02 RIS04 EN 60204 De norm voor de

02 -RIS-04: EN 60204 De norm voor de kastenbouwer @2009 F. Rubben EN 60204

EN 60204 -1 Toepassing EN 60204 -1 2. Inhoud EN 60204 -1 1. 2. 3. 4. 5. F. Rubben Netscheidingsinrichting Voeding Beveiliging tegen elektrische schokken Beveiliging van de uitrusting Stuurfunctie in geval van fouten EN 60204 2

1. Toepassing van EN 60204 l EU l Richtlijnen l Landen l Implementeren de richtlijnen in de wet. l Normen zijn niet bindend! l F. Rubben Het zijn wetten en richtlijnen die ze bindend maken! EN 60204 3

1. Toepassing van EN 60204 l Wat is de EN 60204 l De norm is geldig voor: l l De elektrische en programmeerbare systemen en uitrusting Voor alle machines (geen handgereedschap!) l l U < 1000 Vac of U < 1500 Vdc f < 200 Hz Ook worden er veiligheidseisen die voorzien in de bescherming van: l l l F. Rubben Waarvoor géén productnorm (type C) bestaat. Mensen Machines Materiaal EN 60204 4

EN 60204 -1: B-Norm F. Rubben EN 60204 5

1. Toepassing van EN 60204 l Een risico-analyse maken is verplicht. Beschreven in EN 1050. l Invloeden die bekeken moet worden: l Storingen & Defecten E-toevoer E-onderbreking E-opslag F. Rubben Storingen & Defecten stuurkring EN 60204 omgeving EMC 6

1. Toepassing van EN 60204 l Omgeving: Externe invloeden die de werking van de machine beïnvloeden. Weer (…) l Temperatuur l Hoogte l Vocht l EMC l Trillingen l F. Rubben EN 60204 7

OPM. betreffende elektrische fouten l 3 soorten fouten in een elektrische installatie: l Overbelasting l Kortsluiting l isolatiefout F. Rubben EN 60204 8

EN 60204 -1 Toepassing EN 60204 -1 2. Inhoud EN 60204 -1 1. 2. 3. 4. 5. F. Rubben Netscheidingsinrichting Voeding Beveiliging tegen elektrische schokken Beveiliging van de uitrusting Stuurfunctie in geval van fouten EN 60204 9

2. 1. Netscheider l l l Handbediend Enkel 2 standen: AAN of UIT. Vergrendelbaar l Kleur: l l l Hoogte van installatie? l l Zwart met grijze achtergrond rood met gele achtergrond Tussen 0, 6 – 1, 7 m van de grond De voeding rechtstreeks op netscheider F. Rubben EN 60204 10

2. 1. Netscheider l 1 netscheider per kast l Andere voedingen/spanningen in de kast op te wekken! l Uitschakelvermogen: l = som van Startstroom van de grootste motor l Som van stromen van de actieve delen l F. Rubben EN 60204 11

EN 60204 -1 Toepassing EN 60204 -1 2. Inhoud EN 60204 -1 1. 2. 3. 4. 5. F. Rubben Netscheidingsinrichting Voeding Beveiliging tegen elektrische schokken Beveiliging van de uitrusting Stuurfunctie in geval van fouten EN 60204 12

2. 2. Eisen aan de voeding l Spanning l l Frequentie l l l <10% voor 2° tot 5° harmonische < 2% voor 6° tot 30° harmonische Spanningsonderbreking: l l 1% afwijking Harmonischen: l l 10% afwijking Max 3 ms tijd; tussentijd 1 sec Kortstondige spanningsdaling: l l l F. Rubben Max. 20% van de topwaarde Max. 1 periode 1 sec tussen EN 60204 13

EN 60204 -1 Toepassing EN 60204 -1 2. Inhoud EN 60204 -1 1. 2. 3. 4. 5. F. Rubben Netscheidingsinrichting Voeding Beveiliging tegen elektrische schokken Beveiliging van de uitrusting Stuurfunctie in geval van fouten EN 60204 14

