172 ROZCZNICA WYBUCHU POWSTANIA KRAKOWSKIEGO PRZED WYBUCHEM POWSTANIA

172 ROZCZNICA WYBUCHU POWSTANIA KRAKOWSKIEGO

PRZED WYBUCHEM POWSTANIA 1) Po upadku powstania listopadowego zaczęły powstawać nowe organizacje spiskowe. Nieoficjalnie rozpoczęły one przygotowania do wywołania ogólnonarodowego powstania we wszystkich 3 zaborach. Klęski poprzednich powstań oraz nasilające się represje ze strony władz zaborczych nie stwarzały sprzyjających warunków do rozwoju ogólnonarodowej konspiracji niepodległościowej. Mimo to na terenie wszystkich zaborów powstawały tajne organizacje, np. Zemsta Ludu, związek chłopski. Już w 1835 r. Szymon Konarki założył Stowarzyszenie Ludu Polskiego, którego zasięg obejmował Litwę, Podole i Wołyń. Jednak w wyniku masowych aresztowań wśród działaczy i zabójstwa Konarskiego organizacja ta zawiesiła działalność. 2) Mimo nasilenia przez zaborców akcji represji działalność konspiracyjna nie znikła. W Poznaniu w 1839 r. powstał Komitet Poznański, który ściśle współpracował z paryskim Towarzystwem Demokratycznym Polski. Na jego czele stanął Karol Libelt.

Zapadła decyzja, że głównym przywódcą powstania zostanie Ludwik Mierosławski. Działający równocześnie w Poznaniu Komitet Poznański został przekształcony w Komitet Centralny, którego zadaniem stała się koordynacja nad działalnością konspiracyjną we wszystkich 3 zaborach. Ponadto rozpoczęto intensywne przygotowania do walki zbrojnej. 4) Mierosławski przygotowując akcję zbrojną opracował koncepcję walki, wedle której cała akcja miała zostać przeprowadzona tylko i wyłącznie przez powstańców. Gwardie chłopskie miały przyłączyć się do walk dopiero po zdobyciu władzy i po ogłoszeniu uwłaszczenia. Walkę zbrojną miały prowadzić tylko regularne oddziały. Przygotowana jeszcze przed wybuchem powstania koncepcja walki, na skutek swojej nierealności wynikającej m. in. Z niewystarczającej siły powstańców, upadła. 5) Niezależnie od sporów dotyczących programu jak i samej walki, a także poprzedzających wybuch zrywu licznych aresztowań, przyszli powstańcy wyznaczyli 22 luty 1846 r. jako datę powstania. 3)

PRZEBIEG POWSTANIA � � � � 20/21 lutego 1846 r. – wybuch walk; starcie z niewielkim oddziałem Austriaków wezwanych przez rezydentów; wsparcie studentów, biedoty miejskiej, górników i hutników z Jaworzna oraz podkrakowskich chłopów 22 lutego ujawnia się Rząd Narodowy Rzeczypospolitej Polskiej : Ludwik Gorzkowski z Krakowa, Jan Tyssowski z Galicji, Aleksander Grzegorzewski z Królestwa Ogłoszenie radykalnego manifestu: Rząd Narodowy wzywa do powstania w celu wywalczenia prawdziwie demokratycznej Polski, bez przywilejów stanowych i klasowych uwłaszczenie chłopów (zniesienie pańszczyzny i wszelkich czynszów) bez odszkodowania dla dziedziców, ziemia dla bezrolnych z dóbr narodowych w zamian za udział w powstaniu. 24 lutego – konserwatysta Jan Tyssowski ogłasza się dyktatorem powstania Edward Dembowski działa jaki sekretarz Tyssowskiego; wysyła emisariuszy do chłopów w celu pozyskania ich poparcia Wieś galicyjska ulega agilacji urzędników austriackich, przekonujących, że powstanie jest dziełem antychłopskiej szlachty 27 lutego – Dembowski ginie od salwy austriackiej, idąc na czele manifestacji na spotkanie z chłopami z galicyjskiego Podgórza 2 marca - Tyssowski składa władzę i opuszcza Kraków; rokowania kapitulacyjne z Austriakami 4 marca - wkraczają oddziały rosyjskie i austriackie

