3 listopada 2010 Mapa uoglniony obraz powierzchni Ziemi

3 listopada 2010

Mapa - uogólniony obraz powierzchni Ziemi lub jej części, wykonywany na płaszczyźnie, w skali, według zasad odwzorowania kartograficznego, przy użyciu umownych znaków graficznych. Nauka o mapach to kartografia.

Skala mapy (podziałka mapy) - stosunek wielkości modelu Ziemi dla jakiego opracowano odwzorowanie kartograficzne danej mapy do rzeczywistej wielkości Ziemi. Rodzaje skal mapy: • skala liczbowa – przedstawiona w postaci ułamka, w którym mianownik określa wielokrotność zmniejszenia wymiarów liniowych; skala mapy jest tym mniejsza, im większy jest mianownik ułamka, np. 1 : 100 000 – mała skala 1 : 10 000 – duża skala • skala mianowana – wyraża długość odcinka na mapie w odniesieniu do długości tego samego odcinka w terenie, np. 1 cm – 1000 km 1 cm – 100 m • skala liniowa (podziałka) – to graficzne przedstawienie skali mapy, np.

Podział map ze względu na skalę: • mapy topograficzne w skali do 1: 200 000, przedstawiające szczegółowo np. rzeźbę terenu lub sieć dróg • mapy przeglądowo-topograficzne w skali od 1: 200 000 do 1: 1 000, zawierające zgeneralizowane elementy bardziej szczegółowych map topograficznych. Przedstawiają np. pokrycie i rzeźbę terenu, sieć komunikacyjną lub wodną • mapy przeglądowe w skali mniejszej niż 1: 1 000, mocno zgeneralizowane, przedstawiają ogólny obraz kontynentów lub ich większych części

Odwzorowanie kartograficzne Istotą odwzorowania kartograficznego jest sposób przeniesienia obrazu z trójwymiarowej powierzchni kuli na dwuwymiarową płaszczyznę. Odwzorowanie azymutalne Najczęściej stosowane do przedstawiania obszarów okołobiegunowych. Używa się go także do map terenów ze strefy równikowej oraz innych szerokości geograficznych. Odwzorowanie stożkowe Najlepiej nadaje się do przedstawiania obszarów średnich szerokości geograficznych (między 30° a 60° szerokości geograficznej północnej i południowej) oraz dla obszarów znacznie rozciągniętych równoleżnikowo. Odwzorowanie walcowe Najczęściej używane jest tak, aby móc przedstawić cały świat na jednej mapie. Przykładem mogą być Strefy czasu.

Mapa topograficzna jest bardzo szczegółową mapą w dużej skali. Przedstawia większość obiektów trwale występujących w terenie, m. in. pojedyncze zabudowania, drogi polne i leśne, rowy z wodą.

Mapa turystyczna Mapa przeznaczona do użytkowania przez turystów, zawierająca przede wszystkim wiadomości o przedmiotach godnych zwiedzenia (zabytkach przyrody i architektury, pamiątkach narodowych), drogach turystycznych (szlakach wycieczkowych, ścieżkach znakowanych np. rowerowych) i ogólnie dostępnych środkach komunikacji (przystankach autobusowych i stacjach kolejowych), urządzeniach przystaniach wodnych). turystycznych (schroniskach, campingach,

Wysokość względna i bezwzględna Wysokość względna - wysokość jakiegoś punktu względem punktu odniesienia innego, niż poziom morza. Wysokość bezwzględna - wysokość danego punktu względem przyjętego punktu odniesienia, którym jest poziom morza. Wysokość bezwzględna oznaczana jest skrótem n. p. m. , czyli nad poziomem morza.