2. 3. Beveiliging tegen elektrische schokken Beveiliging tegen direct aanraken 1. l Bescherming door een kast; sleutel nodig l Netscheider NIET dwingend te bedienen WEL alle actieve delen tegen aanraking beschermen. Beveiliging tegen indirect aanraken 2. l Vermijden ontstaan gevaarlijke aanrakingspanning door een isolatiefout l Hoe? l l F. Rubben IEC 60364 (veiligheidsmaatregelen) IEC 60439 -1 (toepassen veiligheidsisolatie) EN 60204 15

2. 3. Beveiliging tegen elektrische schokken l Tegen F. Rubben indirecte aanraking: EN 60204 16

2. 3. Elektrische netten beveiligen Bronnen: ØMommens V. , cursus 7 EI, GTO Merelbeke ØAREI ØVinçotte, ppt 2009 -03 -25 -VTI-Torhout-IEC 60204 ØKnockaert J. , cursus KHBO 2002 -2004 ØYves Thomas, ppt + cursus Samengestelde bundel door F. Rubben @2009 F. Rubben EN 60204

2. 3. 1. Soorten fouten in elektrisch net: l Fout vaak ingedeeld als: l Rechtstreekse aanraking l Onrechtstreekse aanraking F. Rubben EN 60204 18

2. 3. 1. Soorten fouten in elektrisch net: l Reden Fout? l Overbelasting l Kortsluiting l Isolatiefout F. Rubben EN 60204 19

2. 3. 1. Soorten fouten in elektrisch net: l Reden l Fout? Overbelasting l Te grote stroom gedurende een te lange tijd veroorzaakt schade. l Kortsluiting l Isolatiefout F. Rubben EN 60204 20

2. 3. 1. Soorten fouten in elektrisch net: l Reden Fout? l Overbelasting l Kortsluiting l l F. Rubben Een fout tussen twee stroomvoerende geleiders waarbij er een zeer kleine weerstand aanwezig is, (kan) leiden tot grote foutstromen Isolatiefout EN 60204 21

2. 3. 1. Soorten fouten in elektrisch net: l Reden Fout? l Overbelasting l Kortsluiting l Isolatiefout l F. Rubben Een fout tussen de geleider en de massa/omhulsel. Dit zorgt er voor dat de massa/omhulsel onder spanning komt. EN 60204 22

2. 3. 2. Soorten elektrische netten: l TT- net 1° letter: aarding bij het begin van de voeding 2° letter: aarding bij de gebruiker TN-S l TN- net TN-CS TN-C l IT- net F. Rubben EN 60204 23

2. 3. 2. Fouten bij de verschillende netten? l Hoe worden de fouten in elk type net opgevangen? F. Rubben EN 60204 24

2. 3. 3. TT-net F. Rubben EN 60204 25

2. 3. 3. TT-net: Fouten? l tussen 2 L: l Kortsluiting l Tussen L en N: l l F. Rubben Kortsluiting Tussen L en PE l Isolatiefout ! Differentieel! EN 60204 26

2. 3. 3. TT-net: isolatiefout F. Rubben EN 60204 27

2. 3. 3. TT-net l Bij een TT- net is men verplicht een verliesstroomschakelaar te plaatsen in het begin van de installatie! l toegepast in verdeelnetten voor huishoudelijke installaties F. Rubben EN 60204 28

2. 3. 4. TN-S-net S N T F. Rubben EN 60204 29

2. 3. 4. TN-S-net: Fouten l Fout tussen : l 2 fasen l l 1 fase en de nulleider l l Kortsluiting 1 fase en de massa van een verbruiker l Kortsluiting: installatieautomaat zal de defecte stroombaan uitschakelen. l Opm. Gebruik van een differentieelschakelaar (verliesstroomschakelaar) is toegelaten om een fout in een vreemd geleidend deel te detecteren en de stroombaan uit te schakelen. . F. Rubben EN 60204 30

