1 Trke Bilmeceler Hazrlayan Mukades Sahin A Deep

1 Türkçe Bilmeceler. Hazırlayan: Mukades Sahin A Deep Approach to Turkish Teaching and Learning Wisconsin Center for Education Research, University of Wisconsin. Madison

Bilmece Bildirmece 2 Cevap: bal 2

ndan ı f a r a t i c lkbilim a h k o ç r üzere i b k , e e m c r i e d m l n i b rle. göre: a r Türkiye'de ş zamanlarını değe a l n O. i bo ekteyd n ı m r l hafif a ü l r k n ö e a g m s i e n b l i i y g ö s ece ir oyun m l b i ı b r ; a r l u k ı d d n mek, oyu e oyna l r i y b ö s k e e c m Bilme söyle " a d a y m bir " u. s "Bilmece r ı a d ı m c ı e r v a f bir uy ları sa k ı d a n y o ve akılsal kların u c o ç e v r kadınla (s. 1). Bilmece sö oyundur" ylemeyi boş 3 zamanları d bir etkinlik o eğerlendire larak algılay n an görüş, b şehirlerde y üyük apılan araş t ı r m sanayice ge alara ve top lişmiş kesim lumun le ride bilmece üzerine yap ılan izlenim söyleme lerden kayn ağını alır (s. 1). 4 ştikçe li e g u m lu p to rk ü T Buna rağmen içindeki m lu p to e d rü ü lt ü k e bilmec dece bir a s e v iş tm e b y a k i önemin seviyesine i ğ li in tk e e m ir ç e g zaman indirgenmiştir (s. 1). 3 5 6

Eskiden bilm ece söylem ek geleneks Türk toplum el unda büyük bir rol oyna Kırsal kesim rdı. insanları im ece ile işler hallederken ini bilmeceler s öylerlerlerd imece işleri i. Bu pamuk ya d a fındık top ceviz kırma lamak, k, vs. gibi k ö ylülerin gru olarak yapt plar ıkları işlerdir. . raf I. un, fotog r u b a r a K mış, Druc, 201 0 plan to Kadınlar ce e m l i b nlar a s n i n an r e ı y t e ş l a y l e sö olay c k e i r m l e i l B n " iş i n e m bir " rini n e l e söyle ç d ü ım e ra g d a r l a n y o ve rına a l iler. a d r i m d a l l i ub n odak u ğ u d k ol etkinli (s. 2) 4 Ekmek yapımı, Karaburun, foto g raf I. Druc, 201 0

öylemek s e c e ilm b l e s k e n le e g Türkiye'de n gerçek bir e ç e g a d ın s ra a ım k ta i ik alar sonunda m ş rı a y u B ı. d y a m ş rı a y liyordu. ri e v a z e c re le n e d e b y a k . Aşıq 9 Mika yıl Az aflı 7 Bilmecey iç olan tara özmekte başarıs ız f, karşı ta rafa ger ya da se çek mbolik d e ğeri olan hediye v bir erirdi. Bu hediyele yemek z r çay, iyafeti ya da cenne kapısının tin anahtarı olabilirdi. 8 10 5

li bir yer m e n ö k o ç r le e c e ilm b âyelerinde göre büyük e Türk masalları ve hik n ri le k e n te e y e m z ö eceleri ç ramanları, h tutar. Karakterlere, bilm a k ın n rı lla a s a m rk ü verilirdi. T kendi k ödüller ya da cezalar ra a y la p a v e c e ild k e doğru bir ş t seviyeden çok zor bilmeceyi s ü a h a d n e d n ri ile d n r ya da ke hayatlarını kurtarabili rlerdi. bir hanımla evlenebili. Fotograf I. Druc, 2009 6

20. yüzyılın sonlarına kadar İstanbul'da bilmece söylemek sosyal hayatın önemli bir parçasıydı. İstanbul kahvehânelerinde erkekler, oldukça büyük topluluklar karşısında bilmece söyleme yeteneklerini göstermek içın birbirlerine karşı yarışırlardı. . 11 9 ruc 200 af I. D Fotogr 7 Bu erkekler bilmece söylemekteki hızları, etkili olma yetenekleri ve kendilerine olan güvenlerine göre değerlendirilirlerdi. Bu yarışmalar, Ramazan ayında gerçekleşir ve sahur zamanına vaktine kadar devam ederdi.

