7 ci sinif Riyaziyyat Qax rayonu Qaxba knd

7 -ci sinif Riyaziyyat Qax rayonu Qaxbaş kənd 2№li tam orta məktəbinin riyaziyyat müəllimi Tamam Məmmədova

Çoxhədlilərin toplanması

MÖVZU: ÇOXHƏDLİLƏRİN TOPLANMASI STANDART: 2. 2. 1. ÇOXHƏDLİLƏR ÜZƏRİNDƏ TOPLAMA, ÇIXMA VƏ VURMA ƏMƏLLƏRINI YERİNƏ YETİRİR. TƏLİM NƏTİCƏSİ: ÇOXHƏDLİLƏRİN CƏMİNİ TAPIR. İŞ FORMASI: KOLLEKTİV VƏ QRUPLARLA İŞ İŞ ÜSULU: BEYİN HƏMLƏSİ, MÜZAKİRƏ RESURSLAR: DƏRSLİK, İŞ VƏRƏQƏLƏRİ, İKT AVADANLIQLARI.

Prablemin qoyulması Dərslikdə verilmiş fəaliyyətdəki modellər kompüter vasitesilə təqdim edilir.

Yeni tikilmiış evin kürsü hissəsini üzlük daşla döşəmək lazım gəlir. Üzlüklər alınır.

İşin axırına yaxın məlum olub ki, daş üzlüklər kifayət qədər deyil. Lakin iki yeşikdə bir neçə bütöv , bir xeyli də kəsilmiş üzlük qalıqları var.

Ölçüləri x, x olan, kvadrat şəklində x Ölçüləri x, 1 dm olan düzbucaqlı şəklində 1 x x Ölçüləri 1 dm, 1 dm olan kvadrat şəklində 1 1 Bunlar qalmış sahəni tam örtmək üçün kifayət edəcəkdirmi? Bunu yoxlayaq

İkinci yeşik Birinci yeşik 1 2 1 3 4 2 1 3 1 2 4 1 1 2 2 3 4 3 5 6 Görəsən, bunlardan istifadə etməklə işi yekunlaşdırmaq olarmı? Bunun üçün əvvəlcə yerdə, sahəsi qalmış hasarın sahəsinə bərabər düzbucaqlı çəkək. 2 7 3 4 5

Əvvəlcə birinci yeşikdə qalan daşları düzək. Göründüyü kimi bu cür düzülüşdə xeyli boş yer qalır, ikinci yeşikdə iki daş artıq qalır. Daşları elə düzmək lazımdır ki, boş sahə kifayət qədər az qalsın. Sonra ikinci yeşikdə olan daşları düzək.

1. Birinci yeşikdən hər birinin sahəsi x² olan 4 daşı düzək. x² 2. ikinci yeşikdən hər birinin sasəsi x² olan 2 daşı düzək. x 3. Birinci yeşikdən hər birinin sahəsi x· 1 olan 4 daşı düzək. 4. ikinci yeşikdən hər birinin sasəsi x· 1 olan 5 daşı düzək. 5. Birinci yeşikdən hər birinin sahəsi 1· 1 olan 3 daşı, 4. ikinci yeşikdən hər birinin sasəsi 1· 1 olan 7 daşı düzək. Hər iki halda üzləmə daha sərfəli oldu x² x² x x x x x² x² x² 1 1 1 1 1 Daşların düzülmə qaydasını başqa cür də dəyişə bilərik.

Bütün bunlardan sonra inşaatımızın riyazi modelini quraq. Diqqət yetirsək görərik ki, hər bir qutuda olan üzlüklərin örtdüyü sahə, bildiyimiz çoxhədlidir. + x² x + x² +x+x x + x² + x+ Birinci qutu S₁= 4 x²+4 x+3 Bütün sahə üçün aşağıdakı bərabərliyi yaza bilərik. x 1 +1 1 + 1 İkinci qutu S₂=2 x²+5 x+7 S = S₁+ S₂ S = (4 x²+4 x+3) + (2 x²+5 x+7) Aldığımız bu cəmə çoxhədlilərin toplanması deyilir. + x² x² +1 + + 1+1 1 x²

Şoxhədliləri toplamaq üçün, əvvəlcə mötərizələri açmaq, sonra isə oxşar toplananları islah etmək lazımdır. S = (4 x²+4 x+3) + (2 x²+5 x+7) = 4 x² + 2 x² + 4 x + 5 x +3 + 7 = 6 x²+ 9 x +10 + 6 x² + + 9 x + 10

Çoxrəqəmli ədədlərin sütun şəklində toplanma qaydasını yada salaq. 1458 və 2315 Çoxhədliləri sütun şəklində də toplamaq olur. 3 x²+3 x+2 + 2 x²+2 x+4 5 x²+5 x+6

TƏDQİQAT SUALI Çoxhədlilərin cəmi necə tapılır?

QURUP IŞI 1 Çoxhədlilərini cəm şəklində yazın və alınmış çoxhədlini standart şəkildə göstərin. Azər Bay Can 4 x 3 -5 x-7 vəx 3 -8 xvə 4 x 3 -5 x-7 (a 3+5 a 2 -10)və(a 3 -17)

QURUP IŞI 2 Verilmiş çoxhədliləri sütun şəklində yazın və cəmini tapın Azər Bay Can (4 a+5 b-c)+(8 a-6 b+c) (3 a 2+8 a-4)+(3+8 a-5 a 2) (b 3 -3 b 2+4 b)+(b+2 b 2+b 3)

QURUP IŞI 3 Çoxhədlinin dərəcəsini təyin edin. Azər P=5 a 2+b: Q= -4 a 2 -b P+Q=? Bay A= a 2 -b 2+ab B= 2 a 2+3 ab-5 b 2 C=-4 a 2+2 ab-3 b 2 A+B+C=? Can N= 2 x 3+6 x-2 M=x 3 -1 L= 3 x+9 N+M+L=?

Umimiləşdirmə və nəticə Çoxhədlilərin cəmini taparkən onların yazıldığı mötərizələr açılır(əgər varsa), oxşar toplananlar varsa, islah edilir. Çoxhədlilər sütun şəklində toplanarkən oxşar hədlər bir-birinin altında yazılır.

Qiymətləndirmə: yerinə yetirmə Səviyyələ r Qiymətləndirmə meyarları 1 Çoxhədlilərin cəmini tapmaqda çətinlik çəkir 2 Çoxhədliləri toplarkən cüzi səhvlərə yol verir 3 Çoxhədlilərin cəmini sərbəst olaraq tapır 4 Çoxhədlilərin cəmini əlverişli yolla tapır

Təşəkkürlər.