2. 3. 4. TN-S-net l De massa’s van de verbruikers moeten op een duurzame (via een goede en degelijke mechanische verbinding) wijze met de PE geleider verbonden worden. F. Rubben EN 60204 31

F. Rubben EN 60204 32

2. 3. 5. TN-C-net C N T F. Rubben EN 60204 33

2. 3. 5. TN-C-net: Fouten l Fout tussen : l 2 fasen l l 1 fase en de nulleider l l Kortsluiting 1 fase en de massa van een verbruiker l l Kortsluiting De installatieautomaat zal de defecte stroombaan uitschakelen F. Rubben EN 60204 34

2. 3. 5. TN-C-net: l De PEN- geleider NOOIT onderbreken! l GEEN enkelfasige toestellen tussen een lijndraad en de PEN geleider!!! l Enkelfasig toestel mag wél tussen 2 lijndraden! l De massa’s van de verbruikers moeten op een duurzame (via een goede en degelijke mechanische verbinding) wijze met de PEN geleider verbonden worden. l Toepassing l F. Rubben Industriële installaties EN 60204 35

F. Rubben EN 60204 36

2. 3. 6. IT-net T I F. Rubben EN 60204 37

2. 3. 6. IT-net: opmerking l Verbruikers die tegelijk aangeraakt kunnen worden MOETEN via dezelfde aardingsgeleider met elkaar verbonden worden. l Toepassingen: l F. Rubben Worden gebruikt waar gevaarlijke situaties kunnen ontstaan zoals bij ziekenhuizen (operatiezalen), chemische industrie, enz… EN 60204 38

2. 3. 6. IT-net: fouten l Fout tussen : l 2 fasen l l 1 fase en de nulleider l l Kortsluiting 1 fase en de massa van een verbruiker l Wat gebeurt er bij een IT-net? l l l F. Rubben Indien er in verbruiker 1 een isolatiefout naar de massa ontstaat, dan gebeurt er niets. Er is geen potentiaalverschil tussen de behuizing en de aarde, er vloeit geen verliesstroom. Indien je de metalen behuizing van het toestel aanraakt dan volgt er geen elektrocutie. EN 60204 39

OPGELET Verplicht een isolatiebewakingstoestel te plaatsen Bij 1 fasefout bij verbruiker 1 (isolatiefout) is er geen gevaar voor elektrocutie Bij 2 de fasefout bij verbruiker 2 is er wel gevaar voor elektrocutie Beveiliging: installatieautomaten – verliesstroomschakelaars - isolatiebewakingstoestel F. Rubben EN 60204 40

OVERZICHT NETTEN Fout tussen? 2 fasen 1 fase en N 1 fase en de massa TT-net kortsluiting Kleine verliesstroom IT-net kortsluiting 1° fout: niets 2° fout: ? ? ? TN-C-net kortsluiting Grote verliesstroom kortsluiting TN-S-net kortsluiting Grote verliesstroom kortsluiting Kortsluiting: Verliesstroom: IT-net: F. Rubben EN 60204 Installatieautomaat Verliesstroomschakelaar Isolatiebewaking 41

l HOU REKENING MET UW DRAADSECTIE IN FUNCTIE VAN UW BEVEILIGING!!! F. Rubben EN 60204 42

EN 60204 -1 Toepassing EN 60204 -1 2. Inhoud EN 60204 -1 1. 2. 3. 4. 5. F. Rubben Netscheidingsinrichting Voeding Beveiliging tegen elektrische schokken Beveiliging van de uitrusting Stuurfunctie in geval van fouten EN 60204 43

2. 4. Beveiliging van de uitrusting l Beveiliging tegen spanningsuitval l Overstroombeveiliging l Thermische beveiliging van motoren F. Rubben EN 60204 44