Şimdi size birkaç bilmece soracağım. Bilmeceleri, . bu edebî türü daha yakından tanımak için gözden geçirebilir, ses kayıtlarını dinleyerek kendi telâfuzunuzu geliştirmekte kullanabilir, ya da kendinizi biraz zorlayarak bilmecelerin cevaplarını bulmaya çalışabilirsiniz (cevaplar 10. sayfada verilmiştir). Fotograf, I. Druc, 2008 8

il ğ e d t a var, u ğ u r y Ku ğil e d ş u k ar, Dudağa değer ucu v ı d a n Ka Ne getirdin a bacı. Kuruyan ağızların Hepsi sana duacı Dum a İstes nı tüte r e Balı gider k de ğ Den izde ildir yüze r ok, y a d ’ a Avrup k, o y ç i h Asya’da a bir tane, d ’ a ır k i d r ı c e a h e Am n n ta ide g ç ü a c e c d a ’ H ır d ı c a Türkiye u d n Gitmeye mez r e v k a d bu r i r e v l a D ıdır c a ğ a n i Mavi at Bu ney las İğne ba Ben tmaz g Terzi bi Önü ider çmez md im, o Makas kesmez e ti g i n ti d Yarım kaşık n e er der Duvara yapışık 9

k) ı l a (b . (ge mi) . ( a) t k no (bardak) (gökyü zü) ) (geyik (baston) (kul ak) 10

Aşağıdakiler bilmecelerin modern zamanlarda nasıl kullanıldığına dair birkaç örnektir. http: //www. youtube. com/watch? v=PKFs 2 r 9 l. YCg (Eski bir Türk komedi filminden kısa bir parçada bilmeceler kullanılıyor. ) http: //www. youtube. com/watch? v=PKFs 2 r 9 l. YCg (Ajda Pekkan adlı ünlü sanatçının 1971 yapımı Bilmece Bildirmece (1971) adlı şarkısı. ) İyi seyirler! 11

Kaynakça Numaralarına göre fotograflar: 1. Yılmaz, Fevziye. Bilmece Bildirmece. İstanbul: Timaş Yayınları, 2005. 2. Edebiyat Defteri. February 15 th, 2012 <http: //www. edebiyatdefteri. com/yazioku. asp? id=45769>. 3. En Güzel Bilmeceler. İstanbul: 2011. 4. Zeka Geliştirici Bilmeceler Tekerlemeler. Ünlü Yayınevi. 5. Sümer, Mehmet Kadri. Bilmece Bildirmece. Ankara: Ünlü Yayınevi, 2007. 6. Suavi, Cüneyt. Küçük Yaştaki Adamlara Büyük Boyda Bilmeceler. İstanbul: Zafer Yayınları, 2000. 7. Oldfield, A. C. and Tochon, F. V. (2011). Türkçe ve Azeri Arasinda Köprüler Kurmak / Bridging Turkish with Azerbaijani: Music and Musicians - Azeri Folklore in the 20 th Century. Module 13 Advanced Level. Madison, WI: Wisconsin Center for Education Research (WCER). http: //deepapproach. wceruw. org/index. html (February 15 th, 2012). 8, 9, 10. Tunç, Y. and Tochon, F. V. (2010). Turkish Cuisine and Culture / Türk Mutfaği ve Mutfak Kültürü. Module 5, Intermediate level. Madison, WI: Wisconsin Center for Education Research (WCER). http: //deepapproach. wceruw. org/index. html (February 15 th, 2012). 11. February 14 th, <2012 http: //www. parkdo. com/default. asp? id=71>. Türkçe bilmeceler ile ilgili bilgiler aşağıdaki kaynaktan elde edilmiştir. Başgöz, İlhan. "Functions of Turkish Riddles. " Journal of the Folklore Institute Vol. 2, No. 2 (Jun. , 1965), pp. 132 -147 06 1965. February 14 th, 2012 <http: //www. jstor. org/stable/3813831>. 12

. Teşekkürler… 13