DOWÓDCY POWSTANIA KRAKOWSKIEGO Edward Dembowski (ur. 25 kwietnia albo 31 maja 1822, zm. 27 lutego 1846) – polski działacz lewicy niepodległościowej ( Związek Narodu Polskiego), filozof, krytyk literacki, publicysta, pisarz i organizator powstania krakowskiego w 1846 r. � Erazm Skarżyński lub Skarzyński herbu Bończa (ur. 1804 w Pawłoszowie zm. 12 września 1871 w Aleksandrowicach ) – polski powstaniec z lat 1830 31, 1846, 1863 - 64. � Jan Józef Tyssowski (ur. 8 marca 1811 we Tarnowie, zm. 5 kwietnia 1857 w Waszyngtonie) – polski działacz polityczny, uczestnik powstania listopadowego, przywódca i dyktator powstania krakowskiego 1846. � Ludwik Adam Mierosławski (ur. 17 stycznia 1814 w Noemours, zm. 22 listopada 1878 w Paryżu) – polski generał, pisarz i poeta, teoretyk wojskowości, działacz polityczny i niepodległościowy, wynalazca, członek Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, przywódca dwóch powstań w Wielkopolsce w 1846 (desygnowany na przyszłego naczelnego wodza przez TDP) i w 1848 roku, pierwszy dyktator powstania styczniowego. �

SKUTKI POWSTANIA KRAKOWSKIEGO � � � � zlikwidowanie Rzeczypospolitej Kakowskiej i wcielenie jej do Austrii (1846) lekceważąc postanowienia kongresu wiedeńskiego 16. 10. 1846 wcielono Wolne Miasto Kraków do monarchii habsburskiej brak zaangażowania chłopów w walkę śmierć Dembowskiego 2 wystąpienia równoległe – powstanie choch 9 ołowskie i wystąpienie w Siedlicach, oba zakończone niepowodzeniami rabacja galicyjska – wycięcie szlachciców przez chłopów pod przywództwem J. Szeli masowe represje ( Sybir, więzienia, terror, wyroki śmierci ) wcielenie Wolnego Miasta Kraków do Austrii rozpoczęcie germanizacji szkół i urzędów przez władze austriackie straty materialne, demograficzne Tyssowski wraz z 1 500 ludźmi został internowany przez władze pruskie Prusacy osądzili 254 powstańców, z których : 7 skazano na śmierć, skutkiem był wybuch Wiosny Ludów wprowadzono rządy okupacyjne: rozwiązano Senat, tworząc w jego miejsce Tymczasową Radę Administracyjną Cywilno – Wojskową Wolnego Miasta aresztowano ponad 1 200 obywateli pod zarzutem uczestnictwa w powstaniu Austriaci przemianowali Kraków na Wielkie Księstwo Krakowskie

PRZYCZYNY POWSTANIA � walka o niepodległość � opracowanie trójzaborowego powstania przez centralizację poznańską (Mierosławski, Libelt) – plan regularnej wojny pokonanie Austrii, Prus, Rosji. � społeczno – ekonomiczna - polityczne Rozwinięta działalność spiskowa, utworzenie siatki konspiracyjnej we wszystkich zaborach. Największą swobodę współpracy ma ludność Krakowska. � zaostrzenie konfliktów społecznych na ziemiach polskich między chłopami, a szlachtą. Na tle stosunków pańszczyźnianych Galicji, oraz nie-urodzajów

PRZYCZYNY KLĘSKI POWSTANIA KRAKOWSKIEGO � złe przygotowanie � słaba agitacja � brak stałego wojska � rabacja � wykorzystanie przez rząd austriacki konfliktów między szlachtą, a chłopami