2. 4. Beveiliging van de uitrusting l Beveiliging l F. Rubben tegen spanningsuitval Als spanning terugkeert, mag de machine NIET uit zichzelf starten EN 60204 45

2. 4. Beveiliging van de uitrusting l Beveiliging tegen spanningsuitval l Overstroombeveiliging l Thermische beveiliging van motoren F. Rubben EN 60204 46

2. 4. Beveiliging van de uitrusting l Beveiliging tegen spanningsuitval l Overstroombeveiliging l Niet voor de inkomende aansluiting l l Al aan het begin van de voedende kabel Wél beveiligen van interne stroomcircuits! Door zekeringen l vermogensautomaten l F. Rubben EN 60204 47

2. 4. Beveiliging van de uitrusting l Beveiliging tegen spanningsuitval l Overstroombeveiliging l Thermische beveiliging van motoren F. Rubben EN 60204 48

2. 4. Beveiliging van de uitrusting l Thermische l beveiliging van motoren Voor motoren met P>0, 5 k. W Voor continu bedrijf l Tegen overbelasting l l Alle andere motoren: thermische beveiliging l Motor veel startend en stoppend? l F. Rubben Moeilijk te beveiligen speciale voorziening. EN 60204 49

EN 60204 -1 Toepassing EN 60204 -1 2. Inhoud EN 60204 -1 1. 2. 3. 4. 5. F. Rubben Netscheidingsinrichting Voeding Beveiliging tegen elektrische schokken Beveiliging van de uitrusting Stuurfunctie in geval van fouten EN 60204 50

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten Inleiding 2. Stuurstroomketens: info 3. Besturingsfuncties 4. Nood-uit-inrichting 1. F. Rubben EN 60204 51

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten l Storingen in de elektrische uitrusting? l l Dus geschikte maatregelen nemen! l l géén gevaar leveren géén schade veroorzaken géén gevaarlijke situaties Kan duur en omvangrijk zijn OOK risico van een storing inschatten! l l l F. Rubben EN 954 -2 (oude norm) IEC______ (nieuwe norm SIL en PL) Beide a. d. h. v. risico-analyse EN 60204 52

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten Inleiding 2. Stuurstroomketens: info 3. Besturingsfuncties 4. Nood-uit-inrichting 1. F. Rubben EN 60204 53

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten l Stuurspanningen: l =< max. 277 V l Beveiligen? Aarden l Zekeren l In (stroom) zo klein mogelijk! l F. Rubben EN 60204 54

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten Inleiding 2. Stuurstroomketens: info 3. Besturingsfuncties 4. Nood-uit-inrichting 1. F. Rubben EN 60204 55

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten l Stopfuncties: l F. Rubben Stopcategorie? Cat. 0 Direct stoppen Voeding is niet meer aanwezig Cat. 1 Gecontrol Voeding eerd gedurend stoppen e een tijdje aanwezig Cat. 2 Gecontrol Voeding eerd blijft stoppen aanwezig EN 60204 56

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten l 2 handenbediening l Een aantal eisen 1 2 bedieningsorganen, gelijktijdig te bedienen Ononderbroken gelijktijdige bediening Stoppen bij loslaten 1 bediening. 2 Beide bedieningen loslaten alvorens machine terug start 3 Gelijktijdige bediening is vereist: > binnen de 0, 5 s Anders eerst alles weer loslaten. F. Rubben EN 60204 57

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten Inleiding 2. Stuurstroomketens: info 3. Besturingsfuncties 4. Nood-uit-inrichting 1. F. Rubben EN 60204 58

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten l Nood-Uit-voorziening: Verplicht voor alle machines l Doel om machine stil te zetten of gevaar vermijden l l Met behulp van l l F. Rubben Nood-UIT-schakelaar (zie netscheider) stuurstroommatig EN 60204 59

2. 5. Stuurfuncties in geval van fouten F. Rubben EN 60204 60