ćıu (şıu`) beyaz - siyah fıjı - şüıše boş - dolu nećı (nei) - yiz büyük - küçük yinı - šıqu dar - geniş bğuze - şöámbğe derin - sığ ḱuwu - çencı (şecı) doğru - yanlış şıpḣe - pxencı düz - eğri zanće (zenćı) - onṫağ getir - götür kah - hı giriş - çıkış yihap' - yićıp' gülmek - ağlamak şxın - ğın hafif - ağır psınće - onteğu (woteğu) iyi - kötü değu - deyi kalın - ince ğumı - psığo www. danef. net 130

KARŞIT / PEŞÜ`ET kalkmak - oturmak tecın - ṫısın keskin - kör çanı (şanı) - śaḱo küt - sivri paḱo - papše ön - arka gupe - ćıbı (ibı) sağ - sol cabğu - semegu sert - yumuşak pıte - şabe şişman - zayıf pşerı - wodı temiz - pis kabze - şüeyı uyu - uyan çiye (şiye) - kewuş uzun - kısa cehı (ćıha) - ćaḱo yakın - uzak blağe - çıje (şıje) yaş - kuru šıne - ğuğe yavaş - çabuk jaje - psınće (ş`exı) yaz - kış ğemaf - ćımaf (ş`ımaf) yeni - eski će (ş`e) - jı www. danef. net 131

ĞEWUNEFIPKIXER . fı nokta " abjaniṫu çift tırnak işareti , fıće virgül ' abjan tek tırnak işareti ; fı fıće noktalı virgül ( ) parentez : fı zetét üste iki nokta [ ] parentez koáp köşeli parentez . . . fı şı üç nokta ' apostrof ? wupće soru işareti ` aksan grave ! atığ ünlem ^ pao şapka _ ćeğ ğetḣığ alt çizgi — çehı ğetḣığ uzun tire / goş slaş - ćaḱo ğetḣığ kısa tire pxenc goş ters slaş “ fedfed denden www. danef. com 132

KİRİLDEKİ SORUNLAR Kiril Alfabesinde değişken harfler г к. I ц е о у KİRİL бгы гу к. Iак. Iо цу коцы eсын Тет жъогъо гъэжъон о. Iо Iуак. Iэ Iэуж гъэуцун www. danef. net LATİN bǵı gu ćaqo çü ḱośı yesın tét jöağo ğejön wo`o uaće awuj ğewuçün 133