2 PFC prefrontal cortex ACG anterior cingulate gyrus

2

PFC – prefrontal cortex и ACG – anterior cingulate gyrus улога во инхибиторната контрола OFC – orbitofrontal cortex и SCC – subcallosal cortex улога во мотивацијата NAc – nucleus accumbens и VP – ventral pallidum улога во наградувањето Hipp – hippocampus; Amyg – amygdala – меморија/ учење 7

ZAVISNOSTA OD DROGA E BOLEST! Kontinuirana upotreba na droga pravi da liceto ne e pove}e sposobno da funkcionira normalno bez prisustvo na droga. Generalno e prifateno deka zavisnosta e hroni~na recidivira~ka (povtoruva~ka) sostojba- bolest. Taa ne e slabost na karakterot i voqata. 20

Zna~i mora da se prifati slednoto: Zavisnosta e hroni~na bolest kako sekoja druga. Pacientot zavisen od droga e pacient kako sekoj drug. Tretmanot na zavisnosta treba da se prifati i pravi isto kako i tretmanot na sekoja druga hroni~na bolest. 21

Site lica zavisni od droga imaat pravo na tretman i treba da dobijat {ansa da probaat i uspeat ! 22

Zavisnostite predstavuvaat najte`ok javno zdravstven problem kaj mladite. Za{tita na javnoto zdravje ne e mo`no bez efikasen tretman na zavisnostite. No i pokraj toa zavisnostite se na marginite na medicinata no i na psihijatrijata. Kako da naviknavme “ deka taka mora da bide” 23

Nasproti brojnite nau~ni soznanija ne postoi brz i re{ava~ki odgovor na problemite povrzani so upotreba na droga. Zavisnosta od droga e sostojba koja ne e lesno da se nadmine, poradi {to va`no e da se namali {tetata i za op{testvoto i za individuata. Farmakolo{kite intervencii se naj~esto neefikasni vo izlekuvawe na bolesta no tie se dobri za stavawe pod kontrola na {tetnite dejstva od bolesta, za odr`uvawe i za gri`a na bolniot. 24

Kakov treba da bide tretmanot? Tretmanot treba da e prilagoden na pacientot , na negovite potrebi i mo`nosti. Pri izbor na tretman neophodna e procenka na korist/{teta. Tretmanot e proces koj trae (~esto i do`ivotno). 25

Metodite na lekuvawe {to se temelat na nerazbirawe na prirodata na bolesta i na idiolo{ki stavovi, pove}e se sogleduvani kako mo`nost za izolacija na licata zavisni od droga, a pomalku kako po~etok na nivna resocijalizacija i reintegracija vo opo{testvoto. 26

Vo Makedonija ima samo: - Programa za odr`uvawe so metadon i toa ne dostapna na site na koi im e potrebna - Programa za detoksikacija so medikamenti - Pacientite postoe~kite programi gi do`ivuvaat nefleksibilni, rigidni, neprijatelski i nepodgotveni da odgovorat na nivnite potrebi 27

Koga detoksikacija(~istewe od droga), a koga odr`uvawe so supstitut (zamena na drogata so lek koj ima isto/sli~no dejstvo )? Realno potpoln uspeh i apsolutna apstinencija e mo`na kaj 10 - 25%od site slu~ai. [to da se pravi so ostanatite 75 -90%? Za da se pronajdat tie 10 -25%, detoksifikacija treba da se proba barem 80% od slu~aite, {to e rizi~noč za mnogu od zavisnicite i predstavuva gubewe na vreme i pari. . . Sakoman, 2006. 28

Faktori koi doprinesuvaat za uspe{na detoksikacija i odr`uvawe na apstinencijata: ü kratok sta` na upotreba na droga (ranoto otkrivawe na zavisnosta i raniot po~etok na lekuvawe dava podobri i podolgotrajni rezultati). ü upotreba na droga so pu{ewe, folija, nos, no ne i po intravenozen pat ü da poteknuva od semejstvo vo koe nema drug zavisnik ü da nema partner - zavisnik 29

ü da poteknuva od semejstvo so sreden ili visok socioekonomski status ü da nema seriozno somatsko zaboluvawe koe go onevozmo`uva vakviot tretman ü da ne e HIV pozitivno lice ü za `enski - da ne se bremeni 30

ODR@UVAWE SO SUPSTITUT Cel: - namaluvawe na upotreba na nelegalni opijatni drogi, - podobruvawe na zdravstvenata sostojba, - spre~uvawe na {irewe na infektivni bolesti zaradi intravenozna upotreba na droga, - Namaluvawe na smrtnosta, - Namaluvawe na kriminalot, - Podobruvawe na socijalnoto funkcionirawe 31

Zo{to da se primeni supstituciski tretman za odr`uvawe? 2004 WHO UNODC UNAIDS "Supstituciskiot tretman za odr`uvawe e eden od najefikasnite treatmanski opcii za opioidnata zavisnost. . . vo namaluvawe na upotrebata na heroin, smrtnosta od upotreba na droga, HIV rizi~noto odnesuvawe i kriminalnite aktivnosti. " 32

Kolku dolgo se primenuva supstituciski tretman? Isti pravila i kriteriumi kako i za tretman na drugi hroni~ni bolesti!!! Za nekoi pacientite na programata DO@IVOTNO Kako i za drugite lekovi i tretmani za hroni~ni bolesti. 33

Extended abstinence is predictive of sustained recovery. The odds of remaining abstinent rise if patients have been abstinent for 1 to 3 years. After 3 years, the recovery odds remain high and stable. Therefore, as with other chronic diseases, addiction requires an ongoing and active disease management strategy. 34

[to ako tretmanot ne raboti? Apsurdno e da se prekinuva tretman zaradi toa {to nema "rezultat ", ili ima vlo{uvawe. Vo takvi situacii treba da se prevzemat merki za podobruvawe na efikasnosta na tretmanot. 35

Efikasnosta na tretmanot so supstituciska terapija mo`e da se zgolemi so: 1. Zadr`uvawe na pacientite vo tretmanite. 2. Povisoki namesto poniski dozi na lekot. 3. Orиentirawe kon odr`uvawe namesto kon apstinencija. 4. Sovetuvawe i tretman za psihijatriskite komorbidni sostojbi. 36

Otporite naj~esto se dol`at na pogre{nite sfa}awa kako: 1. Zavisnost od droga e porok, a ne bolest na koja i e potreben tretman. 2. Supstituciskiot tretman go prodol`uva u`ivaweto na zavisnikot i prestavuva samo zamena na edna droga so druga. 3. Pacientite ne apstiniraat, bidej}i za toa ne im se dava {ansa so supstituciskata terapija. 37

Celi na lekuvaweto Spre~uvawe na posledicite koi gi pravat nelekuvanite zavisnici kako na primer: Nelekuvani droga {irewe na droga zdravata pari zavisnici virusni infekcii populacija kriminal narkokriminalcite Licata koi upotrebuvaat droga se most pome|u zdravata populacija i narkokriminalcite, so nivno lekuvawe mo`e da se ote`ne prometot na mostot. Lekuvawe na zavisnicite 38

@rtvi na kriminalot Zavisnicite se `rtvi na kriminalot. Dru{tvoto treba da gi {titi `rtvite na kriminalot ( zavisnicite). Represija vrz niv odi vo prilog samo na organiziraniot kriminal zatoa {to nivnite `rtvi( zavisnicite) toga{ ne sorabotuvaat so represivniot aparat. 39

BLAGODARAM NA VNIMANIETO 41