Poziomice • Poziomica (warstwica) to linia krzywa na mapie łącząca punkty o takiej samej wysokości nad poziomem morza. • Powstaje poprzez przecięcie powierzchni terenu płaszczyznami poziomymi, równoległymi i oddalonymi od siebie o stałą wartość (np. co 10 m). • Poziomicę 0 m wyznacza linia miejsce styku morza z lądem. Kolejne poziomice mogą przedstawiać różną wysokość. Na mapach poziomicowych rysuje się je co 5, 10 lub 20 m itp. (cięcie poziomicowe) w zależności od skali i szczegółowości mapy. Liczba opisana przy poziomicach zawsze określa wysokość nad poziomem morza

Odwzorowanie terenu na mapie

Orientowanie mapy

Marsz na azymut Azymut jest to kąt zawarty między północą, a kierunkiem na dany punkt mierzony zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Służy on do określenia kierunku marszu do wybranego miejsca. Wyznaczanie azymutu: • układamy krawędzie kompasu wzdłuż kierunku marszu (orientacja mapy nie ma tu znaczenia) - strzałka kierunkowa kompasu powinna wskazywać kierunek marszu na mapie, • obracamy pierścień kompasu, aż północ na podziałce pokryje sie z północą na mapie, • odczytaj azymut geograficzny na strzałce kierunkowej kompasu i skoryguj o wartość deklinacji, • sprawdź czy nie pomyliłeś się o 180 stopni, np. jeśli mamy iść na północny-wschód to azymut powinien mieć około 45 stopni. Jeśli wyznaczyliśmy azymut i zamierzamy iść zgodnie z nim: • trzymaj kompas przed sobą tak abyś mógł na niego patrzeć, • obracaj się aż igła magnetyczna znajdzie się na strzałce orientacyjnej, • wyszukaj punkt charakterystyczny na przedłużeniu strzałki kierunkowej (np. drzewo, krzak) i dojdź do niego, • powtarzaj aż dojdziesz do celu.

Jar to forma ukształtowania terenu w postaci wydłużonego zagłębienia o wąskim dnie i stromych zboczach. Powstaje najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody. Zwykle jary są niewielką formą terenu, związaną z korytem potoku, lub o suchym dnie, które jedynie okresowo wypełnia się wodą podczas opadów.

Przełęcz (siodło) wybitne, poprzeczne obniżenie w przebiegu grzbietu górskiego lub grani między sąsiednimi szczytami.

Szczyt w ścisłym znaczeniu: najwyższy punkt wypukłej formu terenu: góry, grzbietu, grani, wzgórza .

Grzbiet obszar położony wzdłuż linii grzbietowej łączący znaczące szczyty danego pasma górskiego (formacji górskiej).

Stok Pochyła powierzchnia formy terenu, zwłaszcza formy wypukłej: pagórka, wzgórza lub góry. W odniesieniu do form wklęsłych bardziej odpowiedni jest termin zbocze. Gdy nachylenie jest bliskie 90°, wówczas stok przechodzi w urwisko, przepaść. Jeśli zaś jest mniejsze niż 10°, mówimy wtedy o wypłaszczeniu.

Dolina wklęsła forma terenu o wydłużonym kształcie otoczona ze wszystkich stron wzniesieniami i wyraźnie wykształconym dnie, najczęściej powstała w wyniku działalności rzek lub lodowców. Rozróżniamy doliny: • V-kształtne - przekrój w kształcie litery V - strome zbocza i wąskie dno, występują w górnym biegu rzek, powstają na skutek działania erozji wgłębnej • U-kształtne - przekrój w kształcie litery U, występują w środkowym i dolnym biegu rzek, powstają na skutek działania erozji bocznej lub działania lodowca na dolinę V-kształtną • Dolina płaskodenna

Kotlina rozległa, niezbyt mocno wydłużona, wklęsła forma terenu, ze wszystkich stron otoczona wzniesieniami. Może być w postaci zamkniętej (bezodpływowej) lub otwartej. Kotliny powstają na skutek ruchów górotwórczych lub w wyniku erozji (np. Kotlina Sądecka).