A 5 089 hoofstuk 1 klimaten landschapszones Landschapzones

A 5 089 hoofstuk 1 klimaten & landschapszones Landschapzones en klimaat/5. 1 Samenhangende geofactoren Plantengroei verandert van noord naar zuid. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 1

• Verticale zones in USA door zee en wind. • Het koude Canada vs. de warme golfstroom • Elk gebied heeft zijn eigen plantengroei. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 2

• Elk gebied heeft ook z’n eigen reliëf. • En zijn eigen gesteenten/bodems. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 3

• Elk gebied heeft dus z’n eigen landschap. • Landschap = de totaliteit van een gebied zoals deze ontstaan is door de samenwerking van de geofactoren. • Geofactoren = gesteente/reliëf/klimaat/bodem/ water/flora/fauna/mensen • De combinatie van geofactoren maakt het landschap uniek • Als je de factoren verandert, dan verandert het landschap 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 4

Geofactoren kennen een rangorde. Klimaat heeft de meeste invloed = kan de meeste invloed uitoefenen als die verandert. Voorbeelden: • droogte > minder fauna • meer neerslag > overstromingen • koude > minder/andere fauna & flora 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 5

• De mens beïnvloedt alle geofactoren! 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 6

• Himalaya: • Groen: veel bomen gekapt • Rood: puin uit de bergen 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 7

Er zijn op basis van zonale verdeling van klimaten, bodems en plantengroei 6 landschapszones te onderscheiden: • • • polaire zone (toendra/permafrost) boreale zone (naaldbos/permafrost) gematigde zone (zomergroen loofbos) subtropische zone (altijd groene mediterrane vegetatie) aride & semi-aride zone (grassteppe/woestijn) tropische zone (savanne/tropisch regenwoud) • Landschapszones zijn geen klimaten!!! 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 8

• De inrichting van de 6 landschapszones hangt af van o. a. : • Hoeveel voedsel is er nodig? • Hoeveel bescherming tegen warmte/kou/droogte e. d. is er nodig? • Hoeveel welvaart is er in het gebied? • Wat is de stand van de techniek in het gebied? 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 9

Landbouwers en woestijnklimaat: 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 10

• Een oase is een gat in de grond, dus daar is ergens een rivier of waterbron. • Het ligt vaak (deels) in de schaduw omdat het lager licht. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 11

Routes van nomaden 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 12

Aanpassing door gebruik artesische bron. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 13

Verwoestijning door te veel dieren en water. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 14

Landbouwers en toendraklimaat: 24 -1 -2022 15

Lappen en aanpassing. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 16

Landbouwers en tropisch regenwoudklimaat: • Shifting cultivation/landangbouw: delen bos verbranden om eten te verbouwen. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 17

• Erosie • Aanpassing door landangbouw 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 18

• Aanpassing: sedimentatie = gebruiken (nieuwe grond) • Bijvoorbeeld door vulkaan. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 19

• Aanpassing door sawa: dammen om het water tegen te houden. • Rijst heeft eerst water nodig om te kunnen groeien. 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 20

Landbouwers en MZ-klimaat: • Droogte 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 21

Aanpassing door irrigatie: (Kan alleen met geld en techniek) 24 -1 -2022 vwo 5 aarde hoofdstuk 1 22